जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

२६ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.९२

---

[ खण्डः ८९ ]

[वामतः]
प्रजापतिं कल्पयित्वोद्वायेद्¹ । यो ह वै प्रजापतिं कल्पयित्वो-
द्वायात कल्पते ऽस्मै दिशः प्रदिश आदिशो विदिश उद्दिशो दिश
इति । दिशो वै प्रजापतिः । प्रजापतिम् एव तत् कल्पयित्वोद्वा-
यति । कल्पते ऽस्मै य एवं वेद ॥
कपिवनो ह स्माह भौवायनः किं ते यज्ञं गच्छन्ति² यद्³ एव
सोमस्याभक्षयित्वा प्र वा सर्पन्ति प्र वा धावन्तीति⁴ । बहि-
ष्पवमानम् उपसन्नेषु ब्रूयाद् यं ब्रह्माणं शुचिम् इव मन्येताहरहस्
तम् इति । तेन समुपहूयाथानुमन्त्रयेत
 यो देवानाम् इह सोमपीथो ऽस्मिन् यज्ञे बर्हिषि वेद्याम् ।
 तस्येदं भक्षयामसि ॥
इति । यदि च ह प्रशवयति यदि च नाथ हास्य भक्षित एव
देवस्⁵ सोमो भवति ॥
एतदायतना वा आरण्याः पशवः । यद् बहिष्पवमानम् अरण्ये
स्तुवन्ति तस्माद् आरण्याः पशवो ऽरण्यं सचन्ते । पराचीषु स्तु-

[दक्षिणतः]
वन्ति । तस्माद् आरण्याः पशवो ऽरण्याद् एवारण्यम् अभिप्ररेते ।
एकरूपासु स्तुवन्ति । तस्माद् आरण्याः पशव एकरूपाः । आवद्
उत्तमम् अक्षरं भवति । तस्माद् एकैको ऽन्यो ऽवलो ग्रामे ऽधिग-
म्यते । अथो अरण्ये⁶ हतं ग्रामम् अभ्यवहरन्ति ॥
स्तुत्वोद्रव्वन्ति⁷ । यजमानम् एव तत् स्वर्गं लोकं गमयन्ति ।
बाहून् उद्गृह्णन्ति । यजमानम् एव तत् स्वर्गे लोके समादधति ।
ते वै तद् अनृतं कुर्वन्ति ये मर्त्य सन्तोऽमृतत्वं गमयन्ति । ते
रूपेण वर्चसा व्यृध्यन्ते । स य एतद् एवान्द्य उत्तिष्ठेत् तम् उत्ति-
ष्ठन्तम् आरभ्यानूत्तिष्ठेत् । न रूपेण वर्चसा व्यृध्यते नार्तिम्
आर्छति ॥
भविष्यद् विजानीयात् । यद्य् एताः प्रजा दोग्ध्रीवा⁸ इव ⁹स्युर् दोग्ध्री-
वो⁹ योगक्षेमो भविष्यति । तयायम् उद्गातोदगासीदिति विद्यात् ।
यद्यु उ शान्ता इव स्युश् शान्तो योगक्षेमो भविष्यति । तयायम्
उद्गातोदगासीद् इति विद्यात् । एषो ह विज्ञा ॥ ८९ ॥१०

पादटिप्पण्यः :
१ लश गौवा°      ५ सर्वेषु कोशेषु देव-      द्रोर्धवा
२ ? व-ष-वर्जं गछति    ६ ? सर्वेषु कोशेषु अरण्यो     ९-९ यलश स द्रोर्द्रवो
३ ? च-व-वर्जं वेद     ७ सर्वेषु कोशेषु स्तुत्वोद्ववन्ति    र स्युर्द्रो द्रवो
४ सर्वेषु कोशेषु धार°    ८ ? य द्रोग्ध्रा र द्रोर्ध्रा लश     १० २४ ॥ २४ ॥

---

[ खण्डः ९० ]

[वामतः]
उपास्मै गायता नरः इति कामकामो भूतिकामः प्रजनन्कामः
प्रतिपदं कुर्वीत । अस्मै वावेदम् उपगायन्ति । उप वावेदम्
अस्यां सर्वम् । उपैवास्यां² प्रजया पशुभिः प्रजायते य एवं वेद ।
नरो ह वै देवविशः क्षत्रं सोम इन्दुः¹ । विशं चैवैतेन क्षत्रं
चावरुन्द्धे । अभि देवं इयक्षते इति सर्वा एवैतेन देवता अनन्तरायम्
[L38