जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

३४ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.१२४
१ ! कोशेषु चतुरिरिचाम् ३ ! एवं कोशेषु ६ ? कोशेषु चतुरिरिचं
२ ! कोशेषु चतुरिरिचां ४ ! य स्व° ल श स्वयद्धायां ७ ! लवष °तिष्ठति भः
व ष अधिपाठः च ५ श नास्ति ८ र ॥ ४ ॥ ष ॥ ५४ ॥
त्रीणि ह वै छन्दांसि यज्ञं वहन्ति गायत्री त्रिष्टुब् जगती । एषा पशव एव यद् बृहती ॥
तद् एवातुष्ठुब् आन्ताद् अन्वायत्ता । तया देवास् स्वर्गं लोकम् येन निधनम् उपयन्ति तेन प्रस्तौति । तेनो एव पुनर् आदिम्
अजिगांसन् । तया न व्याप्नुवन् । तस्यां चतुष्पदः पशून् उपाद- आदत्ते । तस्मात् पशवो यत एव प्रजायन्ते ततस् संभवन्ति । ते
धुर् गां चाश्वं चाजां चाविं च । तया व्याप्नुवन् । ते ऽब्रुवन् स्वर्गं तत एव पुनः प्रजायन्ते ॥
लोकं गत्वा बृहती वा इयम् अभूद् ययेदं व्यापामेति । तद् एव न बृहत्या वषट्कुर्यात् पशूनाम् अप्रवर्गाय । यद् बृहत्या वषट्-
बृहत्यै बृहतीत्वम् । न ततः पुरा बृहती नाम छन्द आस । सा वा कुर्यात् वज्रेण वषट्कारेण पशून् प्रवृञ्ज्यात् ॥ १२० ॥८
१ र ॥ ५ ॥ ष ॥ ५५ ॥
देवा वा असुरान् हत्वापूता इवामेध्या अमन्यन्त । ते आ रत्ना योनिम् ऋतस्य सीदसि इति । अन्तरिक्षं वा ऋतम् ।
ऽकामयन्त पूता मेध्याश् श्रितास् स्याम गच्छेम स्वर्गं लोकम् इति । अन्तरिक्षम् एवैतेनात्यायन् । उत्सो देवो हिरण्यः इति । असौ वै७
त एता ऋचो ऽपश्यन् । ताभिर् अपुनत । पुनानस् सोम धारया- लोक उत्सो देवः । अमुम् एवैतेन लोकम् उपासीदन् । ततो वै
पो वसानो अर्षसि इति । आपो वै पवित्रम् । अद्भिर् एवापुनत । ते पूता मेध्याश् श्रिता अभवन्न् अगच्छन् स्वर्गं लोकम् ।
पूतो मेध्यश् श्रितो भवति गच्छति स्वर्गं लोकम् एताभिर् ऋग्भिस् तुष्टुवानः ॥ १२१ ॥२
१ र ल श नास्ति २ र ॥ ६ ॥ ष ॥ ५६ ॥
तासु रौरवम् । अद्भिर् वै रूरुद् एतत् सामापश्यत् । यद् अथ यौधाजयम् । इन्द्रो वै युधाजीवन्न् एतत् सामापश्यत् । यद्
अद्भी रूरुद् एतत् सामापश्यत् तद् रौरवस्य रौरवत्वम् ॥ इन्द्रो युधाजीवन्न् एतत् सामापश्यत् तद् यौधाजयस्य यौधा-
रूर इतिक्षुभः पशुकामस् तपो ऽतप्यत । स एतत् सामापश्यत् । जयत्वम् । अयुध इव द्विषन्तं भ्रातृव्यं जयति य एवं वेद ॥
तेनास्तुत । स एताम् इळाम् उपैत् । पशवो वा इळा । ततो वै युधाजीवो वैश्वामित्रः प्रतिष्ठाकामस् तपो ऽतप्यत । स एतत्
