गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गुटिकाधिकारः ४.] गदनिग्रहः । २२७
मन्दामौ अग्निचूर्णम् ।
सौवर्चलं सैन्धवं च विडं क्षारः समांशकम् ॥ ८७ ॥
द्विगुणा च कणा शुण्ठी जीरकं षड्गुणं तथा ।
अग्निचूर्णकमेतच्च वातमन्दाग्निवारणम् ॥ ८८ ॥
मन्दामौ सिंहणचूर्णम् ।
सौवर्चलं सैन्धवं च सामुद्रं मरिचं तथा ।
दाडिमसारकं चाम्लवेतसं समभागकम् ॥ ८९ ॥
नागरं त्रिगुणं चैव जीरकं च चतुर्गुणम् ।
सिंहणं चूर्णमेतच्च मन्दाग्निविनिवारणम् ॥ ९० ॥
इति श्रीवैद्यसोढलग्रथिते गदनिग्रहे परिशिष्टे
चूर्णाधिकारस्तृतीयः ।
अथातो परिशिष्टो गुटिकाधिकारश्चतुर्थः ।
क्षतक्षीणे सर्पिर्गुटिका ।
त्वक्क्षीरीश्रावणीद्राक्षामूर्वर्षभकजीवकैः ।
वीरर्द्धिक्षीरकाकोलीवृहतीकपिकच्छुभिः ॥ १ ॥
खर्जूरफलमेदाभिः क्षीरपिष्टैः पलोन्मितैः ।
धात्रीविदारीक्षुरसप्रस्थैः प्रस्थं घृतातपचेत् ॥ २ ॥
शर्कराऽष्टपलं शीते क्षौद्रार्धप्रस्थमेव च ।
'दत्त्वा सर्पिर्गुडान् कुर्यात्कासहिक्काज्वरापहान् ॥ ३ ॥
यक्ष्माणं तमकं श्वासं रक्तपित्तं हलीमकम् ।
शुक्रनिद्राक्षयं तृष्णां हन्युः कार्श्यं सकामलम् ॥ ४ ॥
क्षतक्षीणे क्षीरादिलेहगुटिका ।
नीत्वा विदारिख़रसं चतुःपलमिदं भिषक् ।
प्रस्थं तित्तिरिमांसस्य रसात् प्रस्थं घृतस्य च ॥ ५ ॥
प्रस्थद्वयं गवां क्षीरं रसादिक्षोस्तथाऽऽढकम् ।
पाकार्थं प्रक्षिपेद्भाण्डे तत्र कल्कमिमं क्षिपेत् ॥ ६ ॥