कामसूत्रम् (जयमङ्गला व्याख्या एवं हिन्दी टीका सहित)

५ अध्याये ] लाभविशेषप्रकरणम् । ३१३

तस्मिन्प्रधानेऽर्थे साध्ये यद्व्ययं सहते धनं तस्य परिग्रहणमयं प्रकृष्टो-
लाभातिशयः, उत्तमगणिकानामिति । रूपादिभिर्नायिकागुणैः, काला-
दिभिश्चान्विता उत्तमगणिकाः, गुणानां च पादार्धाभ्यां शून्या मध्य-
माधमाः ॥ २५ ॥

सर्वाङ्गिकोऽलंकारयोगः, गृहस्योदारस्य करणं, महार्हभाण्डैः-
परिचारकैश्च गृहपरिच्छदस्योज्ज्वलतेति, रूपाजीवानां लाभाति-
शयः ॥ २६ ॥

सर्वाङ्गिक इति । सर्वेष्वङ्गेषु यो भवति, उदारस्येति । संस्थानतः-
संस्कारतश्चेति, महार्हरिति । लोहताम्ररजतैः, परिचारकैरिति । यथा-
स्वं कर्मणा परिचरन्ति ये, गृहपरिच्छदस्येति । गृहसंविधानकस्योज्ज्व-
लतेत्ययं प्रधानार्थः, तद्व्ययसहिष्णोर्धनस्य परिग्रहणमिति वर्तते, अयं
प्रकृष्टो लाभातिशयः, रूपाजीवानामिति । उत्तमानां, सत्स्वपि गुणेषु रूप-
मेवाजीवो यासां, रूपस्य प्रधानत्वात् कलास्तु न सन्ति, तत्र रूपस्य
गुणानां पादार्धहान्या मध्यमाधमाः, अत्र यः प्रधानार्थः स गणिका-
नामस्त्येव ॥ २६ ॥

नित्यं शुक्लमाच्छादनमपक्षुधमन्नपानं नित्यं सौगन्धिकेन ताम्बू-
लेन च योगः सहिरण्यभागमलंकरणमिति कुम्भदासीनां लाभा-
तिशयः ॥ २७ ॥

नित्यमिति । आच्छादनमिति । परिधानीयं प्रावरणीयं च सदैव शु-
क्लम्, अपक्षुधमिति । अकदर्षितत्वात्क्षुधमपनयति, सौगन्धिकेन सुग-
न्धिसमूहेन चतुःसमकादिना ताम्बूलेन च नित्यं योगः, एतत्सर्वं गणि-
कानां रूपाजीवानां चास्त्येव, विशेषमाह—सहिरण्यभागमिति । सुव-
र्णलेशेन युक्तमित्यर्थः, अयं स्वप्रधानार्थं, तद्व्ययसहिष्णोर्धनस्य परि-
ग्रहणमिति वर्तते, अयं च कर्मोपलक्षणार्थं, कर्मकरीणामित्यर्थः, आसां-
चोत्तममध्यमाधमकर्मापेक्षयैव तथाविधत्वं द्रष्टव्यम् ॥ २७ ॥

एतेन प्रदेशेन मध्यमाधमानामपि लाभातिशयान्सर्वासामेव
योजयेदित्याचार्याः ॥ २८ ॥

एतेनेति । प्रदेशेनेति । उत्तमानां लाभातिशयमार्गेण, मध्यमाधमाना-
मपीति । गणिकारूपाजीवाकुम्भदासीनां, लाभातिशयानिति । प्रकृष्टा-
पेक्षं मध्यमाधमान्योजयेत्, तथा चोक्तम्—

'यन्त्रिंशाऽर्धाजितं द्रव्यं प्रधानार्थस्य साधकम् ।
द्रव्यस्थानं हि वेश्यानां सलाभस्तूत्तमो मतः' इति ॥ २८ ॥

४० का० सू०