बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

भानां यथासम्भवमुत्तरेण ३०५
Right: मध्ये तमःप्रविष्टं वितमस्कं १२५

Wait, let's check Line 20 Right:
Wait! In Line 19 Right:
Line 19 Right is: मध्याह्ने नरपतिमध्यदेशहा ११५
Line 20 Right is: मध्ये तमःप्रविष्टं वितमस्कं १२५
Line 21 Right is: मध्येन यदि मघानां १४६
Line 22 Right is: मध्ये पापग्रहयोः सूर्यः ४६१
Line 23 Right is: मध्ये यदि प्रकाशः १३९
Line 24 Right is: मनुजानामपचारादपरक्ता ५१६
Line 25 Right is: मन्त्रिस्थावरलेखक ४३९
Line 26 Right is: मन्त्रैराग्नेयैः क्षीरवृक्षात् ५२४
Line 27 Right is: मन्दपवनावघट्टित ३९७
Line 28 Right is: मन्दाकिनी पयोष्णी २८०
Line 29 Right is: मन्युं हरेन्द्र धात्र्याः ४११
Line 30 Right is: मयूरशुकचाषचातक ३८५
Line 31 Right is: महाशान्त्योऽथ बलयो ५४१
Line 32 Right is: महिषोष्ट्रगर्दभास्थि ५१२
Line 33 Right

श्लोकानुक्रमणी ६३५
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
माञ्जिष्ठाभाः शस्त्राग्नि ३९९ मेकलकिरातवटिका २७८
मातरं जठरे मूर्ध्नि ६०६ मेघाः स्निग्धाः संहताश्च ३४२
माथुरकोपज्योतिष २५७ मेरुग्रस्तमरीचिमण्डलतले ३७७
मायेन्द्रजालकुहकाकरनागराणां ३१३ मेषोपगते सूर्ये ४७१
मार्कण्डेयो दीर्घतपाः ५७४ मैत्रे कुलूततङ्गण २१०
मार्गशिरः सितपक्षप्रतिपत् ३२७ मैत्रे क्षत्रविरोधी १९७
मार्जारो भृशमवनिं ३८२ मैत्रे शौर्यसमेताः २७१
मासौदनमद्याद्यैः पिशाच ५६७ म्लेच्छान् विदिकिस्थितो ११७
मासत्रयेण विन्द्यात् ५३४ म्लेच्छा हि यवनास्तेषु ६२
मिथुनस्थे सर्वरसान् ४७२ यत्कालयुक्तं तदनेकदोषं १८१
मिथुने प्रवराङ्गना नृपा ११९ यत्रैते संहितापदार्थाः ५६
मीने कपालसम्भव ४६७ यत्सत्यं सर्ववेदेषु ३६९
मुक्तारजतनिकाशाः ३३४ यथा त्वमूर्जस्कररौकरूपैः ४९२
मुक्ते सप्ताहान्तः १४० यदशुभमवलोकनाभिरुक्तं १२८
मुखपुच्छविभक्ताङ्गं १०० यदा तु विद्युतः श्रेष्ठाः ३४२
मुख्यस्थाने जुहुयात् ५७८ यदा रेणूत्पातैः प्रविचलसटा ३७६
मुदिताः प्रजाश्च तेषां ४७८ यदा वह्नौ वायुर्वहति गगने ३७५
मुनिविरचितमिदं ३ यदा विशाखासु २१३
मुनिनभिजितं ध्रुवं मघवतश्च ५५१ यदा स्थिता गृहपटलेषु ३८४
मुहूर्ततिथिनक्षत्रं ६१ यदा स्थिता जीवबुधारसूर्याः २०१
मूर्धदलकेशहनुशङ्खकर्ण ६०९ यदि कुमुदमृणालहार ९८
मूलं मनुजाधिपतिः ५५८ यदि ताः स्युरेकरूपाः ३४२
मूलेऽन्ध्रमद्रकपती २३८ यदि तित्तिरपत्र ३८७
मूले भेषजभिषजो २७२ यदि न रिपुकृतं भयं २९१
मृगघटसंस्थे सवितरि ४७४ यदि मूर्तो भविचारी १००
मृगपक्षिविकारेषु ५३८ यद्यघेन विभूषणममरेण ४९०
मृगमासादिष्वष्टौ षट् ३३७ यद्यमलेऽर्के छाया न दृश्यते ५३०
मृगशकुनिपवनपरिवेशा ३९५ यद्यमोघकिरणा ३८७
मृगशिरसि वत्सयाजक २०७ यद्यानीतस्तिष्ठेद् ५०४
मृगशिरसि सुरभिवस्त्र २६७ यद्युदयर्क्षाद्विकं करोति १४३
मृगशीर्षाद्या गर्भा मन्दफला ३२९ यद्येकस्मिन् मासे ग्रहणं ११३
मृतविकलविभिन्नरोगितः ५१३ यद्येको यदि बहवः २१६
मृदङ्गशङ्खध्वनिहृष्ट ५०७ यद्रोहिणीयोगफलं तदेव ३६५
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६३६ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः । श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
यद्विस्तरेण कथितं मुनिभिः ५५६ । येन धरित्रीमुद्रा जनिता ३४५
यन्नक्षत्रमुपगते गर्भः ३२८ । येन सत्येन चन्द्रार्कौ ३६९
यष्टिं प्रवेशयन्तीं ४८४ । ये येषां द्रव्याणामधिपतयो ४६५
यस्तु सम्यग्विजानाति ६४ । ये शस्तास्तान् हित्वा २३६
यस्मिन् काले स्निग्ध ३९४ । येषां रथौघार्णवमेघदन्तिनां ४८७
यस्यां दिशि दृश्यन्ते ३२१ । येषामुद्गच्छति भग्रहाणां ३०७
यस्यां दिशि धूपचयः ४५४ । येषु च भेष्वभिवृष्टं ३४६
यस्याश्चिरं तिष्ठति ४३२ । योगान्तिकेति मूलं द्वे १५३
यस्मिन् खांशे दृश्याः ३२२ । योगो यथानागत एव वाच्यः ३४८
यस्मिन् यस्मिन् देशे ७२ । योऽतीव दीप्त्या कुरुते ४०८
यस्मिन् त्सरुप्रदेशे ५८८ । योऽसावसुरो राहुस्तस्य १०५
याति चतुर्षु नरेन्द्रः ४४० । यौधेयान् सचिवान् ९५
यात्रायां तु तिथिदिवस ५४ । रक्तः श्यामो रूक्षश्च ४४२
यात्रायां यदभिहितं ५०३ । रक्तपद्मारुणा सन्ध्या ५४२
यात्राविधाने हि शुभाशुभं ५९८ । रक्ताक्षमब्दं कथितं तृतीयं १८२
यानं वाहवियुक्तं यदि ५३५ । रक्ताशोकनिकाशं ४८९
