सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

Hastyayurveda Gajashastra of Palakapya Muni with Commentary

पालकाप्य मुनि (सम्पादक: पं. शिवदत्त शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished742 पृष्ठ

पृष्ठ 15, कुल 742 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 15

• हस्त्यायुर्वेदाध्यायविषयानुक्रमे—
अथ तृतीयं शल्यस्थानम् ।

[वामभागः / Left Column]

विषयाःअ०
...णामात्मयोन्यधिष्ठानाकृतिस्वावश-
...र्कमाणां भेदसंख्याकथनं त्रिविधयोनि-
...कथन मष्टविधाधिष्ठानलक्षणकथनं शुद्धा-
...द्वेविधस्रावस्य वस्तुविशेषेण चतुर्विंशति-
...लक्षणकथनं त्रिविधात्मनः साध्यासाध्य-
...कथनं द्विविधशल्यस्य लक्षणकथनमु-
...पञ्चकस्य लक्षणकथनं षड्दोषाणां लक्ष-
...णं लेपधूपरोपणादिप्रकारकथनं च ...१
...सिंहव्याघ्रादिनखजस्याग्निक्षारविषादिजस्य
...सद्यःक्षतस्य प्रत्येकं निदानकथनम् ...२
...सद्यःक्षतस्य चिकित्साकथनम्, सामान्य-
...चेष्टलक्षणकथनं वैद्यं प्रति गच्छतो
...य लक्षणादिकथनं वैद्यगमने शुभाशुभनि-
...तिथिनक्षत्रादिकथनमामच्छेदकारणतद्भे-
...नं जाठराग्निकृतपाचनप्रकारादिकथनं च३
...डत्योपचारकथनम् ... ... ...४
...वातपित्तकफजव्रणानां प्रत्येकमुत्पत्तिलक्ष-
...णं व्रणानामेकोनविंशत्याकृतिकथनं सा-
...र्द वस्तुविशेषत्रयकथनं च । पकापक्व-
...मानश्वयथुग्रन्थीनां लक्षणकथनं चतुष्ष-
...ष्टिद्व्रणोपक्रमकथनं च ... ...५
...पृथिव्यादिपञ्चभूतानां नामगुणक्रियाकथनं
...तज्जन्यवस्तुकथनं च । शरीरस्थसप्त-
...तां नामकथनम्, वातपित्तकफकृत-
...क्रियाकथनम्, आहारोपचारक्रियाकथ-
... स्वेदजाद्विचतुर्विधप्राणिनामन्तर्भेदक-
... प्राणादिपञ्चकस्य मानसादिचतुष्ट-
...षाऽऽनुकूल्ये विप्रतिपन्नत्वे च कार्य-
...तम्, षड्रसानां नामगुणक्रियाकथनम्,
...र्ग्यादिचतुर्दशवस्तूनां प्रत्येकमन्त-
...र्लक्षणक्रियाचिकित्सादिकथनम्,
...नं, कथनमेतत्सर्वज्ञस्य वैद्यत्व-
...थनं ... ... ...६
... त्रुटिलवनिमेषादिब्रह्मादिनान्त-
... नामकथनमनीश्वरेच्छावशाज्जगदु-
...थनं गर्भोत्पत्तिप्रकारकथनं गर्भ-
...तिमास...व...वोत्पत्तिरकथनं

[दक्षिणभागः / Right Column]

विषयाःअ०
धातूनां नामकथनं च ... ... ...७
ऋतुमतीलक्षणकथनं गर्भिणीलक्षणकथनं
विस्तरेण गर्भधारणप्रकारकथनमवयवेन्द्रियो-
त्पत्तिवृद्धिप्रकारकथनं पुंस्त्रीषण्ढोत्पत्तिकारण-
कथनमवयवगतश्वेतकृष्णत्वादिहेतुकथनं वा-
तपित्तकफप्रकृतिलक्षणकथनं भद्रायनेकजा-
त्युत्पत्तिहेतुलक्षणादिकथनं च ... ...८
शरीरस्यदन्तनखमर्मशिरास्थिसन्ध्यादीनां
स्थानसंख्याकथनं वातपित्तकफरक्तादीनां
स्थानकथनं च ... ... ...९
शस्त्रप्रणिधानप्रकारकथन मग्निप्रणिधानप्र-
कारकथनं च ... ... ...१०
स्तम्भयन्त्रणाप्रकारकथनं प्रतिकर्मक्रिया-
कथनं यन्त्रयोग्यायोग्यवृक्षतत्पूजादिकथनं
यन्त्रनिर्माणप्रकारकथनं तद्गतदेवतोद्देश्यकपूं-
जनहवनप्रकारादिकथनं च ... ...११
एतच्छास्त्रस्य ब्रह्मणः सकाशादुत्पत्तिक-
थनम्मृगिशिष्यपरम्पराकथनं च। बाह्यशरीर-
शल्यकथनं सशशल्यलक्षणकथन मनेकविध-
यन्त्रैः स्थानविशेषगतशल्योद्धारप्रकारकथनं
मर्मविद्धस्यासाध्यत्वादिकथनं च ... ...१२
विद्रधिरोगस्य क्षतजादिभेदचतुष्टयकथ-
नम्, वातजविद्रधिरोगोत्पत्तिनिदानचिकि-
त्साकथनं पित्तजविद्रधिरोगोत्पत्तिनिदानचि-
कित्साकथनं कफजविद्रधिरोगोत्पत्तिनिदान-
चिकित्साकथनं संनिपातजविद्रधिरोगोत्पत्ति-
निदानचिकित्साकथनं च ... ...१३
व्रणस्य सान्तर्भेदं शारीरागन्तुकभेदद्व-
यकथनं प्रत्येकं निदानचिकित्सासाध्यासाध्य-
लक्षणकथनं च ... ... ...१४
नाडीव्रणस्योत्पत्तिनिदानकथनं साध्यासा-
ध्यलक्षणकथनं साध्यव्रणस्य शस्त्राग्निक्षारक-
र्मादिचिकित्साकथनं च ... ...१५
शरीरस्थसप्तशतशिराणां कण्ठादिस्थान-
गतत्वेन विभागसंख्याकथनं वातपित्तादि-
त्रितयशोणितादिसप्तधातुवाहिशिराणां प्र-
त्येकं संख्याकथनं रोगविशेषेण वेध्यशिराक-
थनं ... ... ...१६