कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)
Kamasutram of Vatsyayana with Hindi Commentary
महर्षि वात्स्यायन / यशोधर इन्द्रपाद द्वारा
पृष्ठ 56, कुल 353 में से
संदर्भ में पढ़ें४६ सटीक कामसूत्रे [ १ अधिकरणे,
गरकैश्च यथापरिचयं माङ्गलिकम्, अभ्युपपत्तिश्चेति । व्यसने साहाय्यं-
तत्प्रतीकारेण, गणधर्म इति । तत्रत्यानामागन्तूनां कुशीलवनागरकाणां-
यथास्वं परिषद्धर्म उक्तः॥ ३२ ॥
एतेन तं तं देवताविशेषमुद्दिश्य सम्भावितस्थितयो विविधा-
घटा व्याख्याताः ॥ ३३ ॥
एतेनेति । सरस्वतीघटाऽऽदिनिबन्धेनेन, तं तमिति । यो यः सां-
निध्याल्लोके दृष्टातिशयः, संभावितस्थितय इति । देशकालापेक्षया कृत-
व्यवस्थाः ॥ ३३ ॥
गोष्ठीसमवायमाह—
वेश्याभवने सभायामन्यतमस्योद्वसिते वा समानविद्याबुद्धि-
शीलवित्तवयसां सह वेश्याभिरनुरूपैरालापैरासनबन्धो गोष्ठी॥३४॥
वेश्याभवन इति । सभायां=मण्डपे, अन्यतमस्य वा नागरकस्योद्-
वसिते गृहे, एषु नागरकाणामविरुद्धं मिलनं समानविद्यादीनां सुखा-
तिशयाद्, नासमानविद्यादीनाम्, बुद्धिः प्रज्ञा, अभिप्रायो वा, सह
वेश्याभिरिति । स्त्रीप्रतिबद्धकलाप्रतिपत्त्यर्थमासां गोष्ठयामन्तर्भावः, अ-
नुरूपैः=परस्परस्तुत्यनुरागपरिहासानुविद्धैः, आसनबन्धो=यथायथमा-
सनेऽवस्थानम्, पक्षस्य मासस्य वा तद्योग्यतया प्रज्ञातेऽहनि स्यात्॥३४॥
तत्रैषां समवायमाह—
तत्र चैषां काव्यसमस्या कलासमस्या च ॥ ३५ ॥
काव्यसमस्या कलासमस्या चेति । संभूय दर्शनं निरूपणं तत्सम-
स्या चर्चेत्यर्थः, पूर्ववद्भावे (१)प्रत्ययः, 'अस गतिदीप्त्यादानेषु' इति
गत्यर्थस्य ज्ञानार्थत्वाद्, भरतादिकाव्यस्य नृत्यादिकलाया वा चर्चा
स्यात्, यत्तु काव्यसमस्यापूरणमित्युक्तं, तस्य भिन्नार्थत्वात् कलासम-
स्या चेत्यत्रान्तर्भावः ॥ ३५ ॥
तस्यामुज्ज्वला लोककान्ताः पूज्याः प्रीतिसमानाश्चाहारिताः॥३६॥
तस्यामिति । गोष्ठ्याम्, चर्चाऽवसाने प्रीतिवर्धनार्थं वस्त्रादिदाने-
न परस्परस्य कलापूजाः स्युः, उज्ज्वला=अग्राम्याः, लोककान्ताः=लो-
कमनोहराः, प्रीतिसमानाः=प्रीत्यनुरूपाः, आहारिताः=परिचारिकैरा-
नायिताः ॥ ३६ ॥
समानपानकमाह—
परस्परभवनेषु चापानकानि ॥ ३७ ॥