चक्रदत्त (चक्रपाणिदत्त - पदार्थचन्द्रिका व हिन्दी व्याख्या सहित)
Chakradatta Hindi
महामहोपाध्याय चक्रपाणिदत्त द्वारा
स्रोत: Chakradatta Chikitsa Sangraha with Hindi Commentary (उद्गम)
पृष्ठ 652, कुल 674 में से
संदर्भ में पढ़ेंआंध्रतात्पर्यसहितमु. ६३३
युनु. स्नेहमुगानि स्वेदमुगानि अपथ्यमुगानि एदियुनुलेदु. इय्यदि आत्रे-
यमतमुचेत ननुमतिंपबडिनदि. क्षय मुन्नगु समस्त रोगमुलनु पोगोट्टुनु.
शुक्रमुनु कलिगिंचुनु. वातशोणितमुलनु पोगोट्टुनु. बलमुनु कांति निच्चुनु.
क्षारवस्तुलु.
श्लो. स्नेहं गुडं मांसPublic/रसं पयश्च अम्लानि मूत्रं
मधुसैन्धवे च, एतान्यनुक्तानि च दापयेच्च निरूहयो-
गे मदनात्फलं च. २६. लवणं कार्षिकं दद्यात्पलमेकं तु
मादनं, वाते गुडः सिता पित्ते कफे सिद्धार्थकादयः. २७. सैन्ध-
वाक्षं समादाय शताह्वाक्षं तथैव च, गोमूत्रस्य पला-
न्यष्टौ वस्तिकायाः पलद्वयं. २८. गुडस्य द्वे पले चैव सर्व-
मालोड्य यत्नतः, वस्त्रपूतं सुखोष्णं च वस्तिं दद्याद्विच-
क्षणः. २९. शूलं विट्संगमानाहं मूत्रकृच्छ्रं च दारु-
णं, क्रिम्युदावर्तगुल्मादि सद्यो हन्यान्निषेवितः. ३०. परिशु-
ष्कि कर्षकुडवै रम्लागुडसिन्धुजन्मगोमूत्रैः, तैलयुतोऽयं
वस्तिः शूलानाहामवातहरः. ३१.
स्नेहमु बेल्लमु मांसारसमु पालु अम्लपदार्थमुलु गोमूत्रमु सैं-
धवलवणमु उम्मेत्तकाय वीटिनि चप्पकुन्ननु निरूहमलो चेर्चवलयुनु. उप्पु
ओक कर्षमु उम्मेत्त ओक पलमुनु चेर्चवलयुनु. वातमुनंदु बेल्लनु कफमुनंदु
आवालुमुन्नगु नविपित्तमुनंदु चक्केर चेर्चवलयुनु. सैंधवलवणमु पिल्लिपिच्च-
र ओक्कोक्ककुलमुनु गोमूत्रमु ८ पलमुलुनु शंभरलवणमु २ पलमुलु बेल्ल-
मु २ पलमुलु कलिपि आलोडनचेसि वडियगट्टि नुलिवेच्चनि वस्तिनिचेसि ईयनल-
युनु. इय्यदिशूल मलबद्धकमु मुन्नगुवानिनि पोगोट्टुनु.
वैतरणा वस्त्यादुलु.
श्लो. वैतरणः क्षारवस्तिर्भुक्तैश्चापि प्रदीयते, बदरैर्वरा-
वती शैलूशाल्मली धन्वनांकुराः. ३२. क्षीरसिद्धाः सुसिद्धास्स्युः सा-
स्राः पिच्छिलसंगताः, वाराहमाहिषैरभ्रैर्बैडालैर्ज्ञेय कौक्कु-
टं. ३३. सद्यस्कमसृगाजं वा देयं पिच्छिलवस्तिषु, चरका-
दौ समुद्दिष्टा वस्तयो ये सहस्रशः. ३४. व्यवहारो न तैः प्रा-
८०