यानत्रेरुत्पातान् गर्गः ५१६ । रक्षःपिशाचगुह्यकः ५२०
यानीह वृक्षे भूतानि ४८१ । रक्षःपिशाचदानवदैत्य २५५
यान्तु देवगणाः सर्वे ५७८ । रजनीद्वयं विसर्पति ४५४
याम्यं करोत्यवृष्टिं ११० । रज्जूत्सङ्गच्छेदने बालपीडा ४९६
याम्ये शिक्ये काञ्चनं ३७० । रत्नानि सर्वगन्धाश्च ५७०
याम्येऽसृक्पिशितभुजः २७५ । रविकिरणजलदमरुतां ४००
यावत एव मुहूर्तान् २३४, २३५ । रविचन्द्रपरीवेषाः ३४२
यावन्त्यहानि दृश्यो २१७ । रविजस्य शशी प्रदक्षिणं ३०७
या व्याख्याता शान्तिः ५५८ । रविजेन सिते विजिते ३०२
युगमेव याम्यकोट्यां ८९ । रविविसुतकेतुपीडिते भे ३४७
युद्धं यथा यदा वा २९३ । रविविसुतभोगमागतं २७६
युद्धं समागमे वा २९९ । रविराक्रन्दो मध्ये पौरः २९७
युद्धानि विजानीयात् ४४० । रविवरुणविश्वदेव ५००
युवराजस्याष्टम्यां ४४१ । राजोपकरणरूपैः ७४
ये च न दोषान् जनयन्ति ५४१ । राज्ञीविनाशं पतिता पताका ४९५
ये च पिबन्ति वितस्ता २८५ । राशेर्यस्य क्रूराः ४६९
येन चाम्बुहरणेऽपि २४२ । राशेश्चतुर्दशार्थाय ४६८
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६३७
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
राशौ राशौ यस्मिन् ४७४ वज्राशनिमहीकम्प ५४१
राष्ट्रविभेदस्त्वनितौ ५२५ वडवोष्ट्रकरेणुदुग्धपानं ५९३
राष्ट्रे यस्यानग्निः ५२२ वडवोष्ट्रमहिषगोहस्तिनीषु ५३२
राष्ट्रोत्पातोपसर्गेषु ५८० वनं समाश्रिता येऽपि ६०
राहुद्वयं यदि स्यात् १०१ वन्दिजनपौरविप्रैः ५७२
रुचिरपताकातोरण ४८३ वरुणेशे पाशिकमत्स्य २७३
रुद्धानि सौम्येऽस्तगते १५८ वर्गैराग्नेयाद्यैः क्रूरग्रह २६६
रुधिरनिभो वियतयवनि ८१ वर्णकैर्विविधैः कृत्वा ५६६
रुधिरादिवृष्टिवैकृत ३३५ वर्णेनैकेन यदा बहुलः ४३७
रुधिराननमिति वक्त्रं १४५ वर्षत्यपि रटति ३९०
रूक्षः श्वेतो विप्रान् ७६ वर्षाकाले वृष्टिं करोति ७७
रूक्षैरल्पैर्मारुताक्षिप्तदेहैः ३५७ वर्षाणि कार्तिकादीनि १६२
रूपायुधभृद्वैद्यास्त्रीकवि ४१३ वर्षप्रश्ने सलिलनिलयं ३८१
रेवत्यां राजभृताः २१२ वल्लीनां गगनतलो ३८५
रोगान् करोति परुषः कपिल २५० वसुभे मानोन्मुक्ताः २७३
रोहिणीशकटमध्यस्थिते ३६१ वस्त्राविककुतुपानां ४६५
रोहिणीशकटमर्कनन्दनो ५५२ वातोद्धतश्चरति वह्निरति ३१२
रोहिण्यां सुव्रतपण्य २६७ वातोद्धताम्बुधरवर्जितम ३१८
रोहिण्योऽनलभं च १६९ वामस्तु कुक्षिभेदो १३७
रौद्रादीनि मघान्तान्यु १५१ वायव्ये भूकम्पे ४१३
रौद्रे वधवन्धानृत २६८ वायव्येष्वेषु नृपतिर्वायुं ५३६
लक्षणयुक्तं तुरगं ५०४ वायव्योत्थैर्वातवृष्टिः क्वचि ३५८
लब्धवराः क्षीरोदं ४७६ वारुणपौरन्दरयोः ४२०
लब्धिर्हानिः स्त्रीलब्धयो ५९१ वारुणमर्णवसरिदाश्रित ४१८
लब्धेन युक्तं शकभूपकालं १७० वारुणमवनीशाशुभ ११०
ललाटस्पर्शानाच्छूक ६०८ वार्ता जगत्यवितथाविकला ३१३
लाजाक्षतदधिकुसुमैः ५६३ वाहिनीं समुपयाति पृष्ठतो ५५५
लाजाज्याक्षतदधिमधु ५६८ विंशत्यधिकमन्यच्छतं २२४
लाभाहिबुकार्थयुक्तैः ४६१ विकचा नाम गुरुसुताः २२२
लूतापटाङ्गशबलं ५४० विकसितकमलोदरावदातैः ३५४
लोहित्यः सिन्धुनदः २८२ विकृतकुसुमं फलं वा ५२८
वक्रशिखा मृत्युसुता २२० विक्रमः सकललोकनन्दो १८०
वक्रानुवक्रास्तमयो ९ विगतघने वा वियति ३५८
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६३८ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
विचरन् भद्वयमिष्टः १६८ वृषस्य वृषदंशस्य ५७७
विचरन् मघादिपञ्चकं १९१ वृष्टिं करोत्यवृष्ट्यां ४४६
विचरन् श्रवणधनिष्ठा १५० वृष्टिः समाद्ये प्रमुखे १७३
विच्छिन्नविषमविध्वस्त ३९७ वृष्टिश्च्यहेण मासेन ४३९
वित्ताप्तिरनिर्वाणं ५९१ वृष्टेऽह्निभागे प्रथमे सुवृष्टिः ३६६
विदिगुद्भूतं दिक्स्वामिनाशनं ४४६ वेणीमूले त्रीन् सुतान् ६१२
विद्युत् सत्त्वत्रासं ४२५ वेणुमती फल्गुलुका २६३
विधिनानेनैव ४६३ वेदव्यासे मन्त्रिणि ५२०
विनोपघातेन पिपीलिकानां ३८३ वेलाहीने पर्वणि १११
विन्ध्याच्च सिन्धुवारेण ३९३ वैदूर्यकान्तिविमलः २१३
विपुलविमलमूर्तिः १४८ वैदूर्यशङ्खमुक्ता २६०
विपुलाः प्रदक्षिणचराः ३३१ वैदूर्यसदृशमिन्द्रो ४८९
विप्रक्षत्रियविट्शूद्रहा ४४१ वैशाखमासे ग्रहणे विनाश १३३
विप्रयोगमुरसि स्वगात्रः ६०० वैशाखे धर्मरता १६५
विमलकमणिपीताभो १२६ वैश्वे युगे शोकहृदित्यथाद्यः १७९
वियति चरतां ग्रहाणां २९३ व्यभ्रे नभसीन्द्रधनुर्दिवा ५३०
