दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

११ वा.] महंतलक्षण. २६९
अवगुण अखंड न बोलावे । दुर्जन सांपडोन सोडावे । परोपकार करूनी
॥ १० ॥ तन्हे भरोंच नये । सुचावे नाना उपाय । नव्हे तेंचि करावें कार्य ।
दीर्घ प्रयत्नें ॥ ११ ॥ फड नासोंच न द्यावा । पडिला प्रसंग सांवरावा ।
अति वाद न करावा । कोणी एकासी ॥ १२ ॥ दुसऱ्याचें अभीष्ट जाणावें ।
बहुतांचें बहुत सोसावें । न सोसे तरी जावें । दिगंतरासी ॥ १३ ॥ दुःख
दुसऱ्याचें जाणावें । ऐकोन तरी वांटून घ्यावें । बरें वाईट सोसावें । समु-
दायाचें ॥ १४ ॥ अपार असावें पाठांतर । सन्निध असावा विचार । सर्वदा
असावें तत्पर । परोपकारासी ॥ १५ ॥ शांति करून करवावी । तन्हे सांडून
सांडावी । क्रिया करून करवावी । बहुतांकरवीं ॥ १६ ॥ करणें असला
अपाय । तरी बोलोन दाखवूं नये । परस्परेंचि प्रलय । प्रचीतीस आणावा
॥ १७ ॥ जो बहुतांचें सोसीना । त्यास बहुत लोक मिळेना । बहुत सो-
सितां उरेना । महत्व आपुलें ॥ १८ ॥ राजकारण बहुत करावें । परंतु
कळोंच न द्यावें । परपीडेवरी नसावें । अंतःकरण ॥ १९ ॥ लोक पारखून
सोडावे । राजकारणें अभिमान झाडावे । पुन्हा मेळवूनि घ्यावे । दुरिल्या
दोरें ॥ २० ॥ हिरवटासि दुरी धरावें । कचराटासि न बोलावें । संबंध
पडतां सांडूनि जावें । एकीकडे ॥ २१ ॥ ऐसें असे राजकारण । सांगतां तें
असाधारण । सुचित्त असतां अंतःकरण । राजकारण जाणिजे ॥२२॥ वृक्षा-
रूढास उचलावें । युद्धकर्त्यास ढकलून द्यावें । कारभाराचें सांगावें । अंग
कैसें म्हणोनी ॥ २३ ॥ पाहतां तरी सांपडेना । कीर्ति करूं तरी राहेना ।
आलें वैभव अभिलाषीना । कांहीं केल्या ॥ २४ ॥ एकाची पाठी राखणें ।
एकास देखों न शकणें । ऐसीं नव्हेत कीं लक्षणें । चातुर्याचीं ॥ २५ ॥
न्यायें बोलतांहि मानेना । हित तेंचि न ये मना । येथें कांहींच चालेना ।
त्यागाविण ॥ २६ ॥ श्रोतीं कळोन आक्षेपिलें । म्हणोनि बोलिलेंचि बो-
लिलें । न्यून पूर्ण क्षमा केलें । पाहिजे श्रोतीं ॥ २७ ॥ इति श्रीदासबोधे
गुरुशिष्यसंवादे एकादशदशके राजकारणनिरूपणं नाम पंचमः समासः ॥५॥
६. महंतलक्षण.
श्रो गणेशाय नमः ॥ शुद्ध नेटकें ल्याहावें । लिहोन शुद्ध शोधावें । शोधून