सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
हारीत संहिता (महर्षि आत्रेय-हारीत मुनि संवाद - सम्पूर्ण ६ स्थान सटीक)

हारीत संहिता (महर्षि आत्रेय-हारीत मुनि संवाद - सम्पूर्ण ६ स्थान सटीक)

Harita Samhita of Sage Harita with Hindi Commentary

महर्षि हारीत / आत्रेय मुनि द्वारा

DevanagariHindipublished548 पृष्ठ

पृष्ठ 238, कुल 548 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 238

( २०६ ) हारीतसंहिता । [ तृतीयस्थाने-
अथ चातुर्थिकपर नस्य ।
अगस्तिपत्रं स्वरसैर्निहन्ति नस्ये च चातुर्थिकरोगमुग्रम् ॥
कासं श्रमं चापि शिरोरुजाञ्च नाशञ्च नस्यं च हितं नराणाम्॥२०६
अगस्तिवृक्षके स्वरसको नाकमें चढ़ानेसे भयंकर भी चातुर्थिकज्वर नाशको प्राप्त होता है
और खांसी, श्रम, शिरकी पीडा इनका भी नाश होता है ॥ २०६ ॥
अथ विषमज्वरपर लशुनकल्क ।
रसोनकल्कं तिलतैलमिश्रं योऽश्नाति नित्यं विषमज्वरार्त्तः ॥
विमुच्यतेऽसौ विषमज्वरेभ्यो वातामयैश्चाप्यतिघोररूपैः॥२०७॥
जो विषमज्वरसे पीडितहुआ मनुष्य तिलोंके तेलसे युक्त किये लहसनके कल्कको नित्य
खाता रहता है वह विषमज्वर और अत्यंत भयंकर वातके रोगोंसे मुक्त होताहै ॥ २०७ ॥
अथ विषमज्वरपर अष्टांगधूप ।
पलञ्च निम्बस्य दलानि कुष्ठं वचा गुडं गुग्गुलुसर्षपाणाम् ॥
हरीतकी सर्पिर्युतं च धूपं विनाशनं वै विषमज्वराणाम्॥२०८॥
नींवके पत्ते ४ तोले और कूट, वच, गुड, सरसों, हरड़ै, गूगल ये सब उन मानसे मिला
महीन पीस घृतसे युक्तकर धूप देनेसे विषमज्वरोंका नाश होता है ॥ २०८ ॥
अथ वेलाज्वरआदिकोंका उपाय ।
सुरसामूलमावृत्य हस्ते बद्धः शुभ दिने ॥ वेलाज्वरादिकान्
हन्ति भूतज्वरनिवारणः ॥ २०९ ॥ मुस्तामृतामलक्यश्च नागरं
कण्टकारिका ॥ कणाचूर्णान्वितः क्वाथस्तथा मधुसमन्वितः ॥
॥२१०॥ एकाहिकं वा वेलाद्यं ज्वरं जातं व्यपोहति ॥२११॥
रसोनबीजं विहाय खण्डं कृत्वा निशासु चा॥तक्रमध्ये विनि-
क्षिप्य प्रभाते घृतसंयुक्तम् ॥ २१२ ॥ सेवितञ्च ज्वरान्हन्ति
वेलाद्यान्देहधातुगान् ॥२१३॥ पिप्पलीवर्द्धमानञ्च पिबेत्क्षीरं
रसायनम्॥महौषधं नागरञ्च धान्यं चन्दनवालुकम् ॥२१४ ॥
गुडूचिकापयः पिबत्तृतीयकज्वरापहम् ॥ अपामार्गस्य मूलञ्च
नीलीमूलमथापि वा ॥ २१५ ॥ लोहितेन तु सूत्रेण आमस्त-
कप्रमाणतः॥वामकर्णे कटौ बद्ध्वा ज्वरं हन्ति तृतीयकम्॥२१६॥