विरसमुदकं गोनेत्राभं ३८२ व्याप्तं नभः प्रचलिताचलं ३१०
विलम्बिनो द्रुमोपमाः ४०४ व्यालं त्रयोदशर्क्षाच्चतुर्दशाद् १४४
विविधैर्विद्युद्गतैः पयोदैः ३१५ व्यालसूकरोपमा ४३३
विश्वेश्वरे महामात्र २७२ शकटानलोपजीवक १६३
विश्वेश्वरेऽर्कपुत्रश्चरन् २११ शकयवनदरदपारत २५५
विष्णुः सुरेज्यो बलभित् १७३ शक्रकुमार्यः कार्याः ४८८
विसुक्के स्फोटयेज्जिह्वा ६०८ शक्रचापपरिघप्रतिसूर्या ३८६
विस्तरशो निर्दिष्टं ५८२ शक्रध्वजेन्द्रकीलस्तम्भ ५३९
वीथीमार्गानपरे कथयन्ति १८७ शक्रायुधपरीवेष ५४२
वृक्षस्य स्वच्छाया १०२ शतभिषगाश्लेषार्द्रा ३३६
वृत्तायामाषाढ्यां ३७८ शतभिषजि शौण्डिकानां १९८
वृत्ते ग्रहे यदि तमस्तत् १२४ शतमभिहितमेक २२१
वृत्ते तु योगेऽङ्कुरितानि ३५३ शतमेकाधिकमेके २१६
वृश्चिकवृषप्रवेशे ४५९ शनैश्चरे म्लेच्छविडाल २०२
वृश्चिकसंस्थादर्कान् ४६३ शरदि कमलोदराभो ७६
वृश्चिकसंस्थे सवितरि ४७३ शशरुधिरनिभे भानौ ७८
वृषनालिकेरचर्मद्वीपाः २५९ शशिकिरणरजतहिम २२१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६३९
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
शशितनयेनापि जिते ३०१ | शैलेयकुष्ठमांसीतगर २८४
शशिनि फलमुदक्स्थे यद् ३०७ | शोणस्य नर्मदाया २८०
शस्ता शान्तद्विजमृगघुष्टा ५५६ | श्मशानशून्यायतनं चतुष्पथं ५९७
शस्त्रभयातङ्करो दृष्टः ४०० | श्यामारुणा विताराश् २२५
शाक्योपाध्यायार्हन्त्रिग्रन्थि ६०४ | श्यामेऽर्के कीटभयं ७८
शाक्रे युगे पूर्वमथेश्वराख्यं १७६ | श्यावरुणीलासृग् ४२९
शाखाभङ्गेऽकस्माद्वृक्षाणां ५२५ | श्येनाः प्ररुदन्त इव द्वारे ५३७
शातकुम्भसदृशः स्फटिकाभः २५० | श्रवणानिलहस्तार्द्रा २०६
शान्तपक्षिमृगराविता दिशो ३५४ | श्रवणे मघानुराधा ३४६
शान्तिं राष्ट्रविवृद्धयै ५०६ | श्रवणे मायापटवो २७३
शालीक्षुमत्यपि चराधरणीधराभ ३१६ | श्रवणे राजाधिकृतान् २११
शालेन कलमशाली ३९१ | श्रवणोदितस्य वक्रं १४६
शिखिगलसमेऽतिवर्षं ४३७ | श्रावणवर्षे क्षेमं सम्यक् १६६
शिखिभयमनलाभे शस्त्रकोपश्च २०३ | श्रीपतिमचिन्त्यमसमं ४७६
शिरःसन्धिग्रीवा ६१६ | श्रीवृक्षवर्धमाना ५८६
शिरसि स्पृष्टे प्रथमेऽङ्गुले ५८८ | श्रेष्ठं चतुर्थस्य युगस्य पूर्वं १७७
शिरोललाटभ्रूकर्णगण्डं ६१३ | श्रेष्ठिनः प्रतीपगा ४३२
शिशिरादिषु वर्णाः ४०२ | श्रेष्ठी सुवर्णपुष्पात् ३९३
शीतानिलतुषारत्वं ५४३ | श्रेष्ठोऽर्जुनोऽजकर्णः ४८१
शीतोष्णविपर्यासो ५२८ | श्लक्ष्णां पताकामसितां ३५०
शुककपोतविलोचनसन्निभो ३८४ | श्लेष्मत्यागे शुष्कतिक्तं ६०९
शुकदहनबन्धुजीव २१९ | श्लेष्मातकाक्षकण्टकिकटु ५५९
शुकः सस्यविमर्द १२८ | श्वभिरस्थिशवावयव ५३८
शुक्रे बृहस्पतेर्जिते ३०२ | श्वेत इति जटाकारो २३१
शुक्लविपुलैकतारा २२६ | श्वेतां संपूर्णकोशां ५०२
शुक्लाः करा दिनकृतो ३९८ | श्वेते क्षेमसुभिक्षं १२६
शुक्ला रक्ता पीता कृष्णा ४२९ | श्वेते रजोधनौघे पीडा ४५४
शुक्ले पक्षे सम्प्रवृद्धे प्रवृद्धिं ९७ | षट्सप्तमगो हानिं ४६८
शुभकृज्जगतः पौषो १६४ | षडनागतानि पौषाद् ८६
शुभमध्येऽलिनी सूर्याद् ४६० | षड्भिर्मासैः कम्पो ४१८
शुष्कविरोहे वीर्यान्निसंक्षयः ५२५ | षण्णवतिः कालसुताः २२६
शृङ्गेणैकेनेन्दुर्विल्रीन ९२ | षण्मासोत्तरवृद्ध्या १०९
शेषांस्तु सार्ववर्णिकबलिभिः ५६७ | षष्ट्यब्दयुगवर्ष २५
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६४० बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
षष्ठं षण्णक्षत्रं १९२ | सरोनद्युदपानानां ५४३
षष्ठेऽतसीकलायाः ४६६ | सर्जोदुम्बरककुभ ५००
षोडशभागाभ्यधिके ४८८ | सर्पत्सु तरुषु जल्पत्सु ५२६
संक्षिप्तायां पुष्यः पुनर्वसुः १५३ | सर्वत्र भूर्विरलसस्ययुता ३१०
संख्याविधानात् प्रतिदेश २४८ | सर्वदिगुत्थं सततोत्थितं ४४९
संवत्सरोऽग्निः परिवत्सरो १७३ | सर्वे त्वामभिषिञ्चन्तु ५७४
संस्थानविधिः कथितो ९२ | सर्वे द्विगुणायामा ५८२
संस्पृशती चन्द्रार्कौ ४२८ | सलिलममरपाज्ञयोज्झितं २४७
संहितापारगश्च ५६ | सलिलमये शशिनि ८४
सकलगगनानुचारी ४३६ | सलिलविकारे कुर्यात् ५३२
स किङ्किणीजालपरिष्कृतेन ४७७ | सलिलोत्पत्तिरखाते ५३१
सकृदेकयामदृश्यः २३३ | सवज्रमुक्ताफलभूषणोऽथवा ५०८
सघृतस्य पायसस्य ५६८ | सवितरि झषमुपयाते ४७४
सतमस्कं पर्व विना ७० | सवितृसहितः सम्पूर्णो वा ४७५
