गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३२ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [तैलाधिकार
घृतमेतत्प्रशंसन्ति सुकुमारं रसायनम् ॥ ३३७ ॥
कासे दशमूलाद्यं घृतम् ।
दशमूल्याढके प्रस्थं घृतस्याक्षसमैः पचेत् ।
पुष्कराह्वशठीबिल्वसुरसान्व्योषहिङ्गुभिः ॥ ३३८ ॥
पेयानुपानं तत्पेयं कासे श्वासे कफात्मके ।
श्वासरोगेषु सर्वेषु कफवातात्मकेषु च ॥ ३३९ ॥
इति श्रीसोढलग्रथिते गदनिग्रहे घृताधिकारः प्रथमः ।
अथातो द्वितीयस्तैलाधिकारः प्रारभ्यते ।
कुष्ठे कटुकालाबुतैलम् ।
कटुकालाबुबीजं द्वे तुत्थे रोचना हरिद्रे द्वे ।
बृहतीफलमेरण्डः सविशालश्चित्रको मूर्वा ॥ १ ॥
कासीसहिङ्गुत्र्यूषणसुरदारुतुम्बरुविडङ्गम् ।
लाङ्गलकी कुटजत्वक् कटुकारूष्या रोहिणी चैव ॥ २ ॥
सर्षपतैलं कल्कैर्मूत्रेण चतुर्गुणेन गवां सात्म्यम् ।
कण्डूकुष्ठविनाशनमभ्यङ्गाद्वातकफहन्तृ ॥ ३ ॥
कुष्ठे भद्रार्यं तैलम् ।
भद्रश्रीदारुमरिचद्विहरिद्रात्रिवृद्धनैः ।
गोमूत्रपिष्टैः पलिकैर्विषस्यार्धपलेन तु ॥ ४ ॥
जाम्बीरसार्कजक्षीरगोशकृद्रससंयुतम् ।
प्रस्थं सर्षपतैलस्य सिद्धमाशु व्यपोहति ॥ ५ ॥
पानाद्यैः शीलितं कुष्ठदुष्टनाडीव्रणापचीन् ।
वातव्याधौ बलातैलम् ।
बलाया जातसारायास्तुलां कुर्यात्सुकुट्टिताम् ॥ ६ ॥
क्वाथयेच्चतुर्द्रोणे चतुर्भागावशेषिते ।
पलानि दश पिष्टानि बलायास्तत्र दापयेत् ॥ ७ ॥