गुप्त अभिलेख संग्रह (जे. एफ. फ्लीट - गुप्त सम्राटों एवं परवर्ती नरेशों के ऐतिहासिक पाषाण व ताम्रलेख)

Corpus Inscriptionum Indicarum, Vol. III

Plate XXXIV — Chammak Copper-Plate Inscription of the Mahārāja Pravarasena II

---

TEXT

First Plate (Plate i)

ॐ स्वस्ति [॥] प्रवरपुरात्सकलगजाधिराजविक्रमावधारणकारुण्या-
मृतसत्त्वगौरवसत्यशौचविनयमाहात्म्यवैमल्यधैर्य्यशौर्य्यौदार्य्यवि-
वेककान्तिरनहङ्कृतकल्याणसम्पदुपचितसकलधर्म्मार्थकामसं-
पदामधिकरणस्य राज्ञो ऽर्द्धोरिव सततसत्त्राय प्र-
वर्त्तमानमद्धर्म्मक्रियाकारयितुश्शतमुखानुकूलिणो

---

Second Plate, First Side (Plate iia)

ऽप्रतिहतशक्तिसिद्धेश्चतुरुदधिसलिलास्वादितय-
शसो विष्णोः प्रसादोपचितश्रीसमुदयस्य वाकाटका-
नाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीरुद्रसेनस्य
सूनोरत्यन्तस्वामिमहाभैरवभक्तस्य वाकाटकानाम्पर-
ममाहेश्वरमहाराजश्रीपृथिवीषेणस्य सूनो-
र्भगवतश्चक्रपाणेः प्रसादोपार्ज्जितश्रीसमुदय-

---

Second Plate, Second Side (Plate iib)

स्य वाकाटकानाम्महाराजश्रीरुद्रसेनस्य सूनोर्म-
हाराजाधिराजश्रीदेवगुप्तसुतायाम्प्रभावतीगु-
प्तायामुत्पन्नस्य शम्भोः प्रसादधृतकर्त्तयुगस्य वा-
काटकानाम्परममाहेश्वरमहाराजश्रीप्र-
वरसेनस्य वचनात् [॥] भोजकटके दक्षिण-

---

Third Plate, First Side (Plate iiia)

पार्श्वे चम्मुकसन्निकृष्टे कर्पूरपद्रके राजमानिकै-
र्भूमिपद्भिः सहस्रं दत्तं विदुराश्रमवास्तव्य-
नानारूपगोत्रचरणेभ्यश्छत्राचार्यादि-
सहस्रब्राह्मणेभ्यः प्रदेयम् [॥] एष चास्माभि-
र्यावश्चन्द्रादित्यौ तावत्पुत्रपौत्रानुगामिक-

---

Third Plate, Second Side (Plate iiib)

स्सर्वनिबन्धसहितो ऽपूर्व्वदत्त्या सर्व्ववेष्टिपरिहार-
परिहृतश्चाटभटप्रावेश्यः अपारम्परगोबली-
वर्द्दः अपुष्पक्षीरसन्दोहः अलवणकिण्ण-
खनकः अपशुमेध्यः अनिधिः सोपनिधिः
सकॢप्तोपक्लृप्तः अकरदायी सर्व्वसङ्करा-

---

Fourth Plate, First Side (Plate iva)

न्वितः सर्व्वपरिहारपरिहृतः परिपालनीयो ऽनु-
मन्तव्यश्च [॥] यो वास्मच्छासनमगणयमानः स्वल्पाम-
पि परिबाधाङ्कुर्य्यात्कारयेद्वा तस्य ब्राह्मणे-
र्व्वेदितस्य सदण्डनिग्रहङ्कुर्य्याम [॥] अस्मिंश्च
धर्म्मादरणे ऽतीतानागतानामध्यक्षसङ्कीर्त्तनङ्क-
र्त्तव्यम् [॥] संवत्सरे अष्टादशे १८ ज्येष्ठमासशुक्ल-
पक्षत्रयोदश्याम् १३ सेनापतौ चित्रवर्म्मणि लिखितम् [॥]

---

TRANSLATION & HISTORICAL NOTES

• Dynasty: Vākāṭaka Dynasty (Pravarapura-Nandivardhana branch).
• King: Paramamāheśvara Mahārāja Pravarasena II.
• Genealogy:
  1. Mahārāja Rudrasena I (son of Gautamīputra, grandson of Pravarasena I).
  2. Mahārāja Pṛthivīṣeṇa I (son of Rudrasena I).
  3. Mahārāja Rudrasena II (son of Pṛthivīṣeṇa I).
  4. Mahārāja Pravarasena II (born of Queen Prabhāvatīguptā, daughter of the Mahārājādhirāja Devagupta / Chandragupta II of the Imperial Gupta dynasty).
• Geography: Issued from the city of Pravarapura; registers the grant of the village Charmāṅka / Chammuka (modern Chammak in the Achalpur/Ellichpur taluk, Amravati district, Maharashtra) in the Bhojakaṭa territory (Bhojakaṭa-rājya).
• Beneficiaries: One thousand Brāhmaṇas of various gotras and caraṇas residing at Viḍurāśrama.
• Date: Regnal year 18, on the 13th lunar day of the bright fortnight of the month of Jyeṣṭha (Line 32–33).
• Engraver/Official: Written under the supervision of the Senāpati Citravarman.