गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ८५
सारस्वतमिदं चूर्णं ब्रह्मणा निर्मितं स्वयम् ।
जगद्धितार्थं लोकानां दुर्मेधसां विचेतसाम् ॥ १५८ ॥
अर्शोरोगे यवानिकाद्यं चूर्णम् ।
यवान्यतिविषा कुष्ठं वचा हिङ्गु हरीतकी ।
कत्तृणं रोहिषं मुस्तं रास्ना विबुधदारु च ॥ १५९ ॥
पिप्पल्यः शृङ्गवेरं च मरिचं चव्यचित्रकौ ।
मातुलुङ्गस्य मूलानि पलाशमूलकानि च ॥ १६० ॥
त्रिफला पुष्करसठी सूक्ष्मैला त्वग्हरीतकी ।
अजाजी चेति तच्चूर्णं पिबेदुष्णोदकासवैः ॥ १६१ ॥
एतदर्शोविबन्धानां प्रयोगादमृतोपमम् ।
श्वासकासे बिभीतकाद्यं चूर्णम् ।
बिभीतकं सातिविषं भद्रमुस्तं च पिप्पली ।
भार्गी च शृङ्गवेरं च सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ॥ १६२ ॥
तानि चूर्णानि मद्येन पीतान्युष्णोदकेन वा ।
नाशयन्ति नृणां क्षिप्रं श्वासकासापतन्त्रकान् ॥ १६३ ॥
हिक्काकासे रेणुकाद्यं चूर्णम् ।
हरेणुश्चोरकं मुस्तं सूक्ष्मैलासठिनागरम् ।
त्वगेला पुष्करं शृङ्गी ह्रीवेरागरुकेसरम् ॥ १६४ ॥
यवान्यामलकी भार्गी पिप्पली सुरसा तथा ।
सिताचतुर्गुणं चूर्णं तत्पीतं लीढमेव वा ॥ १६५ ॥
अन्नपानप्रयुक्तं वा भक्षितं वापि केवलम् ।
कासहिक्काज्वरश्वासपार्श्वशूलं च नाशयेत् ॥ १६६ ॥
हिक्काश्वासे सुरसाद्यं चूर्णम् ।
सुरसा चोरकं शृङ्गी सूक्ष्मैला पुष्करं सठी ।
पिप्पलीत्वग्विडाक्षारशुण्ठीहिङ्ग्वम्लवेतसम् ॥ १६७ ॥
भार्गी तामलकी जीवा वृक्षाम्लश्चेति चूर्णितम् ।
हिक्काश्वासविबन्धाशःकासहृत्पार्श्वशूलनुत् ॥ १६८ ॥
८