सन्तक्ष्य पुनस्तक्षा ४८४ | सविद्युतः सपृषतः ३४२
सन्ध्याकाले स्निग्धा ३९७ | सव्यगते तमसि जगत् १२२
सन्ध्याद्वयस्य दीप्तिर् ५३९ | सव्यापसव्यलेहग्रसन १२२
सन्ध्याद्वयेऽपि मण्डल ५३६ | सव्यासव्योरुसंस्पर्शे ६१२
सन्ध्यानुरक्ते नभसि ३५६ | सशिखिचातकदर्दुरनिःस्व ३५६
सपांशुवर्षाः सापश्व ३४२ | सशिष्यास्तेऽभिषिञ्चन्तु ५७४
सप्तमुनीन् संस्पृश्य २२९ | सस्ये च दृष्ट्वा विकृतिं ५२८
सप्तम्यां स्वातियोगे ३६६ | सहां च सहदेवीं च ५७०
सप्तर्षयः सदाराश्च ५७४ | साकेतकङ्ककुरुकलककोटि २५७
सममुत्तरेण तारा ३६६ | साजे शतभिषजि भिषक् २११
समशशिनि सुभिक्षक्षेम ८८ | सामयजुर्भिर्मुनयस् ५६७
समागमे पतति जलं ३८९ | साम्प्रतमयनं सवितुः ६७
समुद्रोऽन्तःशैलैर्मकर २४२ | सार्पे जलरुहसर्पाः २०८
समौ तु संवर्तसमागमाख्यौ ३२४ | सिंहे पुलिन्दगणमेकल १११
सम्पत्त्या योजितादेशस् ६४ | सिंहे सुवर्णमणिचर्म ४२७
सम्प्रहृष्टनरवाजिकुञ्जरं ५०८ | सितपक्षभवाः कृष्णो ३२८
सम्मूर्च्छिता रवीन्द्वोः ४३५ | सितरक्तपीतकृष्णा ६१५
सरत्नतोयौषधिभिश्चतुर्दिशं ३४९ | सितवस्त्रोष्णीषधरः ४८४
सरितश्च महाभागा ५७४ | सितसितान्तघनावरणं ४०३
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६४१
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
सितसुभगतुरंगरतिकर २७९ स्तनितं निशि ३८५
सिद्धान्तभेदेऽप्ययन ३३ स्तोतव्या मन्त्रयोगेन सत्या ३६९
सिन्धुनदपूर्वभागो २८४ स्त्रीपुरुषदोषपीडित ६०२
सुतलाभः कलहो ५९० स्त्रीशूद्रान् षष्ठेंऽशे ११५
सुदेवा इति चैकेन देया ५३८ स्थानं पुष्पसुहासिभूरिफल ५९६
सुरचापाटिततनु ७७ स्थालीपाकेन धातारं ५३४
सुरचापमन्द्रगर्जित ३३१ स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठः ५१०
सुरनिलयशेखरिशिखरे ३४८ स्निग्धः स्थूलः समशृङ्गो ५५३
सुरपतिचापप्रतिमा ४३३ स्निग्धाः प्रभासमेता २२२
सुरभिकुसुमानुलेपन २८५ स्निग्धौ सुभिक्षशिवदा २३०
सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ५७४ स्नेहासृङ्मांसवहाः ५३१
सुस्निग्धव्यक्तशोभाः शिरसि ६१५ स्पृशन्नुद्गयति यदा शशाङ्क- ३६०
सूक्ष्मैलालवलीलवङ्गनिचयान् ३७६ स्पृष्टे वा चालिते वापि ६००
सूर्याचन्द्रमसोश्च ग्रहणे ३७ स्फिक्पाष्णिपादजाता ६१८
सूर्यस्य विविधवर्णाः ४४४ स्फुटितो ह्रस्वः कुण्ठो ५८६
सूर्यात् सप्तमराशौ १०३ स्मरणादपि पापमपाकुरुते २४७
सूर्यादीनां च ग्रहाणां ३५ स्रग्गन्धधूपाम्बरपूजितस्य ५२६
सूर्येन्दुपर्जन्यसमीरणानां ५३० स्वरूपमेव तस्य तत् ५४७
सेनाङ्गेषु नृपाणां २३२ स्वर्तुस्वभावजनितैः ३३५
सेनापतेर्भयकरो ४३८ स्वातावषाढास्थ रोहिणीषु ३७२
सैकावलीव राजति २५२ स्वातौ खगमृगतुरगा २७१
सोमग्रहे निवृत्ते पक्षान्ते १४१ स्वातौ निशांशे प्रथमेऽभिवृष्टे ३६६
सौम्येन पराभूते ३०३ स्वातौ प्रभूतवृष्टिर् १९७
सौम्येन्द्रचित्रावसुदैवतानि २७५ स्वात्याद्यं भत्रितयं १९१
सौम्येऽब्देऽनावृष्टि १६४ स्वाहावसानसमये ४८६
सौम्येशान्योरुदयं २२२ हंसपंक्तिभिरितस्ततो ५०७
सौम्योपगतो रससस्य १९५ हनुकुक्षिपायुभेदा द्विर्द्भिः १३६
सौम्योऽस्तोदययोः पुरो २०३ हन्ति मण्डला पुरं ४३३
सौरादीनां च मानाना २९ हन्त्यैन्द्रो वायव्यं ४२०
सौरेणारे विजिते जयन्ति ३०० हन्यात् कैकयनाथं २३८
सौरे मरुभवपुष्कर १३० हन्यात् प्रयागकूलाद्या २२९
स्कन्दः स्वयं केयूरं ४८९ हरार्कवैवस्वतशक्रसोमैः ४९२
स्तनहृदयोदरकुक्षिनाभौ ५८९ हरिते रोगोल्बणता १२६
बृ० सं० पृ०-४४ JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६४२ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
हस्तविशालं कुण्डक ३४४ हीनस्य नाशोऽभ्यधिकस्य ३७१
हस्तादीनि चरन् १५१ हीनातिरिक्तकाले ११२
हस्ताप्यसौम्यचित्रा ३४६ हेमकान्तिरथवा शुकवर्णः १५९
हस्ते तस्करकुञ्जरथिक २७० हेमगिरिसिन्धुकालक २६१
हस्ते नापितचाक्रिक २०९ हेमलम्ब इति सप्तमे युगे १७८
हस्ते नापितचाक्रिक २०९ हेमसमीपसिताम्बर ५११
हस्त्यश्वपत्तिमदसह्यबलै ३०९ हैमी प्रधाना रजतेन मध्या ३७१
हस्त्यश्वपुरोहित २८४ होराशास्त्रेऽपि च राशि ५३
हारमणिहेमरूपाः २१९ ह्रदिनीविलासिनीनां ५६०
हास्यज्ञदूतकविबालनपुंसकानां ३१३ ह्रस्वस्तनुः प्रसन्नः २१८
हिमपातानिलोत्पाता ५४४ ह्लादिमृदूदक्शवशक्र ३३१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः

१. सूर्यादिग्रहाः कतिसङ्ख्याकाः?
