गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१३८ आयुर्वेदीयग्रन्थमाला । [गुटिकाधिकार
मस्तुना तं पिबेत्क्षारं कर्षार्धं कर्षमेव वा ।
गुल्मं शूलं तथानाहमरुचिं पाण्डुतां तथा ॥ ४०२ ॥
हृद्रोगं ग्रहणीदोषमर्शोऽजीर्णं विषूचिकाम् ।
अष्ठीलामूर्ध्ववातं च वातकुण्डलिकं तथा ॥ ४०३ ॥
मूत्रग्रन्थि प्रतिश्यायं कासं श्वासं तथाऽश्मरीम् ।
प्लीहानमामदोषांश्च वातश्लेष्मोद्भवान् गदान् ॥ ४०४॥
हन्यादारोग्यलवणं सन्नस्याग्नेश्च दीपनम् ।
गण्डमालायां काञ्चनारगुग्गुलुः ।
पलानां दशकं ग्राह्यं काञ्चनारत्वचो बुधैः ।
षट्पला त्रिफला ग्राह्या व्योषं ग्राह्यं पलत्रयम्॥४०५॥
पलैकं वरुणस्यापि त्वगेलापत्रकं तथा ।
कर्षकर्षमितं ग्राह्यं सर्वाण्येकत्र चूर्णयेत् ॥ ४०६ ॥
सर्वै चूर्णमिदं यावत्तावन्मात्रस्तु गुग्गुलुः ।
संमर्द्य गुटिकाः कार्याः शाणमात्रास्ततो बुधैः ॥४०७॥
भक्षयेत्प्रातरेकैकामनुपानविशेषतः ।
गण्डमालां जयेदुग्रामपचीमर्बुदानि च ॥ ४०८ ॥
ग्रन्थीन्ब्रणां सगुल्मांश्च विद्रधिं च भगन्दरम् ।
अनुपाने प्रयोक्तव्यः क्वाथो मुण्डीसमुद्भवः ॥ ४०९ ॥
क्वाथो वा खदिरस्याथ पथ्याक्वाथोष्णकं जलम् ।
गण्डमालायां काञ्चनगुटिका ।
त्रिफलायास्त्रयो भागा व्योषाच्च द्विगुणो मतः॥४१०॥
तस्माच्च द्विगुणं ज्ञेयं काञ्चनारस्य वल्कलम् ।
एकीकृते तु चूर्णेऽस्मिन् समो देयोऽथ गुग्गुलुः॥४११॥
क्षौद्रं दशगुणं दद्यात्त्रिफलाचूर्णतो भिषक् ।
सर्वासु गण्डमालासु गलगण्डे तथैव च ॥ ४१२ ॥
नाडीव्रणे विद्रधौ च गुटिकेयं प्रशस्यते ।
इति श्रीसोढलप्रथिते गदनिग्रहे गुटिकाधिकारश्चतुर्थः ।