सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 311, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 311

मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ६ ॥ २८५
केन्द्र-त्रिकोणमें सब शुभग्रह बलवान् होते हैं। यदि तीसरे-छठे-ग्यारहवें पाप हों तो
शुभ होते हैं ॥ ११७ ॥
छः, पांच, चार, तीन, दो ग्रहोंके मेलका अर्थात् द्विग्रह त्रिग्रहादि योगोंका और ग्रहों
का भाव फल तथा उच्चादिकमें स्थित ग्रहोंके फलको सूर्यादि ग्रहोंके प्रसादसे इस ८ वें
अध्यायमें वर्णन किया है ॥ ११८ ॥
इति जातकपारिजाते द्वयादिग्रहयोगाख्येऽष्टमेऽध्याये 'विमला' हिन्दी टीका समाप्ता ॥८॥
अथ मान्द्यब्दादिफलाध्यायः ॥ ९ ॥
अथाधुना मान्द्यब्दादिफलाध्यायो व्याख्यायते । तत्र प्रथमं मान्दिस्थितद्वादशभावफ-
लानि ततोऽब्दादिफलानि च कथयिष्यन्ते—
मान्द्यब्दादिफलानि वच्मि गुलिके लग्नस्थिते मन्दधी
रोगी पापयुते तु वञ्चनपरः कामी दुराचारवान् ।
वित्तस्थे विषयातुरोऽटनपरः क्रोधी दुरालापवान्
पापव्योमचरान्विते गतधनो विद्याविहीनोऽथवा ॥ १ ॥
विरहगर्वमदादिगुणैर्युतः प्रचुरकोपधनार्जनसम्भ्रमः ।
विगतशोकभयश्च विसोदरः सहजधामनि मन्दसुते यदा ॥ २ ॥
हिबुँकभवनसंस्थे मन्दजे वीतविद्याधनगृहसुखबन्धुक्षेत्रयातोऽटनः स्यात् ।
तनयभवनयाते मन्दसूनौ विशीलश्चलमतिरघवबुद्धिः स्वल्पपुत्रोऽल्पजीवी ॥ ३ ॥
बहुरिपुगणहन्ता भूतविद्याविनोदी यदि रिपुगृहँयाते मन्दपुत्रे तु शूरः ।
कलहकृदिनपौत्रे कामँयाते कुदारः सकलजनविरोधी मन्दबुद्धिः कृतघ्नः ॥ ४ ॥
विकलनयनवक्रः स्वल्पदेहोऽष्टमस्थे गुरुजनपितृहन्ता नीचकृत्यो गुरुस्थे ।
अशुभशतसमेतः कर्मगे मन्दसूनौ निजकुलहितकर्माचारहीनो विमानः ॥ ५ ॥
अतिसुखधनतेजोरूपवान् लाभयाते दिनकरसुतपुत्रे चाग्रजं हन्ति जातः ।
विषयरहितवेषो दीनवाक्यः प्रवीणे निखिलधनहरः स्यान्मन्दजेरिःफयाते ॥ ६ ॥
मान्द्यब्दादिफलानीति । अस्मिन्नध्याये मान्द्यब्दादिफलानि वच्मि, अहं कर्त्तेति
शेषः । गुलिके लग्नस्थिते जातो मन्दधी रोगी च भवति । तत्र पापग्रहेण युते गुलिके
जातो वञ्चनपरः, कामी, दुराचारवाँश्च भवति । वित्तस्थे = द्वितीयभावगते गुलिके जातो
विषयेष्वातुरोऽटनपरो भ्रमणशीलः, क्रोधी, दुरालापवान् = कुत्सितभाषी च भवति । तत्र
गुलिके पापव्योमचरान्विते = पापग्रहयुक्ते जातो गतधनो धनहीनः, अथवा विद्याविहीनो
भवति । एवमपरे स्पष्टार्थाः ॥ १-६ ॥
गुलिकका भावफल कहते हैं—गुलिक लग्नमें हो तो जातक मन्द बुद्धिवाला, रोगी हो ।
गुलिक वहां पापग्रहसे युक्त हो तो ठग, क्रोधी और दुराचारी हो । गुलिक धन भावमें हो
तो विषयातुर, घूमनेवाला, क्रोधी, खराब बकवाद करनेवाला हो । यदि गुलिक वहां पाप-
ग्रहसे युक्त हो तो दरिद्र या मूर्ख होवे ॥ १ ॥
यदि गुलिक तृतीय भावमें हो तो विरह, अहंकार आदि दुर्गुणसे युक्त, विशेष कोपवाला
धनके एकत्र करनेमें व्यग्र चित्त, शोक भयसे रहित, तथा भ्रातृ रहित होता है ॥ २ ॥
चतुर्थ स्थानमें गुलिक हो तो विद्यासे रहित, धन-गृह-सुख-परिवारसे रहित हो ।
तथा परदेशमें रहनेवाला होता है । पञ्चम स्थानमें गुलिक हो तो शील-रहित, चञ्चल-
मति, पापबुद्धि, थोड़े पुत्र और थोड़ी आयु वाला होवे ॥ ३ ॥