कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

३१० सटीक कामसूत्रे [ ७ अधिकरणे,

पुनर्नवेति । पुनर्नवा, सहदेवी = दण्डोत्पलकं, सारिवेति उत्पलशा-
रिखा ग्राह्या, कुरण्टकः प्रतीतः, उत्पलपत्रमिति, यदाभ्यन्तरं न बाह्यं,
शेषाणां मूलं, सिद्धमिति । तैलविधानेन पक्वम्, एतैरेव कषायं कल्कं च
कृत्वा, तैलमिति । तिलानाम्, अभ्यञ्जनं सुभगङ्करणम् ॥ ६ ॥

तद्युक्ता एव स्रजश्च ॥ ७ ॥

तद्युक्ता इति । पुनर्नवादिचूर्णयुक्ताः स्रजो धारिताः सुभगङ्करणम् ॥७॥

पद्मोत्पलनागकेसराणां शोषितानां चूर्णं मधुघृताभ्यामवलिह्य सुभगो भवति ॥ ८ ॥

पद्मोत्पलेति । नाग इति नागकेसरः, पद्मादीनाङ्केसराण्येकीकृत्य संचू-
र्ण्य, अवलिह्येति । वमनविरेचनं कृत्वा तत्रापि न तदैव सुभगो मासा-
दूर्ध्वं दृष्टशक्तिः ॥ ८ ॥

तान्येव तगरताळीसतमालपत्रयुक्तान्यनुलिप्य ॥ ९ ॥

तान्येवेति । पद्मादिकेसराणि तगरादियुक्तानि, अनुलिप्येति । अनु-
लेपनं कृत्वा शरीरस्य, सुभगो भवति ॥ ६ ॥

मयूरस्याक्षि तरक्षोर्वा सुवर्णेनावलिप्य दक्षिणहस्तेन धारये-
दिति सुभगङ्करणम् ॥ १० ॥

मयूरस्येति । यो न विशीर्णबर्हः, तरक्षोर्वेति । यो मत्तः स हि ग्रीष्मे
माद्यति, अश्नीति । दक्षिणं वामं च ग्राहन्द्वयोरेव सामर्थ्यमित्याम्नायः,
सुवर्णेनावलिप्येति । शुद्धसुवर्णपत्रेण पुष्ययोगेन वेष्टयित्वा ॥ १० ॥

बादरमणिं शङ्खमणिं च तथैव तेषु चाथर्वणान् योगान् ग-
मयेत् ॥ ११ ॥

बादरमणिमिति । बदरस्य बदरीवृक्षस्योत्तरशिफाघटितां वृत्तगुलि-
कां, शङ्खमणिमिति । दक्षिणावर्तशङ्खनाभिघटितां, तथैवेति । सुवर्णेनाव-
लिप्य हस्तेन धारयेत्, तेषु चेति । धारणाद्योगेषु, आथर्वणानीति । अथ-
र्ववेदे बहवो धारणाद्योगा उक्ताः ॥ ११ ॥

विद्यातन्त्राच्च विद्यायोगात् प्राप्तयौवनां परिचारिकां स्वामी संवत्सरमात्रमन्यतो वारयेत् ततो वारितां बालां वामत्वालूलाल-
सीभूतेषु गम्येषु योऽस्यै संघर्षेण बहु दद्यात्तस्मै विसृजेदिति सौ-
भाग्यवर्द्धनम् ॥ १२ ॥

विद्यातन्त्रेति । मन्त्रवादात्तत्रापि भूर्जपत्रलिखितविद्याधारणयोगाः,