(अ) नवसङ्ख्याकाः (स) अष्टौ सङ्ख्याकाः
(ब) द्वादशसङ्ख्याकाः (द) दशसङ्ख्याकाः
२. बृहत्संहितायाः रचयिता क आसीत्?
(अ) आर्यभट्टः (स) वराहमिहिरः
(ब) भट्टोत्पलः (द) लल्लः
३. प्रथममुनिः कः?
(अ) वाल्मीकिः (स) नारदः
(ब) वसिष्ठः (द) ब्रह्मा
४. ग्रहेषु आत्मा कः?
(अ) गुरुः (स) बुधः
(ब) सूर्यः (द) भौमः
५. जगदुत्पत्तेः कारणं किम्?
(अ) मूलप्रकृतिः (स) विष्णुः
(ब) कपिलः (द) ब्रह्मा
६. कति स्कन्धाः ज्यौतिषशास्त्रस्य?
(अ) त्रयः (स) पञ्च
(ब) चत्वारः (द) सप्त
७. दुःस्वप्नदुर्विचिन्तितदुश्चेक्षितदुष्कृतानि कर्माणि किं श्रवणेन नाशं प्रयान्ति?
(अ) शशिनः भसंवादम् (स) गुरोः भसंवादम्
(ब) भास्करस्य भसंवादम् (द) भृगोः भसंवादम्
८. बृहत्संहितायाः पूर्वभागे कतिसङ्ख्याकाः अध्यायाः सन्ति?
(अ) द्विपञ्चाशत्तमाः (स) पञ्चाशत्तमाः
(ब) त्रिपञ्चाशत्तमाः (द) एकपञ्चाशत्तमाः
९. बृहत्संहितायाः पूर्वभागस्य चरमाध्यायस्य किन्नाम?
(अ) पिटकलक्षणाध्यायः (स) ग्रहचाराध्यायः
(ब) वास्तुविद्याध्यायः (द) अङ्गविद्याध्यायः
१०. बृहत्संहितायाः पूर्वभागे द्वितीयाध्यायस्य नाम किमस्ति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६४४ बृहत्संहिता
(अ) आदित्यचाराध्यायः (स) चन्द्रचाराध्यायः
(ब) सांवत्सरसूत्राध्यायः (द) राहुचाराध्यायः
११. बृहत्संहितायां किन्नामाध्यायः आदित्यचाराध्यायः?
(अ) तृतीयः (स) पञ्चमः
(ब) चतुर्थः (द) द्वितीयः
१२. कस्यां ऋतौ सूर्यस्य किरणाः हरितवर्णाः भवन्ति?
(अ) वसन्तौ (स) ग्रीष्मतौ
(ब) वर्षातौ (द) हेमन्ततौ
१३. सूर्यस्य किरणाः पीतवर्णाः कस्यां ऋतौ भवन्ति?
(अ) शिशिरतौ (स) वर्षातौ
(ब) हेमन्ततौ (ब) वसन्ततौ
१४. वर्षातौ किंवर्णाः रविकिरणाः?
(अ) श्वेतवर्णाः (स) हरितवर्णाः
(ब) पीतवर्णाः (द) कमलगर्भसमानवर्णाः
१५. चन्द्रः कदा अनावृष्टिकरो भवति?
(अ) बुधवेधिते सति (स) शनिवेधिते सति
(ब) गुरुवेधिते सति (द) भौमवेधिते सति
१६. केन वेधितश्चन्द्रः सर्वमङ्गलकरो भवति?
(अ) केतुवेधितः (स) बुधवेधितः
(ब) राहुवेधितः (द) गुरुवेधितः
१७. अश्वादिवाहनद्वारा योद्धानां विनाशः कदा भवति?
(अ) मङ्गलवेधितचन्द्रे (स) बुधवेधितचन्द्रे
(ब) सूर्यवेधितचन्द्रे (स) राहुवेधितचन्द्रे
१८. कीदृशचन्द्रस्य दर्शनेन मङ्गलं भवति जनानाम्?
(अ) स्वच्छचन्द्रदर्शनेन (स) कृष्णचन्द्रदर्शनेन
(ब) पीतवर्णचन्द्रदर्शनेन (द) रक्तचन्द्रदर्शनेन
१९. राहोः स्वरूपं कीदृग् विद्यते?
(अ) अन्धकारमयं (स) मुखपुच्छाभ्यां विभक्तराहुरूपम्
(ब) सर्पाकाररूपम् (द) ग्रहवद्रूपम्
२०. मनुष्याणां विजयलाभार्थं किदृशः चन्द्रः प्रशस्तः?
(अ) विकाररहितकिरणवान् (स) मुक्ताहारसमानवर्णः
(ब) तिथिनियमात्क्षयमेति वर्द्धते च (द) अविकृतगतिः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्ना: ६४५
२१. पञ्चसु ग्रहेषु कस्यानुपस्थितौ ग्रहणं न वदेत्?
(अ) बुधस्यानुपस्थितौ (स) भौमस्यानुपस्थितौ
(ब) गुरोरनुपस्थितौ (द) चन्द्रस्यानुपस्थितौ
२२. कस्मिन् पर्वणि ग्रहणे सस्यसम्पद्वृद्धिर्भवति?
(अ) ब्राह्मपर्वणि (स) ऐन्द्रपर्वणि
(ब) चान्द्रपर्वणि (द) आग्नेयपर्वणि
२३. कस्मिन् पर्वणि ग्रहणे दुर्भिक्षं धान्यनाशश्च भवति?
(अ) याम्यपर्वणि (स) ऐन्द्रपर्वणि
(ब) आग्नेयपर्वणि (द) ब्राह्मपर्वणि
२४. कौवेरपर्वणि ग्रहणे सति किं भवति फलम्?
(अ) धनक्षति: (स) धान्यनाश:
(ब) दुर्भिक्षम् (द) राज्यनाश:
२५. मेषराशौ सूर्यचन्द्रमसोर्ग्रहणे कुत्रत्यजनानां पीडा जायते?
(अ) पञ्चाल-कलिङ्गदेशजनानां (स) मगध-पञ्चालदेशजनानां
(ब) कलिङ्ग-मगधदेशजनानां (द) कोशल-मगधदेशजनानां
२६. सूर्यचन्द्रमसो: कतिविधा: ग्रासा: भवन्ति?
