सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

Jaiminiya Brahmana of the Samaveda with Commentary

महर्षि जैमिनि (सम्पादक: प्रो. रघुवीर एवं लोकेश चन्द्र) द्वारा

DevanagariSanskritpublished106 पृष्ठ

पृष्ठ 18, कुल 106 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 18

१० ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ १.३३
प्रत्यपचयति । एष वै मृत्युर यद् वायुर् अजिर एव नाम । तम् देवं देवानाम् । वायोर् देवस्य सायुज्यं सँलोकतां सम्भ्यारोहति
एव ताभिर् आहुतिभिश् शमयित्वान्तरिक्षं लोकानां जयति वायुं य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति ॥२६॥
१ य 'व् ल१ अग्निं हान्यू ५ वश एवा
२ व चतुष्पादा ल२ अग्निं रिहान्यू ६ लवश सां । एवं केषुचित्
३ य-ग-वर्जं सर्वत्र प्रत्यपचयत्ययत्य् व अग्नेईन्न् कोशेषूत्तरत्रापि
४-४ रष अग्नीईन्न् श अग्नी इन्न्
स ततो रेष्मानम् एव रथं समास्थायादित्यस्य सलोक- शितं¹ भवति यावज् जीवानाशकप्रती² भवति । एष वै मृत्युर
ताम् अभिप्रयाति । त्र्यहं जुहोति । द्वादशाहुतयस् संपद्यन्ते । यद् आदित्यो भ्रोचन्न् एव नाम । तम् एव ताभिर् आहुतिभिश्
द्वादश मासास् संवत्सरः । संवत्सरो वा इदं सर्वं यद् इहाक्षाति शमयित्वा दिवं लोकानां जयत्य् आदित्यं देवं देवानाम् । आदित्य-
यत् पिबति यस्मै कस्मै चन प्रतिव्याददाति । सर्वं तद् अस्यान- स्य देवस्य सायुज्यं सलोकतां सम्भ्यारोहति य एवं विद्वान्
अग्निहोत्रं जुहोति ॥ २७ ॥
१ व ष 'शीतं २ ! एवं सर्वेषु कोशेषु
स ततो रश्मीन् एव रथं समास्थाय चन्द्रमसस् सलोकताम् एष वै क्षशो य एषो ऽन्तश् चन्द्रमसि । एष हीदं सर्वं शास्ति ।
अभिप्रयाति । चतुरहं जुहोति । षोडशाहुतयस् संपद्यन्ते । षोडश- एष वै यमो य एषो ऽन्तश् चन्द्रमसि । एष हीदं सर्वं यमिति² ।
कलं¹ वै ब्रह्म । षोडशकला देवाः । षोडशकलम् इदं सकृत् सर्वम् । एष मृत्युर यद् यमो ऽत्स्यन्न् एव नाम । तम् एव ताभिर् आहु-
स यद् इह रिप्रं पापं कर्म करोत्य् एकयैव ततः कलया । यथा तिभिश् शमयित्वोजं लोकानां जयति यमं देवं देवानाम् । यमस्य
सुवर्णंः प्रवृत्तस् तप्यमानस् सुवर्णताम् अभिनिष्पद्यत एवम् एव देवस्य सायुज्यं सलोकतां सम्भ्यारोहति य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं
द्विषत्सु भ्रातृव्येषु मलं पाप्मानं प्रमृज्य स्वर्गं लोकम् अभिप्रैति ॥ जुहोति ॥ २८ ॥
१ रवशष षोडशकलँ २ ! एवं सर्वत्र य-वर्जम् । य यमयति
स ततस् स्वधाम् एव हिरण्मयीं¹ नावं समारुह्य प्रजापतेस् प्रभुमान्⁴ एव नाम⁵ । तम् एव ताभिर् आहुतिभिश् शमयित्वा
सलोकताम् अभिप्रयाति । पञ्चाहं जुहोति । विंशतिर् आहुतयस् नभो लोकानां जयति प्रजापतिं देवं देवानाम् । प्रजापतेर् देवस्य
संपद्यन्ते । संविंशो² वै प्रजापतिः । एष वै मृत्युर यत्³ प्रजापतिः सायुज्यं सलोकतां सम्भ्यारोहति य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं
जुहोति ॥ २९ ॥
१ ल२ हिरण्मयीं ३ रश यः ५ सर्वत्र ल-वर्जं नामा
२ यल विंशो ४ रश भुमान्
तद् यद् वै तन्नभो नामाभीर् वै सा । न हि तत् प्राप्य वसुभ्यो देवेभ्य एकेकेनाक्षरेण कामान् निकामान् दुहे । एवम्
कस्माच् चन बिभेति । तस्मात् तन्नभः । षडहं जुहोति । चतुर्विं- अस्मै जुह्वते दुहे । गायत्रीं¹ स छन्दसां जयति वसून् देवान् देवा-
शतिर् आहुतयस् संपद्यन्ते । चतुर्विंशत्यक्षरा वै गायत्री । चतुर्विं- नाम् । वसूनां देवानां सायुज्यं सलोकतां सम्भ्यारोहति य एवं
शतिर् वसवो देवाः । ते गायत्रीम् अन्वायत्ताः । तेभ्यो गायत्रिय विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति ॥ ३० ॥
१ ल२-वर्जं सर्वत्र गायत्री
सप्ताहं जुहोति । अष्टाविंशतिर् आहुतयस् संपद्यन्ते । अष्टाविं- एकेकेनाक्षरेण कामान् निकामान् दुहे । एवम् अस्मै जुह्वते दुहे ।
शत्यक्षरा वा उष्णिक् । अष्टाविंशतिर् भृग्वङ्गिरसो देवाः । त उष्णिहं वै स छन्दसां जयति भृग्वङ्गिरसो देवान् देवानाम् ।
उष्णिहम् अन्वायत्ताः¹ । तेभ्य उष्णग् भृग्वङ्गिरोभ्यो देवेभ्य भृग्वङ्गिरसां देवानां सायुज्यं सलोकतां सम्भ्यारोहति य एवं
विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति ॥ ३१ ॥
१ ष 'युक्ताः
अष्टाहं जुहोति । द्वात्रिंशद् आहुतयस् संपद्यन्ते । द्वात्रिंशदक्षरा दुहे । एवम् अस्मै जुह्वते दुहे । अनुष्टुभं वै स छन्दसां जयति
वा अनुष्टुप् । द्वात्रिंशद् विश्वे देवाः । ते ऽनुष्टुभम् अन्वायत्ताः । विश्वान् देवान् देवानाम् । विश्वेषां देवानां सायुज्यं सलोकतां
तेभ्यो ऽनुष्टुब् विश्वेभ्यो देवेभ्य एकेकेनाक्षरेण कामान् निकःमान् सम्भ्यारोहति य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति ॥ ३२ ॥
नवाहं जुहोति । षट्त्रिंशद् आहुतयस् संपद्यन्ते । षट्त्रिंशद- दुहे । एवम् अस्मै जुह्वते दुहे । बृहतीं वै स छन्दसां जयति
क्षरा वै बृहती । षट्त्रिंशत् साध्या देवाः । ते बृहतीम् अन्वायत्ताः । साध्यान् देवान् देवानाम् । साध्यानां देवानां सायुज्यं सलोकतां
तेभ्यो बृहती साध्येभ्यो देवेभ्य एकेकेनाक्षरेण कामान् निकामान् सम्भ्यारोहति य एवं विद्वान् अग्निहोत्रं जुहोति ॥ ३३ ॥