गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

२३८ आयुर्वेदियग्रन्थमाला । [परिशिष्टे
एषामर्धपलैर्भागैः पलानि दश गुग्गुलोः ।
संमिश्र्य सर्पिषा सार्धं गुटिकां कारयेद्बुधः ॥ १०४ ॥
भक्षयित्वा ससर्पिष्कां जीर्णे च प्रमिताशनम् ।
वातश्लेष्मविकारेषु नाडीदुष्टव्रणेषु च ॥ १०५ ॥
श्लेष्मकासे च शोफे च योगमेनं प्रयोजयेत् ।
जठरे योनिशूलेषु त्वन्तर्भूतं च विद्रधिम् ॥ १०६ ॥
पार्श्वशूलं कृमीन् गुल्मान्प्रमेहान् छर्द्यरोचकौ ।
केवलानिलजात्रोगानशीतिं श्लैष्मिकानपि ।
विंशतिं नाशयत्याशु रसायनमनुत्तमम् ॥ १०७ ॥
गुल्मे त्रिवृताद्या गुटिका ।
त्रिवृत्पलं हिङ्गुकर्षस्त्रिक्षारस्य पलत्रयम् ।
यवान्यजाजीमरिचं धान्यकं शितिवारकम् ॥ १०८ ॥
उपकुञ्चीविडङ्गाजमोदाश्चार्धपलोन्मिताः ।
पृथक्पलद्वयं दद्यादम्लवेतसजं रजः ॥ १०९ ॥
मातुलुङ्गरसैनेषां गुटिकां कारयेद्भिषक् ।
सुखाम्बुनाम्लैर्मन्थैर्वा पिबेत्क्षीरेण सर्पिषा ॥ ११० ॥
काङ्कायनोक्तगुटिका वातगुल्मविनाशिनी ।
गोमूत्रयुक्ता कफजं पयसा पित्तसंभवम् ॥ १११ ॥
त्रिफलारसमूत्रैस्तु निहन्यात्सान्निपातिकम् ।
रक्तगुल्मे तु नारीणामुष्ट्रीदुग्धेन वा पिबेत् ॥ ११२ ॥
कृष्णाद्या गुटिका ।
कृष्णाशताह्वाशुण्ठीनां साभयानां पलं पलम् ।
गुडस्य षट्पलान्येषा गुटिका भ्रमनाशिनी ॥ ११३ ॥
इति श्रीवैद्यसोढलग्रथिते गदनिग्रहे परिशिष्टे गुटिकाधिकारश्चतुर्थः समाप्तः ।