गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । ४१
मण्डकुण्डलवधर्माणि हनुजानुविकुञ्चनम् ।
संधानं सर्वगात्राणां स्तम्भनं शोधनं तथा ॥ १०८ ॥
तैलमेतत्प्रशमयेच्छिन्नाञ्चाणीव मारुतः ।
वातव्याधौ सहचरतैलम् ।
समूलपत्रशाखस्य शतं सहचरस्य च ॥ १०९ ॥
क्षोदयित्वा जलद्रोणे क्वाथं पादावशेषितम् ।
शतपुष्पा देवदारु मांसी शैलेयकं वचा ॥ ११० ॥
चन्दनं तगरं कुष्ठमेलां चांशुमतीं तथा ।
एतैः कर्षसमैर्भागैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत् ॥ १११ ॥
पयस्तद्द्विगुणं दत्त्वा पलान्यष्टौ च शर्करा ।
अथ तैलस्य पक्वस्य शृणु वीर्यमतः परम् ॥ ११२ ॥
ये च कोष्ठगता वाता ये च वाताः शिरोगताः ।
अस्थिमज्जगताश्चैव कर्णमध्यगताश्च ये ॥ ११३ ॥
मूकानां मिन्मिणानां च पीठकट्यूरूसर्पिणाम् ।
स्वभावेन च ये भग्ना अस्थिभग्नाश्च ये नराः ॥ ११४ ॥
तेषां च संप्रयोक्तव्यं हितमेतदनुत्तमम् ।
वातव्याधौ श्योनाकतैलम् ।
श्योनाकमूलस्य शतं दशमूलीशतं तथा ॥ ११५ ॥
रोहिषं शिग्रुकं रास्नां पृथक् पञ्चशतं क्षिपेत् ।
छागलादथमव्याच्च माहिषात्कौक्कुटादपि ॥ ११६ ॥
पञ्चाशत्पलिकान् भागान् मांसादेषां प्रदापयेत् ।
चतुर्षु तोयद्रोणेषु साधयेच्छक्ष्णकुट्टितम् ॥ ११७ ॥
द्रोणावशेषे पूते च पचेत्तैलाढकं शनैः ।
महासहां क्षुद्रसहां जीवन्तीं जीवकं वचाम् ॥ ११८ ॥
कुष्ठं च शतपुष्पां च सूक्ष्मैलां चैलवालुकम् ।
जीवकर्षभकौ द्राक्षां शृङ्गीं कर्कटकस्य च ॥ ११९ ॥
मोचां च निचुलं मुस्तां सारिवे द्वे महौषधम् ।