गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

गदनिग्रहः । १४७
गुरूणामभयानां तु खण्डाच्छुद्धात्तथा शतम् ।
शीतीभूते निदध्यात्तु क्षौद्रस्याष्टौ पलानि च ॥ ८७ ॥
वंशोद्भवायाश्चत्वारि पिप्पल्यर्धपलं तथा ।
चातुर्जातपलं चैव सर्वदा हन्ति सेवितः ॥ ८८ ॥
विद्रधिं जठरं गुल्मं रक्तपित्तं सुदारुणम् ।
श्वासं क्षयं तथा कासं तृष्णाहृद्रोगपीनसान् ॥ ८९ ॥
पलार्धं भक्षयेदस्य यथेष्टं चात्र भोजनम् ।
गुल्मे दन्तीहरीतक्यवलेहः ।
जलद्रोणे विपक्तव्या विंशतिः पञ्च चाभयाः ॥ ९० ॥
दन्त्याः पलानि तावन्ति चित्रकस्य तथैव च ।
अष्टभागावशेषं च रसं पूतमधिश्रयेत् ॥ ९१ ॥
दन्तीसमं गुडं पूतं क्षिपेत्तत्राभयाश्च ताः ।
तैलार्धकुडवं चैव त्रिवृतायाश्चतुष्पलम् ॥ ९२ ॥
चूर्णितं चार्थपलिकं पिप्पलीविश्वभेषजम् ।
लेहवत्साधयेत्तं च शीते तैलसमं मधु ॥ ९३ ॥
क्षिपेच्चूर्णं पलं चैकं त्वगेलापत्रकेसरात् ।
ततो लेहपलं लिह्याज्जग्ध्वा चैकां हरीतकीम् ॥ ९४ ॥
सुखं विरिच्यते स्निग्धो दोषान् प्रशमयत्यलम् ।
गुल्मं श्वयथुमर्शांसि पाण्डुरोगमरोचकम् ॥ ९५ ॥
हृद्रोगं ग्रहणीदोषं कामलां विषमज्वरम् ।
कुष्ठं प्लीहानमानाहं तथा हन्त्युपसेवितः ॥ ९६ ॥
निरत्ययक्रमश्च स्याद्भोज्यो मांसरसौदनः ।
कासे व्याघ्रीहरीतक्यवलेहः ।
व्याघ्रीशतं हरीतक्‍यो दत्त्वा च शतसंमिताः ॥ ९७ ॥
जले चतुर्गुणे पक्त्वा चतुर्थांशावशेषिते ।
आलोप्यार्धतुलां तस्मिन् गुडस्य त्वभयाश्च ताः ॥९८॥