गोभिल गृह्यसूत्रम् (सामवेद कौथुम-राणायनीय शाखा - मुकुन्द शर्मा सटीक)

गोभिल गृह्यसूत्रम् (सामवेद कौथुम-राणायनीय शाखा - मुकुन्द शर्मा सटीक)
Gobhila Grihyasutram of Samaveda with Commentary
महर्षि गोभिल (टीकाकार: पण्डित मुकुन्द शर्मा) द्वारा
DevanagariHindipublished332 पृष्ठ
पृष्ठ 32, कुल 332 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 32
- श्रीः *
अथ-
गोभिलगृह्यसूत्रे-
श्रीमदाद्यापदाम्भोजद्वन्द्वन्नत्वा सताम्मुदे ।
गोभिलीये गृह्यसूत्रे सद्याख्याम्मृदुलाम्ब्रुवे ॥ १ ॥
महाराजाऽधिराजश्री५रमेश्वरसुपालिता ।
नित्यं विजयते ह्येषा मिथिला कर्म्मठाऽऽवृता ॥ २ ॥
तत्र ग्रामे हरिपुरे हाटीतप्पान्तरेऽभवम् ।
श्रीमत्कृष्णपदाम्भोजद्वन्द्वेन्दिन्दिरमानसात् ॥ ३ ॥
नन्दलालाद्योगमायादेव्याङ्कुरमहान्वये ।
गोभिलः श्रीमुकुन्दोऽहम्प्रार्थितोऽकरवं पुरः ॥ ४ ॥
प्रकाशङ्कर्म्मकाण्डस्य मन्त्रार्थानान्निजैर्मुहुः ।
अन्तेवसद्भिः सुमना इमाङ्कुर्वेऽत्र (१)तन्मुदे ॥ ५ ॥
सूत्रोपन्यस्तमन्त्रार्थाश्छायया विवृता मया ।
अत्र, तत्रावशिष्टास्तु(२) कर्म्मकाण्डप्रदीपके ॥ ६ ॥
अस्य पूर्वैः कृता व्याख्या नैकधा याऽस्फुटाशया ।
ततोऽपि प्रामाणिकार्था उद्धृताः पूर्वसम्मताः ॥ ७ ॥
अथ तत्रभवान्भगवान्सामगाचार्य्यः ( पारस्करापराभिधानस्य कात्याय-
नस्य पिता ) गोभिलः कृतसमावर्त्तनानाङ्कौथुमशाखिनाङ्कर्म्मकाण्डं यथाश्रुति-
स्मृति दर्शयञ्छास्त्रमिदमारेभे । यस्येदमादिमं सूत्रम्-
अथातोगृह्या-कर्म्माण्युपदेक्ष्यामः ॥ १ ॥
इति । अत्राथशब्दोग्रन्थारम्भार्थद्योतकोनिपात इति कश्चित् । आनन्तर्य्य-
वचनोमङ्गलप्रयोजन(३)कश्चेति राद्धान्तिकाः ॥
( १ ) गोभिलीये गृह्यसूत्रे तेषामन्तेवसतां श्रौतस्मार्त्त-कर्म्मकाण्ड-परीक्षादित्सूना-
न्तदर्थमधिजिगांसमानानां निरवशेषेण सताञ्चान्येषाङ्कर्म्मकाण्डतत्त्वबुभुत्सूनां मुद
इत्युक्तार्थस्यैव विशदीकृतोऽर्थः पुनरुपनिबद्धः ।
( २ ) मन्त्रा-अर्था-स्तद्विशेषाश्च । तत्र-प्रसिद्धे कर्म्मकाण्डमन्त्रार्थप्रदीपे मयैव वि-
वृता इत्यन्वितोऽर्थः ।
( ३ ) यथा यात्राकाले दधि-मत्स्यादि-दर्शनम्मङ्गलं, यथा वा मृदङ्गादिध्वनिश्रव-
णम् । तथैतदुच्चारणस्मरणे महतेऽभ्युदयाय ग्रन्थारम्भेऽवकल्पेत इति भावः । अनुपदमुप-
दर्शयिष्यमाणस्मृतौ माङ्गलिकावित्यस्य मङ्गलप्रयोजनकावित्यर्थ (पा० ५।१।१०९) ठका
साधनात् । एतद्द्योतकत्ववाचकत्वे उभावपि पक्षौ निपातेषु व्यवस्थितावित्येवमवधृतम् ।