गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६३२ आयुर्वेदौयग्रन्थमाला ।
क्षाराम्लदधिवर्जं च कार्यं भोजनमुत्तमम् ।
कुष्ठत्वं स्वल्पवीर्यत्वं हन्याच्छीतमिवानलः ॥ ३५ ॥
अतिसारे प्रमेहे च मन्दाग्नौ राजयक्ष्मणि ।
आमवाते पाण्डुरोगे महावाते शिरोगदे ॥ ३६ ॥
प्लीह्नि पानीयजे रोगे सर्वाङ्गवात इष्यते ।
ईश्वरेण भगवता कार्तिकेयाय सुन्दरः ॥ ३७ ॥
एष द्वात्रिंशको नाम योगराजः प्रकीर्तितः ।
क्षये आभाद्यं चूर्णम् ।
आभा च धातुमाक्षीकं गिरिजं च त्रिजातकम् ॥ ३८ ॥
जीवर्षभकौ मेदा काकोली पुण्डरीयकम् ।
व्योषं च वालकं चैव पृथ्वी कालेयकं बिडम् ॥ ३९ ॥
एतानि समभागानि आयसं द्विगुणं क्षिपेत् ।
शर्करा च समा देया मधुना सह लेहयेत् ॥ ४० ॥
क्षयमेकादशाकारं श्वासं कासं तथैव च ।
स्वरभेदं पार्श्वशूलं ज्वरं कम्पं च दारुणम् ॥ ४१ ॥
रक्तनिष्ठीवनं तृष्णां पीनसं च हनुग्रहम् ।
हिध्मां च कण्ठरोगांश्च नाशयेन्नात्र संशयः ॥ ४२ ॥
पिप्पल्याद्यं चूर्णम् ।
चत्वारि पिप्पलीनां तु पञ्च सौवर्चलोद्भवाः ।
जीरकस्य त्रयो भागाः शुण्ठ्या भागत्रयं तथा ॥ ४३ ॥
सप्त सप्त स्मृता भागास्तीक्ष्णदाडिमसारयोः ।
द्वौ भागौ तिन्तिडीकस्य चत्वारश्चाम्लवेतसात् ॥ ४४ ॥
पञ्चागाः सैन्धवस्योक्तास्तथाऽर्धो हिङ्गुतः स्मृतः ।
निस्तुषानां विडङ्गानामेको भागः प्रकीर्तितः ॥ ४५ ॥
तत्सर्वमेकतः कृत्वा सूक्ष्मचूर्णं तु कारयेत् ।
लवणं दीपनमिदं वातश्लेष्मविकारनुत् ।
रुच्यमम्लेन संयुक्तं केवलं वा हितं तथा ॥ ४६