गुप्त अभिलेख संग्रह (जे. एफ. फ्लीट - गुप्त सम्राटों एवं परवर्ती नरेशों के ऐतिहासिक पाषाण व ताम्रलेख)
Inscriptions of the Early Gupta Kings by J.F. Fleet (CII Vol III)
जॉन फेथफुल फ्लीट (Corpus Inscriptionum Indicarum Vol III) द्वारा
पृष्ठ 423, कुल 691 में से
संदर्भ में पढ़ेंTHE GUPTA INSCRIPTIONS; No. 39, PLATE XXV. 177
Second Plate.
40 [jô¹-para]-ma[hîpa]ti-sparddha(rśa)-dôsha-nâga(śa)na-dh[i]y=[ê]va lakshmyâ
svayam=atispashṭa-chêshṭam=âślishṭ-ângayash [ṭir-atiruchiratara-charita-garima-
parikalita-sakala-na]rapa[t]ir=ati-
41 prakṛishṭ - ânurâga - [sa*]rabhasa - vaśîkṛita - praṇata - samasta - sâmanta - chakra -
chûḍâmaṇi-mayûkha-[khachita-charaṇakamala-yugalaḥ] prôddâm-[ôdâra]-
dô[rddaṇḍa]-dalita-dvishad-va-
42 rgga-darppaḥ prasarppat-patîyaḥ-pratâpa-plôshit-âśêsha-śatru-va[m*]śaḥ praṇayi-
paksha-ni[kshipta-lakshmîkaḥ prêrita-gad-ôtkshi]pta-su[darśana-chakra]ḥ
parihṛita-
43 [bâla-krî]ḍô=anadhahkṛita-dvijâtir=êka - vikrama - prasâdhita - dharitrîtalô = namgîkṛita-
jalaśayy[ô=pûrvva-purushôtta]mah [sâkshâd-dharmma iva samyag-
vya]vasthâ-
44 pita-varṇṇ-âśram-âchâraḥ pûrvvair=apy=urvvi(rvvî)patibhiḥ trishṇâ-lava-lubdhaiḥ
yâny=apahṛitâ[ni dêva-brahma]-d[ê]yâ[ni tê]shâm=apy=[atisarala]-manaḥ-
pra-
45 [sa]ra-mut-sa[ṅka]la[n-ânu]môdanâbhyâṁ parimudita-tṛi(tri)bhuvan-âbhinandit-
ôchchhrit-ôtkṛishṭa-dhavala-dha[rmma]-dh[vaja]ḥ [prakâśita-ni]ja-vaṁśaḥ
d[ê]va-dvija-gurû[n=pratipûjya yathârha]m=anavarat-
46 pravarttita - mah - ôdraṅg - [â]di - dâna - vyavasan - ânupajâta²- saṁtôsh - ôpâtt - ôdâra-
kîrttiḥ³-[param]parâ-[danturita-ni]kh[i]la-dikchakravâlaḥ [spashṭam=êva
ya]th-ârttha[ṁ] Dharmmâdityi(tya)-
47 [dvi]tîya-nâmâ para[ma*]mâhêśvaraḥ śrî-Kharagrahaḥ [॥*] Tasy=âgra-
janmanaḥ⁴ kumuda-shaṇḍa-śrî-[vikâsinyâ kalâvataś=chandrikay=êva kîrttyâ
dhavalita-sa]kala-digmaṇḍa-
48 lasya khamḍit-âguru-[vi]lêpana-viḍa⁵-śyâmala-Vindhya-[śai]la-vipula-payôdharâyâḥ
kshi[têḥ patyu]ḥ śrî-Śîlâdityasya sûnu[r=nava-prâlêyakiraṇa i]va
49 pratidina-saṁvarddhamâna-hṛidaya⁶-kalâ-chandra(kra)vâlaḥ [kêsar]îndra-[ś]iśur=iva
râja-lakshmîṁ sakala⁷-vana[sthalîm=i]v=âlaṁkurvvâṇaḥ [śikha]ṇḍikêtana
iva ruchi[mach-chûḍâ]-ma[ṇḍanaḥ]
50 prachaṇḍa-śakti-prabhâvaś=cha śarad-âgama iva⁸ dvishatâṁ parama-
¹ It is rather peculiar that the elder brother should be mentioned after the younger. The
reading, agrajô, however, is the same in line 37 of Kharagraha's own grant of the year 337 (Ind.
Ant. Vol. VII. p. 78), which seems to put the correctness of it beyond doubt; and the same reading
is repeated in all the later grants without exception.—See also note 4 below.
² Read vyavasthân-ôpajâta, or vyavasây-ôpajâta. ³ Read kîrtti.
⁴ Here we have another instance of the elder brother being mentioned after the younger (see
note 1 above). But, except that agrajaḥ is written by mistake for agrajanmanaḥ, the reading is the
same in line 47 of the next grant after this generation, that of Śîlâditya III. of the year 352, the son
of Śîlâditya II. who is now under notice (Ind. Ant. Vol. XI. p. 308); and this seems to put the cor-
rectness of it beyond doubt. Also, the same reading that we have here, agrajanmanaḥ, is repeated
in all the later grants.
⁵ Read piṇḍa. ⁶ Omit this word hṛidaya.
⁷ Read lakshmîm=achala.
⁸ A considerable amount of matter is omitted here. The full passage should run — śarad-âgama
iva pratâpavân=ullasat-padmaṁ saṁyugê vidalayann=ambhôdharân=iva para-gajân=udaya-
tapana-bâlâtapa iva saṁgrâmêshu mushṇann=abhimukhânâm=âyâṁshi dvishatâm.