सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 441, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 441

शाकुनेऽन्तरचक्राध्यायः ४१३
अन्यदप्याह—
ऊर्ध्वं सिद्धिः कैवर्तसङ्गमो मीनतित्तिराद्याप्तिः ।
प्रव्रजितदर्शनं तत्परे च पक्वान्नफललब्धिः ॥७॥
तृतीय भाग में स्थित शकुन कोलाहल करे तो कार्यों की सिद्धि, कैवर्त का संयोग
तथा मछली और तीतर की प्राप्ति होती है। चतुर्थ भाग में स्थित शकुन कोलाहल करे
तो संन्यासी का दर्शन तथा पक्वान्न और फल का लाभ होता है॥७॥
ऊर्ध्वं द्वितीयभागात् परतस्तृतीयभागे सिद्धिः कार्याणां भवति। कैवर्तेन सङ्गस्तेन
सह संयोगो मीनतित्तिरादीनां प्राप्तिश्च भवति। मीनो मत्स्यः। तित्तिरः पक्षी। आदिग्रहणाद्
लावकादयः। तत्परे चतुर्थे भागे प्रव्रजितस्य गृहीतव्रतस्य दर्शनं भवति, पक्वान्नस्य फलानां
च लब्धिर्लाभो भवति॥७॥
अन्यदप्याह—
नैर्ऋत्यां स्त्रीलाभस्तुरगालङ्कारदूतलेखाप्तिः ।
परतोऽस्य चर्मतच्छिल्पिदर्शनं चर्ममयलब्धिः ॥८॥
नैर्ऋत्य कोण में स्थित शकुन कोलाहल करे तो स्त्री, घोड़ा, भूषण, दूत और लिखी
हुई वस्तु की प्राप्ति होती है। नैर्ऋत्य कोण से द्वितीय भाग में स्थित शकुन कोलाहल
करे तो चर्मशिल्पी का दर्शन और चमड़े से निर्मित भाण्ड आदि का लाभ होता है॥८॥
नैर्ऋत्यां स्त्रीलाभो भवति। तुरगस्याश्वस्यालङ्करणस्य भूषणस्य दूतस्य देशावेदिनो
लेखस्य च प्राप्तिर्भवति। अस्य नैर्ऋतभागस्य परतोऽनन्तरं चर्मदर्शनं भवति। तच्छिल्पी
चर्मशिल्पी तस्यापि दर्शनमवलोकनम्। चर्ममयस्य भाण्डस्य उपहारादेर्लब्धिर्लाभो भवति।
अन्यदप्याह—
वानरभिक्षुश्रमणावलोकनं नैर्ऋतात् तृतीयांशे ।
फलकुसुमदन्तघटितागमश्च कोणाच्चतुर्थांशे ॥९॥
नैर्ऋत्य कोण से तृतीय भाग में स्थित शकुन कोलाहल करे तो वानर, भिक्षुक और
बौद्ध संन्यासी का दर्शन होता है। नैर्ऋत्य कोण से चतुर्थ भाग में स्थित शकुन कोलाहल
करे तो फल, पुष्प तथा दाँत से बनी हुई वस्तु की प्राप्ति होती है॥९॥
नैर्ऋतात् कोणात् तृतीयांशे तृतीयभागे वानरस्य कपेर्भिक्षोर्यतेः श्रवणस्य बौद्धस्य
चावलोकनं दर्शनमित्यर्थः। कोणात्रैर्ऋतकोणाच्चतुर्थांशे चतुर्थभागे फलादीनामास्रादीनां
कुसुमानां पुष्पाणां दन्तघटितानां दन्तादिकृतानां चागमो भवति॥९॥
अन्यदप्याह—
वारुण्यामर्णवजातरत्नवैदूर्यमणिमयप्राप्तिः ।
परतोऽतः शबरव्याधचौरसङ्गः पिशितलब्धिः ॥१०॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA