गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१.] गदनिग्रहः । ९
वायसीकाकमाचीभ्यां द्वे पले शङ्खिनीतुला ॥ ७२ ॥
त्रिद्रोणेऽपां विपक्तव्यं चतुर्थांशावशेषितम् ।
घृतप्रस्थं पचेत्तेन गर्भे चैनं समावपेत् ॥ ७३ ॥
वरुणं वत्सकफलं त्र्यूषणं देवदारु च ।
अवल्गुजफलं दन्तीफलान्यारग्वधस्य च ॥ ७४ ॥
निदिग्धिका भृङ्गरजः पारावतपदी तथा ।
नीलकं नाम विख्यातमित्येतत्कुष्ठनुद्भूतम् ॥ ७५ ॥
श्वित्राणि रञ्जयेच्चैव पानाभ्यङ्गे प्रयोजितम् ।
पामाविचर्चिकासिध्मकिटिमानि च नाशयेत् ॥ ७६ ॥
श्वेताकुष्ठे महानीलं घृतम् ।
आरग्वधं वायसीं च बीजकं मदयन्तिका ।
एकैकस्य तुला देया प्रत्येकं त्रिफलाढकम् ॥ ७७ ॥
दन्ती दार्बी हरिद्रा च वरुणं कुटजत्वचम् ।
चित्रकं चार्कमूलं च काकमाची निदिग्धिका ॥ ७८ ॥
एषां दशपलान् भागान् त्रिद्रोणेऽपां विपाचयेत् ।
अष्टभागावशिष्टं तु पुनरग्नावधिश्रयेत् ॥ ७९ ॥
धात्रीरसं वृषरसं जातीस्वरसमेव च ।
दधि सर्पिषश्च दुग्धं च गोमूत्रं गोशकृद्रसः ॥ ८० ॥
आढकाढकमेतेषां गर्भे चेमं समावपेत् ।
अवल्गुजं त्रिकटुकं नक्तमालफलानि च ॥ ८१ ॥
पिचुमर्दं च जात्याश्च पीलुतिल्वकपल्लवाः ।
किराततिक्तकं श्यामा नीलिकानीलपल्लवाः ॥ ८२ ॥
एतैः सिद्धं परिस्राव्य पाययेत्कुष्ठरोगिणम् ।
महानीलमिति प्रोक्तमेतत्कुष्ठापहं घृतम् ॥ ८३ ॥
भगन्दरमथांशांसि कृमींश्चापि विनाशयेत् ।
अष्टादशैव कुष्ठानि सर्पिरेतन्नियच्छति ॥ ८४ ॥
१ गर्भमिति कल्कमित्यर्थः ।