गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । १०१
सौवर्चलार्धकर्षं च पलार्धं चाम्लवेतसम् ।
तच्चूर्णं शर्करायुक्तं मद्येनाम्लेन पाययेत् ॥ ३३० ॥
गुल्मपार्श्वार्तिनुत्सिद्धं जीर्णे चास्मिन् रसोदनम् ।
मन्दाग्नौ सैन्धवाद्यं चूर्णम् ।
पालिकं सैन्धवं शुण्ठी द्वे च सौवर्चलात्पले ॥ ३३१ ॥
कुडवांशानि वृक्षाम्लं दाडिमं तिन्तिडीफलम् ।
एकैकं मारिचाजाज्योर्धान्यकार्धचतुर्थिका ॥ ३३२ ॥
कृत्वा चूर्णमतो मात्रामन्नपानेषु दापयेत् ।
रुच्यं तद्दीपनं बल्यं पार्श्वार्तिश्वासकासजित् ॥ ३३३ ॥
आमातीसारे पिप्पल्याद्यं चूर्णम् ।
पिप्पली चन्दनं मुस्तामुशीरं कटुरोहिणी ।
पाठा वत्सकबीजं च हरीतक्यो महौषधम् ॥ ३३४ ॥
एतदामसमुत्थानमतीसारं सवेदनम् ।
कफात्मकं सपित्तं च पुरीषं चाशु रुन्धति ॥ ३३५ ॥
पीनसे चव्याद्यं चूर्णम् ।
चव्याम्लवेतसकटुकत्रिकतिन्तिडीक-
तालीसजीरकरुजादहनैः समांशैः ।
चूर्णं गुडप्रमृदितं त्रिसुगन्धियुक्तं
वैस्वर्यपीनसकफारुचिषु प्रशस्तम् ॥ ३३६ ॥
कासेऽजमोदादिभस्मचूर्णम् ।
अजमोदा पलद्वन्द्वं हरिद्रा च बिडं तथा ।
सारस्तु खदिरस्यापि औद्भिदं लवणं तथा ॥ ३३७ ॥
अभया पौष्करं भार्गी एलाटङ्कणकट्फलम् ।
वृषापामार्गयोर्मूलं क्षारयुग्मं तथैव च ॥ ३३८ ॥
प्रत्येकं पलमानि रविपुष्यचतुष्पलम् ।
चूर्णीकृत्य ततो दद्यात्कुमारीरसभावनाम् ॥ ३३९ ॥