गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२.] गदनिग्रहः । ६३
कृकलाससमायुक्तं कटुतैलं विपाचयेत् ।
क्षिपेत्स्वरुपद्रव्याणि सुदग्धान्यवतारयेत् ॥ ३६३ ॥
उद्धृत्य तैलमध्यात्तु सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ।
चूर्णं तैले पुनः कृत्वा त्रिशूलीं दापयेत्ततः ॥ ३६४ ॥
जीवन्तीं जीवनीमूलं तथा च व्रणरोहिणीम् ।
एतच्चूर्णं समालोड्य त्वेकरात्रं तु धारयेत् ॥ ३६५ ॥
शिरोरोगं व्रणं कुष्ठं पामां चैव विचार्चिकाम् ।
ये व्रणा न प्ररोहन्ति गम्भीरा भैरवाश्च ये ॥ ३६६ ॥
तांस्तु नाशयते सर्वान् सप्ताहेन न संशयः ।
भिषजां नात्र सन्देहस्तैलं आमरिकं खलु ॥ ३६७ ॥
व्रणे महाकषायं तैलम् ।
उदुम्बरो वटश्चैव प्लक्षः पिप्पल एव च ।
मधूक आम्रः सर्जश्च जम्बूद्वयमथार्जुनः ॥ ३६८ ॥
कम्पिल्लकः पियालश्च कदम्बस्तिन्दुकस्तथा ।
पलाशो रोध्रसंमिश्रं बदरं पद्मकेसरम् ॥ ३६९ ॥
शिरीषो बीजकश्चैव तथा रक्तं च चन्दनम् ।
अमीषां क्वाथकल्काभ्यां तैलं मन्दाग्निसधितम् ॥३७०॥
नाम्ना महाकषायं तु क्षिप्रमभ्यञ्जनाद्धरेत् ।
व्रणांस्तु देहिनामेतच्चिरकालभवानपि ॥ ३७१ ॥
वल्मीके मनःशिलाद्यं तैलम् ।
मनःशिलालभल्लातसूक्ष्मैलागुरुचन्दनैः ।
जातीपल्लवपत्रैश्च निम्बतैलं विपाचयेत् ॥ ३७२ ॥
वल्मीकं नाशयत्येतद्द्बहुच्छिद्रं बहुस्रवम् ।
गण्डमालायां फणिज्जकाद्यं तैलम् ।
फणिज्जकः सक्षवको नादेयं नवमालिका ॥ ३७३ ॥
अश्मन्तको विडङ्गानि मयूरकफलानि च ।
वितुन्नकं देवदारु सहदेवा च कङ्कलः ॥ ३७४ ॥