गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

चूर्णं खण्डसमं नाम समस्तान्नाशयेद्गदान् ।
कुष्ठे बाकुच्याद्यं चूर्णम् ।
पलानि संगृह्य दशेन्दुराज्या फलत्रयस्यापि समानमेतत् ।
विडङ्गसारस्य पलानि सप्त शिलाजतोऽर्धं च पुरस्य चैकम् ॥२८८
शतं च भल्लातकसत्फलानां पलं तथा पुष्करमूलनाम्नः ।
पलत्रयं लोहभवं सुचूर्णं तुरी पलार्धं ह्यथ कर्षभागाः ॥ २८९॥
सपत्रमुस्ताकणयष्टिकानां सचित्रकग्रन्थिककेशराणाम् ।
न्यग्रोधमूलोषणकुङ्कुमानामेकत्र संचूर्ण्य समं तु खण्डम् ॥२९०॥
खादेद्यथाग्निः प्रयतस्तु मात्रां कुष्ठान्यशेषाण्यपयान्ति नाशम् ।
अर्शोविकाराः षडपि प्रवृद्धाः श्वित्राणि चित्राण्युदराणि चाष्टौ ॥
क्षयाश्च कृच्छ्रः खलु पाण्डुरोगः कण्ठामया विंशतिरेव मेहाः ।
उन्मादरोगज्वरनेत्ररोगा नासोद्भवा पञ्चविधाश्च गुल्माः ॥२९२
वातमशीतिविकारं चत्वारिंशत्प्रभेदजं पित्तम् ।
श्लेष्माणं विंशतिकं विनाशमायाति दुष्टमपि ॥ २९३ ॥
भवति रुचिरदीप्तिर्गौरवर्णो मनुष्यः
समधिकशतवर्षं जीवतीह प्रगल्भम् ।
विघटितघनरोगो मासमात्रप्रयोगा-
द्युवतिनयनहारी हृष्टपुष्टो वृषश्च ॥ २९४ ॥
उदरे भस्मार्कचूर्णम् ।
युगर्तुसंख्यानि दलानि भानोश्चत्वारि काण्डानि सुधाद्रुमस्य ।
सुरेन्द्रवल्या दश सत्फलानि पञ्चैव पत्राणि कुमारिकायाः २९५
चत्वारि वृन्ताकवरोः फलानि व्याघ्रीचतुःषष्टिफलानि युक्त्या ।
पञ्चाङ्गमेकं हरिपूर्णकन्दं सिद्धार्थतैलं च पलप्रमाणम् ॥२९६॥
यवाहसौवर्चलधूर्त्तवार्धैः पलं पलं स्यात्क्रमशश्चतुर्णाम् ।
पलानि पञ्चैव शिवाह्वयस्य गोक्षुरकं चाऽपि वदन्ति वैद्याः २९७
गुरूपदेशादधिगम्य सम्यग्भाण्डे खबुद्ध्याऽर्कदलानि मुक्त्वा ।
सर्वाणि चान्यानि महौषधानि सिद्धार्थतैलेन विमिश्रितानि ॥