(अ) पञ्चविधा: (स) दशविधा:
(ब) सप्तविधा: (द) अष्टौ विधा:
२७. निरोधनामको ग्रास: कतिसङ्ख्यक:?
(अ) चतुर्थसङ्ख्यक: (स) तृतीयसङ्ख्यक:
(ब) पञ्चमसङ्ख्यक: (द) सप्तमसङ्ख्यक:
२८. सप्तमसङ्ख्यक: ग्रास: किन्नामकोऽस्ति?
(अ) आरोह: (स) मध्यतम:
(ब) आघ्रातः (द) निरोध:
२९. अपसव्यनामको ग्रास: कतिसङ्ख्यक:?
(अ) चतु:सङ्ख्यक: (स) द्वितीयसङ्ख्यक:
(ब) पञ्चसङ्ख्यक: (द) षट्सङ्ख्यक:
३०. तृतीयसङ्ख्यक: ग्रास: किन्नामक:?
(अ) ग्रसननामक: (स) अवमर्दननामक:
(ब) निरोधनामक: (द) लेहनामक:
३१. अन्तर्वेधनेपालदेशयोर्नाश: कस्य ग्रस्ते भवति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६४६ बृहत्संहिता
(अ) गुरुग्रस्ते (स) भौमग्रस्ते
(ब) बुधग्रस्ते (द) शुक्रग्रस्ते
३२. कस्मिन् मासे सूर्यचन्द्रमसो रागे तपस्वीनां पीडा जायते?
(अ) मार्गशीर्षे (स) माघे
(ब) पौषे (द) फाल्गुने
३३. कलिङ्गदेशे कदा जायते उपद्रवः?
(अ) वैशाखे ग्रहणे सति (स) माघे ग्रहणे सति
(ब) चैत्रे ग्रहणे सति (द) ज्येष्ठे ग्रहणे सति
३४. सूर्यचन्द्रमसो मोक्षाः कतिधा भवन्ति?
(अ) पञ्चधा (स) सप्तधा
(ब) चतुर्धा (द) दशधा
३५. दशविधमोक्षेषु दक्षिणकुक्षिनामकः मोक्षः कतिसङ्ख्यकः?
(अ) द्विसङ्ख्यकः (स) पञ्चसङ्ख्यकः
(ब) त्रिसङ्ख्यकः (द) सप्तसङ्ख्यकः
३६. मध्यविदरणानामकः मोक्षः कतिसङ्ख्यकः?
(अ) सप्तसङ्ख्यकः (स) पञ्चसङ्ख्यकः
(ब) नवसङ्ख्यकः (द) एकादशसङ्ख्यकः
३७. अन्त्यविदरणानामको मोक्षः कतिसङ्ख्यकः?
(अ) पञ्चसङ्ख्यकः (स) नवसङ्ख्यकः
(ब) सप्तसङ्ख्यकः (द) दशसङ्ख्यकः
३८. दशविधमोक्षाणामुपयोगः कुत्र भवति?
(अ) चन्द्रग्रहणे (स) पूर्वस्यां दिशि
(ब) सूर्यग्रहणे (द) पश्चिमायां दिशि
३९. मङ्गलस्य कियन्ति मुखानि भवन्ति?
(ब) पञ्च मुखानि (स) अष्टौ मुखानि
(ब) सप्त मुखानि (द) चत्वारि मुखानि
४०. मङ्गलस्य बालमुखः कतिसङ्ख्यकः?
(अ) तृतीयसङ्ख्यकः (स) चतुर्थसङ्ख्यकः
(ब) द्वितीयसङ्ख्यकः (द) पञ्चसङ्ख्यकः
४१. अश्रुमुखो मङ्गलः किं करोति?
(अ) रसान् दूषयति (स) अनावृष्टिं करोति
(ब) रोगान् वर्द्धयति (द) प्रलयङ्करोति
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६४७
४२. कस्मिन्नक्षत्रे सञ्चरन् मङ्गलः मेघान् नाशयति?
(अ) अश्विन्यां (स) रोहिण्याम्
(ब) मृगशिरसि (द) मूले
४३. धनिष्ठायां सञ्चरतः बुधस्य किं फलं भवति?
(अ) अनावृष्टिः (स) रोगवृद्धिः
(ब) महोत्पाताः (द) भयम्
४४. किन्नाम नक्षत्रे सञ्चरन् बुधः जलजद्रव्यान् घोटकांश्च नाशयति?
(अ) मृदुसंज्ञकनक्षत्रे (स) उग्रसंज्ञकनक्षत्रे
(ब) ध्रुवसंज्ञकनक्षत्रे (द) क्रूरसंज्ञकनक्षत्रे
४५. कस्मिन् मासे समुदितो बुधः भयं करोति?
(अ) आषाढे (स) वैशाखे
(ब) श्रावणे (द) फाल्गुने
४६. कदा अस्तङ्गतो बुधः शुभं करोति?
(अ) माघे (स) फाल्गुने
(ब) श्रावणे (द) पौषे
४७. कतिसङ्ख्यकेऽध्याये बृहस्पतेश्चारो वर्णितः?
(अ) अष्टमेऽध्याये (स) सप्तमेऽध्याये
(ब) पञ्चमेऽध्याये (द) नवमेऽध्याये
४८. बृहस्पतेः कस्मिन्मासे रूपवतां पीडा जायते?
(अ) चैत्रमासे (स) वैशाखमासे
(ब) फाल्गुनमासे (द) ज्येष्ठमासे
४९. बार्हस्पत्यवर्षः कदाऽऽरभ्यते?
(अ) यस्मिन्नृक्षे समुदेति गुरुस्तस्मिन्नक्षत्रे वर्षो भवति।
(ब) यस्मिन् राशौ समुदेति गुरुस्तदा वर्षो भवति।
(स) यस्मिन् योगे समुदेति गुरुस्ततः वर्षो भवति।
(द) यस्मिन् करणे समुदेति अङ्गिरसस्ततः वर्षो भवति।
५०. कतमे.वर्षे त्रीणि नक्षत्राणि भुनक्ति गुरुः?
(अ) पञ्चमे वर्षे (स) अष्टमे वर्षे
(ब) सप्तमे वर्षे (द) नवमे वर्षे
५१. द्वादशतमो वर्षः कियतां नक्षत्राणां भवति गुरोः?
(अ) त्रयाणां नक्षत्राणाम् (स) चतुर्णां नक्षत्राणाम्
(ब) पञ्चानां नक्षत्राणाम् (द) सप्तानां नक्षत्राणाम्
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६४८ बृहत्संहिता
५२. पञ्चमो वर्षः कतीनां नक्षत्राणां भवति?
(अ) त्रयाणाम् (स) द्वयोः
(ब) चतुर्णाम् (द) पञ्चानाम्
५३. पौष्टिककर्मणः सिद्धिः गुरोः कस्मिन् वर्षे सिद्ध्यति?
