दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

१०४ | दत्तकमीमांसा ।

---

विवाहादौ देवरपुत्रस्य न परिवित्तिपरिवेत्तृत्वादिदोषो देवरपुत्र-
विवाहादौ वा क्षेत्रजस्येत्येतदर्थं न यथाश्रुतपितृव्यपुत्राभिप्रायं
परिगृहीतस्य दत्तपदेनैवोपादानात् अपरिगृहीतस्य च प्रसक्त्य-
भावेन निषेधाप्रवृत्त्या प्रतिप्रसवासम्भवात् । न चैतस्मादेव
ज्ञापकादपरिगृहीतस्यापि भ्रातृपुत्रस्य पुत्रत्वमिति शङ्कनीयम् ।
दशानां भ्रातॄणां मध्ये पञ्चानामपुत्रत्वे पञ्चानाञ्च प्रत्येकं दश-
पुत्रत्वे भ्रातॄणां प्रत्येकं पञ्चाशत्पुत्रतापत्तेः पञ्चाशतश्च भ्रातृपुत्राणां
प्रत्येकं दशपितृकतापत्तेश्चेत्याद्युक्तदूषणगणग्रासात् तस्मात् यथा-
व्याख्यातमेव साधु ।
एवं प्रतिग्रहीतृकुलश्राद्धीयद्रव्यं दत्तकाय प्रतिग्रहीतृ-जनक-
कुलश्राद्धीयद्रव्यञ्च द्वयामुष्यायनाय न दातव्यं सपिण्डाय सगो-
त्राय श्राद्धीयं नव दापयेत् । न भोजयेत् पितृश्राद्धे समानप्रवरं
तथेति हेमाद्रिपारिजातधृतवचनात् । 'श्राद्धीयं' श्राद्धे दत्तद्रव्यं ।
औरसपुत्रस्येव औरसपुत्र्या अप्यपचारे क्षेत्रजाद्याः पुत्र्यः प्रति-
निधयो भवन्ति । मुख्यापचारे प्रतिनिधिरिति न्यायात् । मुख्यत्व-
ञ्चास्या दानादिविधौ साधनत्वेन साधनत्वञ्च ऋतुगमनविधिना

---

परिवेदनीया कन्या परिदायी दाता परिकर्त्ता याजकः ते सर्वे पतिता
इति हारीतवचनात् । एतस्मादिति । पितृव्यतनयेऽपिवेत्यादि-
वचनात् ।
औरसपुत्रस्येवेति ।—मुख्यत्वं चास्या इति । याजनाध्यापनप्रति-
ग्रहैर्ब्राह्मणोधनमर्जयेत् इत्यादिविधिना अर्जितस्य व्रीह्यादेः क्रतु-
साधनत्ववत् ऋतुगमनेन अपत्यमुत्पादयेदित्यादिविधिनोत्पन्नस्यापत्यस्य