पशून् अवारुन्ध । तद् एतत् पशव्यं साम । अव पशून् रुन्द्धे बहु- सामापश्यत् । तेनास्तुत । ततो वै स प्रत्यतिष्ठत् । तद् एतत्
पशुर् भवति य एवं वेद । यद् उ रूर इतिवभ्रो ऽपश्यत् प्रतिष्ठा साम । प्रतितिष्ठति य एवं वेद । यद् उ युधाजीवो
तस्माद् व् एव रौरवम् इत्य् आख्यायते ॥ वैश्वामित्रो ऽपश्यत् तस्माद् व् एव यौधाजयम् इत्य् आख्यायते ॥
॥ १२२ ॥२
१ र ॥ ७ ॥ ष ॥ ५७ ॥
यौधाजयेन वै देवा असुरान् संविध्य रौरवेणैषां रवमाणानां इव सामासीत् । रौरवस्४ स्वर्गो लोक एव यच्छेत् । ऊर्ध्वं प्रति-
स्वम् आददत । यौधाजयेनैव द्विषन्तं भ्रातृव्यं संविध्य रौरवेणा- हाराद् उद्गाता । स्वर्गस्य लोकस्य समष्ट्यै । प्थाया ओ हो वा हो
स्व रवमाणस्य स्वम् आदत्ते य एवं वेद ॥ इळा५ इति । स्वरेणैव संतत्य स्वर्गं लोकं समश्नुते ॥
रौरवेन वै देवा ऽऊर्ध्वास् स्वर्गं लोकम् आरोहन् । तान् असुरा एतावन्ति ह खलु वै सामान्यू एतावती सामक्लृप्तिर् एतावान्
ओ वा१ इत्य् एवान्वारोहन् । तद् देवाः प्रत्यबुध्यन्त । त एतं उ सामबन्धुः । स्वारं भवति । प्राणो वै स्वरः । अथ निधनवत् ।
स्तोभम् अपश्यन् । तेनैनान् ओ हा उ२ वा इत्य् अवाचो ऽवाघ्नन् । आत्मा वै निधनम् । अथैळम् । पशवो वा इळा । प्राणम् आत्मानं
उत्सो देवो हिरा हा उ३ वा इति भूमिस्पृश एवाकुर्वन् । अन्तगतम् पशूंस् तान् एवैतत् संदधाति । सर्वस्यास्य सामक्लृप्त्या सर्वेण
सामबन्धुना स्तुतं भवति य एवं वेद ॥ १२३ ॥६
१-१ एवं य व ष । अन्यत्र असु- ३ य ल श होइ व ष उ ५ र डवा श हुडुवा
रान् संविध्य रौरवेणैषां रवमाण ४ ! यर ऊरव ल रारिव व ष दूर ६ र ॥ ८ ॥ ष ॥ ५८ ॥
२ व ष डु श वृ इव श रव
द्वे उ ह वाव सामनी स्तोभवच् चैवास्तोभवच् च । तयोर् इहाह्नाथं परिशिष्येत यन् मनुष्याश् च पशवश् चोपजीवेयुः३ ।
यत् स्तोभवत् तत् क्षत्रम् अथ यद् अस्तोभवत्१ तद् ब्रह्म । उभयं तद् यन् मध्येनिधनं भवत्य् अन्नाद्यस्यैव विशेषाय ॥
ब्रह्म च क्षत्रं चावरुन्द्धे य एवं वेद ॥ देवानां वा असुरा यज्ञवेशसम् अचिकीर्षन् । यावत्य् एतद् दक्षि-
अथ यौधाजयं त्रिणिधनं सवनानां क्लृप्त्यै । पवमानेन वै णानां काले न स्तुवन्ति न शंसन्ति । तद् देवाः प्रत्यबुध्यन्त । त
देवेभ्यो ऽन्नाद्यं प्रदीयते । तन् मध्येनिधनं भवत्य् अन्नाद्यस्य२ एतत् सामापश्यन् । तेनास्तुवत । ते प्रातःसवनम् एव प्रथमेन
विशेषाय । यद् धि देवेभ्यस् सर्वम् अन्नाद्यं प्रदीयेत न तद् निधनेन पर्यगृह्णन् माध्यंदिनं द्वितीयेन तृतीयसवनं तृतीयेन ।