(अ) कार्तिके वर्षे (स) पौषे वर्षे
(ब) माघे वर्षे (द) भाद्रे वर्षे
५४. पितॄणां पूजावृद्धिः गुरोः कस्मिन् वर्षे भवति?
(अ) माघे वर्षे (स) कार्तिके वर्षे
(ब) मार्गशीर्षे वर्षे (द) पौषे वर्षे
५५. अलब्धस्य लाभः लब्धस्य परिरक्षणं गुरोः कस्मिन् वर्षे भवति?
(अ) श्रावणे वर्षे (स) भाद्रवर्षे
(ब) आषाढे वर्षे (द) आश्वयुजि वर्षे
५६. प्राणिपुण्यवृद्धिः वृष्टिश्च गुरोः कस्मिन् वर्षे जायते?
(अ) श्रावणे वर्षे (स) ज्येष्ठवर्षे
(ब) आश्विने वर्षे (द) भाद्रे वर्षे
५७. गुरोः कस्मिन् वर्णे व्याधिभयं जायते?
(अ) अग्निवर्णे (स) हरितवर्णे
(ब) पीतवर्णे (द) श्यामवर्णे
५८. ईश्वरादयो पञ्च संवत्सराः कतमे युगे प्रवर्तन्ते?
(अ) चतुर्थे (स) द्वितीये
(ब) पञ्चमे (द) तृतीये
५९. को नामा तृतीयो युगः?
(अ) ऐन्द्रनामा (स) प्रोष्ठपदनामा
(ब) हुताशनामा (द) पितृसंज्ञकनामा
६०. विलम्बीसंवत्सरः कतमे युगे समायाति?
(अ) पञ्चमे (स) तृतीये
(ब) चतुर्थे (द) सप्तमे
६१. पितृसंज्ञकः युगः कतमः सङ्ख्यकः?
(अ) पञ्चमसङ्ख्यकः (स) चतुर्थसङ्ख्यकः
(ब) सप्तमसङ्ख्यकः (द) षष्ठसङ्ख्यकः
६२. क्रोधी नामा संवत्सरः कतमे युगे समायाति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६४९
(अ) पञ्चमे (स) अष्टमे
(ब) सप्तमे (द) चतुर्थे
६३. अष्टमयुगस्य नाम किमस्ति?
(अ) वैश्वः (स) प्रोष्ठपदः
(ब) पितृ (द) त्वाष्ट्रः
६४. चित्रभानुवर्षः कस्मिन् युगे समायाति?
(अ) हुताशनामके युगे (स) प्रोष्ठपदनामके युगे
(ब) पितृसंज्ञकयुगे (द) हुताशनामके युगे
६५. ऐन्द्रे युगे कति वत्सराः भवन्ति?
(अ) चत्वारः (स) त्रयः
(ब) पञ्च (द) षट्
६६. विक्रमनामकः संवत्सरः कतमे युगे समायाति?
(अ) दशमे (स) अष्टमे
(ब) सप्तमे (द) द्वादशतमे
६७. कतमो युगः सौम्यनामा?
(अ) दशमो युगः (स) सप्तमो युगः
(ब) नवमो युगः (द) अष्टमो युगः
६८. समेषां विनाशः किन्नामके संवत्सरे भवति?
(अ) अनलनामके संवत्सरे (स) प्रमाथीनामके संवत्सरे
(ब) क्षयनामके संवत्सरे (द) परिधावीनामके संवत्सरे
६९. क्षयनामा संवत्सरः कतमे युगे समायाति?
(अ) दशमे (स) अष्टमे
(ब) एकादशतमे (द) द्वादशतमे
७०. शुक्राचार्यस्य कति वीथयो भवन्ति?
(अ) षष्ठ (स) अष्टौ
(ब) सप्त (द) नव
७१. कियन्ति मण्डलानि शुक्रस्य भवन्ति?
(अ) पञ्चमण्डलानि (स) सप्तमण्डलानि
(ब) षण्मण्डलानि (द) अष्टौ मण्डलानि
७२. स्वाती-भरणी-कृत्तिकानक्षत्राणि कस्यां वीथौ समायान्ति?
(अ) नागवीथ्याम् (स) गोवीथ्याम्
(ब) गजवीथौ (द) मृगवीथ्याम्
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६५० बृहत्संहिता
७३. अजनामा वीथि कतिसङ्ख्यका?
(अ) अष्टमी (स) पञ्चमी
(ब) सप्तमी (द) नवमी
७४. नाग-गज-ऐरावतवीथयः कस्मिन् दिङ्मार्गे भवन्ति शुक्रस्य?
(अ) दक्षिणमार्गे (स) उत्तरस्यां दिशि मार्गे
(ब) पूर्वदिङ्मार्गे (द) मध्यमार्गे
७५. ऐरावतः वीथिः कस्मिन् दिङ्मार्गे?
(अ) दक्षिणदिङ्मार्गे (स) मध्यमार्गे
(ब) उत्तरमार्गे (द) मध्यमोत्तरमार्गे
७६. कं दिशमाश्रितः समुदितो शुक्रः सुभिक्षं करोति?
(अ) दक्षिणदिशमाश्रितः (स) मध्यमदिशमाश्रितः
(ब) उत्तरदिशमाश्रितः (द) पूर्वदिशमाश्रितः
७७. शुक्रस्य कियन्ति मण्डलानि भवन्ति?
(अ) चत्वारि (स) षट्
(ब) पञ्च (द) त्रीणि
७८. भरण्यादीनि चत्वारि नक्षत्राणि कियतः मण्डलस्य?
(अ) प्रथममण्डलस्य (स) तृतीयमण्डलस्य
(ब) द्वितीयमण्डलस्य (द) चतुर्थमण्डलस्य
७९. मघादीनि पञ्च नक्षत्राणि कियन्मण्डलस्य?
(अ) तृतीयमण्डलस्य (स) चतुर्थमण्डलस्य
(ब) प्रथममण्डलस्य (द) द्वितीयमण्डलस्य
८०. कियन्ति नक्षत्राणि भवन्ति?
(अ) सप्तविंशतिः (स) चतुर्विंशतिः
(ब) पञ्चविंशतिः (द) अष्टाविंशतिः
८१. चतुर्थ-पञ्चममण्डलगतानि नक्षत्राणि कस्यां दिशि शुभकृतानि?
(अ) पूर्वस्याम् (स) पश्चिमस्याम्
(ब) दक्षिणस्याम् (द) उत्तरस्याम्
८२. कस्मिन् मण्डले समुदीयमानः शुक्रः ब्राह्मणक्षत्रियाणां शुभं करोति?
