गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१५
( राजमार्तण्डादुद्धर्तोशः )
वातज्वरे शुण्ठ्यादिः क्वाथः।
वातज्वरोपशमनाय पिबेत्सुधी-
दुःस्पर्शनागरघनकथितं कषायम्
पित्तज्वरे नलदादिकषायः ।
पित्तोद्भवे नलदपर्पटकाब्दशुण्ठी-
श्रीखण्डनैः कथितमेतदुशन्ति वैद्याः ॥ १९९ ॥
कफज्वरे शुण्ठ्यादिकषायः ।
शुण्ठीग्रवासकट्फलान्नकृतः कषायः
श्लेष्मोद्भवं शमयति ज्वरमाशु पीतः।
सर्वज्वरे शुण्ठ्यादिकषायः ।
सर्वज्वरप्रशमनार्थमुदाहरन्ति
विश्वौषधेन सह पर्पटकं मुनीन्द्राः ॥ २०० ॥
( ज्वराधिकारः २० )
( रससारादुद्धर्तोशः )
पुरा शुद्धो रसेन्द्रश्च संस्कारैश्चैव संस्कृतः ।
चारयेज्जारयेच्चं च महासिद्धिप्रदो भवेत् ॥ १ ॥
लोहखल्वे चतुष्पादे रसं तत्र विनिक्षिपेत् ।
क्षाराम्लवेतसं काङ्क्षी विडं द्वात्रिंशदंशकम् ॥ २ ॥
चतुःषष्ठ्यंशकं व्योम ग्रासं दत्त्वा रसस्य तु ।
टङ्कणं हयलाला च लशुनार्द्रकचित्रकम् ॥ ३ ॥
मधुनिम्बरसं दत्त्वा यामयुग्मं विमर्दयेत् ।
सोष्णखल्वे चरेद्ग्रासं गर्मद्रुतिमवाप्नुयात् ॥ ४ ॥
नष्टपिष्टं परिज्ञाय यत्नेन क्षालयेद्रसम् ।
सोमांनलस्य यन्त्रस्य नाभिमध्ये रसं क्षिपेत् ॥ ५ ॥
दत्त्वाऽष्टांशं विडं नाभिं किञ्चिदम्लेन पूरयेत् ।
क्षाराम्लं त्र्यूषणं मूत्रं राजिकाशिग्रुचित्रकम् ॥ ६ ॥
( पटलः १२ )
१ 'चारयेन्मारयेच्चक्रे' ग. । २ 'नालिमघ्ये' ग. ।