(अ) तृतीयमण्डले (स) पञ्चममण्डले
(ब) चतुर्थमण्डले (द) द्वितीयमण्डले
८३. कस्मिन् ऋतौ स्थितः शनैश्चरः मध्यदेशीयान् पीडयति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५१
(अ) भरणीनक्षत्रे (स) मृगशिरसिस्थः
(ब) रोहिणीनक्षत्रे (द) अश्विनीनक्षत्रे
८४. कस्मिन्नक्षत्रे सञ्चरन् शनैश्चरः कोशलदेशीयान् पीडयति?
(अ) हस्तनक्षत्रे (स) मघानक्षत्रे
(ब) आश्लेषानक्षत्रे (द) पूर्वफल्गुनीनक्षत्रे
८५. कस्मिन्नक्षत्रे स्थितः शनैश्चरः कुसुम्भपुष्पाणि नाशयति?
(अ) अनुराधानक्षत्रे (स) मूलनक्षत्रे
(ब) विशाखानक्षत्रे (द) भरणीनक्षत्रे
८६. शवर-यवनानां कदा पीडयति शनिः?
(अ) रेवत्यां गतः (स) ज्येष्ठायाङ्गतः
(ब) मूले गतः (द) उत्तरभद्रपदायाङ्गतः
८७. प्रजासु कदा अनीतिः समुदेति?
(अ) कृत्तिकागतो गुरुः (स) स्वात्याङ्गतो गुरुः
(ब) भरणीगतो गुरुः (द) चित्रायाङ्गतो गुरुः
८८. कतिधा शनैश्चरपुत्रकेतवः?
(अ) षड्विधा (स) चत्वारिंशद्विधा
(ब) पञ्चाशद्विधा (द) अशीतिविधा
८९. गुरुपुत्राः केतवः कियन्तः सङ्ख्यकाः?
(अ) पञ्चषष्टि (स) एकोनसप्तति
(ब) चतुःषष्टि (द) पञ्चपञ्चाशत्
९०. बुधपुत्राः केतवः कियन्तः सङ्ख्यकाः?
(अ) चत्वारिंशत् (स) पञ्चचत्वारिंशत्
(ब) पञ्चाशत् (द) अष्टचत्वारिंशत्
९१. मङ्गलपुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) षड्विधाः (स) पञ्चविधाः
(ब) सप्तविधाः (द) चतुर्विधाः
९२. राहुपुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) दशविधाः (स) त्रयस्त्रिंशद्विधाः
(ब) विंशतिविधाः (द) पञ्चविंशतिविधाः
९३. अग्निपुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) शतविधाः (स) नवविधाः
(ब) विंशतित्युत्तरशतविधाः (द) अशीतिविधाः
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६५२ बृहत्संहिता
९४. वरुणपुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) त्रिंशद्विधाः (स) पञ्चत्रिंशद्विधाः
(ब) द्वात्रिंशद्विधाः (द) चतुस्त्रिंशद्विधाः
९५. कालपुत्राः केतवः कतिविधाः सन्ति?
(अ) नवविधाः (स) पञ्चनवतिविधाः
(ब) अशीतिविधाः (द) षण्णवतिविधाः
९६. विदिशः पुत्राः केतवः कतिविधाः?
(अ) पञ्चविधाः (स) अष्टविधाः
(ब) सप्तविधाः (द) नवविधाः
९७. सप्तर्षयः कस्यां दिशि दृश्यन्ते?
(अ) पूर्वस्याम् (स) दक्षिणस्याम्
(ब) पश्चिमायाम् (द) उत्तरस्याम्
९८. सप्तर्षयः एकस्मिन् नक्षत्रे कियन्ति वर्षाणि निवसन्ति?
(अ) पञ्चाशद्वर्षाणि (स) शतं वर्षाणि
(ब) अशीतिवर्षाणि (द) नवतिवर्षाणि
९९. युधिष्ठिरशासनकाले कस्मिन्नक्षत्रे सप्तर्षय आसन् ?
(अ) भरण्याम् (स) मघायाम्
(ब) आश्लेषायाम् (द) पूर्वाषाढायाम्
१००. महर्षिर्मरीचिः कस्यां दिशि निवसति?
(अ) पूर्वस्यां दिशि (स) उत्तरस्यां दिशि
(ब) पश्चिमायां दिशि (द) दक्षिणस्यां दिशि
१०१. मरीचेः पश्चिमभागे कस्तिष्ठति?
(अ) अत्रिः (स) वसिष्ठः
(ब) अङ्गिरा (द) क्रतुः
१०२. वसिष्ठस्य पश्चिमे कस्यर्षेः स्थानम्?
(अ) अङ्गिरसः (स) पुलस्त्यस्य
(ब) अत्रेः (द) पुलहस्य
१०३. सप्तर्षीणां मध्यभागे कस्तिष्ठति?
(अ) अरुन्धती (स) क्रतुः
(ब) वसिष्ठः (द) अङ्गिरा
१०४. कस्याश्रये स्थिता अरुन्धती?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः ६५३
(अ) वसिष्ठस्य (स) अङ्गिरसः
(ब) केतोः (द) पुलहस्य
१०५. कृत्तिकादित्रिषु मध्यवर्गे कति देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चदश (स) चतुस्त्रिंशत्
(ब) चतुर्विंशतिः (द) अष्टत्रिंशत्
१०६. पूर्वस्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) त्रयस्त्रिंशत् (स) षट्त्रिंशत्
(ब) पञ्चत्रिंशत् (द) चत्वारिंशत्
१०७. आश्लेषादिवर्गे आग्नेय्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) सप्तविंशतिः (स) एकोनविंशतिः
(ब) अष्टाविंशतिः (द) विंशतिः
१०८. दक्षिणस्यां दिशि कतिसङ्ख्यकाः देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चाशत्तमाः (स) पञ्चपञ्चाशत्तमाः
(ब) त्रिषष्टितमाः (द) षट्पञ्चाशत्तमाः
१०९. नैर्ऋत्यकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चविंशतिः (स) सप्तविंशतिः
(ब) एकोनत्रिंशत् (द) अष्टाविंशतिः
११०. पश्चिमायां दिशि कति देशाः विद्यन्ते?
(अ) चतुर्विंशतिः (स) अष्टादश
(ब) त्रयोविंशतिः (द) विंशतिः
१११. वायव्यकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) विंशतिः (स) षोडश
(ब) अष्टादश (द) चतुर्विंशतिः
११२. उत्तरस्यां दिशि कति देशाः सन्ति?
(अ) पञ्चत्रिंशत् (स) द्वात्रिंशत्
(ब) द्वाविंशतिः (द) पञ्चाशत्
११३. ईशानकोणे कतिसङ्ख्याकाः देशाः सन्ति?
(अ) सप्तविंशतिः (स) अष्टादश
(ब) त्रयोविंशतिः (द) त्रयस्त्रिंशत्
११४. पूर्वादीनि त्रीणि नक्षत्राणि केषामधीनानि?
(अ) विप्राणाम् (स) वैश्यानाम्
(ब) क्षत्रियाणाम् (द) शूद्राणाम्
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA