बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

६२४ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
इष्टद्रव्याकारः ४८५ उद्यानसलिलकामुक २८५
इष्टस्थाने सौम्या ४६९ उद्युक्तान् सह वाहनै ९५
ईतिप्राया प्रचुरपवना १७८ उद्योतिनः प्रसन्ना ३९८
ईषत्प्रभित्रेऽरुणरश्मिजाले २४८ उद्धतदस्युगणभूरिरणाकुलानि ३१८
उक्तं यदुत्तिष्ठति शक्रकेतौ ४८७ उन्नतमीषच्छृङ्गं ८७
उक्तविपरीतरूपः २१८ उन्मत्तानां च या गाथाः ५४५
उक्तविपरीतलक्षण २१९ उपरिचरवसुप्रवर्तितं ४९७
उत्तरतः कैलासो २६३ उपरिचरस्यामरपो ४७८
उत्तरतः स्वसुतस्य ३०६ उपला विना जलधरैः ५२९
उत्तरदिगादिपतिता ४२९ उपहतदाम्भिकराक्षस २८८
उत्तरमयनमतीत्य ६९ उभयपार्श्वगतौ परिधी ४०३
उत्तरमार्गे स्पष्टमयूखाः ५५० उरः कुचं दक्षिणमप्यसव्यं ६१३
उत्तरमार्गो याम्यादि १८७ उल्क्या यदा शशी ९६
उत्तरवीथिगता द्युतिमन्तः ५४८ उल्क्या विनिहतः शिखि- २५०
उत्तरवीथिषु शुक्रः १८८ उल्कानिपातास्तडितोऽशनिश्च ३५८
उत्पतद्भिरिव खं ५०७ उल्का पक्षेण फलं ४२४
उत्पातगण्डपिटिका ६१८ उल्काभिताडितशिखः २३९
उत्पातान् गणितविवर्जितोऽपि ५४५ उल्का मन्त्रिविनाशां १४०
उदगादिपुरोहित ४४९ उल्काशनिधूमाद्यैः २५४
उदगायतो महान् २२७ उल्का शिरसि विशाला ४२६
उद्गारोग्यसुभिक्षक्षेम १६८ ऊर्ध्वकरो दिवसकरः ७५
उदपानयन्त्रगान्धर्व २८२ ऊर्वोर्द्वाविंशे स्या ५८५
उदयगिरिभद्रगौडक २५८ ऊर्वोर्नानाङ्गनालाभं ६१८
उदयति सततं यदा शिखी ५५२ ऋज्वी हिता प्रजानाम् १५७
उदयन्नेव सुभिक्षं २३३ ऋज्व्यतिवक्रावक्रा १५६
उदयशिखरिसंस्थो ३८१ ऋतुविपरीतास्तरवो ७१
उदयसमये यः स्निग् २९० ऋतुस्वभावजा ह्येते ५४४
उदये च मुनेरगस्त्य २४५ ऋषिधर्मपितृब्रह्म ५१९
उदयेऽस्ते वा भानो ५५४ एकं दीप्त्या योजनं भाति ४०६
उदितं यदि शीतदीधितिम् ३६१ एकचरणानुविद्धाः २६४
उदितः पश्चादेकः ३२३ एकतश्च द्वितश्चैव ५७४
उद्गारोग्यसुभिक्ष १६८ एकर्क्षे चत्वारः ३२३
उद्यानदेवतालय ४८० एकादशमुद्द्रंशं ४८९
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६२५
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः । श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
एकादशे पिङ्गलकालयुक्त १८१ । कविं सप्तजिह्वं ४९२
एकैकमब्देषु नवाहतेषु १७० । कष्टः प्लवङ्गो बहुशः प्रजानां १८०
एकैकस्मिन्नृक्षे २५३ । काञ्चीकलापन् पुरगुरु ५६२
एको दुर्भिक्षकरो ७४ । काठिन्यं याति यथा ३४०
एतत्रयुज्यमानं ५७९ । कापोतारुणकपिल १२६
एते सर्वे मोक्षा १३९ । काम्बोजचीनयवनान् सह १३५
एवमुपरागकारणम् १०४ । कार्तिकेऽश्वयुजि वा यदि १५८
ऐन्द्रं स्तुतकुलजाति ४१६ । कार्तिक्याममलोपजीवि १३१
ऐन्द्रस्य शीतकिरणो ८५ । कार्मुकमृगघटसंस्थः ४६४
ऐन्द्राग्नाख्ये त्रैगर्त २०९ । कार्मुकरूपे युद्धानि ८९
ऐन्द्राग्न्याख्ये वैश्वे ३४६ । कालोद्भवैः सुरभिभिः २४९
ऐन्द्रे भूपविरोधः ११० । काशियुगन्धरपौरव ४१६
ऐशान्यां मेरुकनष्ट २६४ । काश्मीरककान् कौशलकान् १३१
औशीनरमपि सौम्ये २३७ । काश्मीरान् सपुलिन्दचीन १३४
कङ्कटकङ्कणवनवासि २६० । किञ्चद्दधदूर्ध्वनिर्मित ४९०
कङ्का नाम वरुणजा २२६ । किं वातः परमन्य ३२७
कटुतिक्तरसायनविध २८७ । किन्त्वनिलदहनसुरपति ४११
कथयन्ति पार्थिववधं ४५४ । किष्किन्धकण्टकस्थल २५९
कथयाम्यतः परमहं ५६७ । कीर्तिर्लक्ष्मीर्धृतिः श्रीश्च ५७४
कनकशिलाचयविवरज ३४८ । कुक्कुटरुतं प्रदोषे ५३७
कन्यागते दिनकरे ४७३ । कुक्षिकुचजठरजानु ६०८
कपिलः प्रधानमाह ५ । कुजविजिते भृगुतनये ३०२
कम्बलमपनीय ततः ५७३ । कुमुद इति कुमुदकान्तिः २३३
करवीरोत्पलगजमद ५९२ । कुम्भे गुरुर्गवि शशी ४६१
करिणश्च हस्तिकरणौ ३९२ । कुम्भेऽन्तर्गिरिजान् सपश्चिम १२१
कर्किणि कोद्रवकदली ४६६ । कुरुभूमिजाः प्रभासं २८७
कर्किण्यर्के मधुगन्ध ४७२ । कुर्यादहनि चतुर्थे ४९१
कर्णाटमहाटविचि २६० । कुर्याद् गोरोमन्थज ५६१
कर्षकपाखण्डिवणिक् १९५ । कुर्वन्त्येताः पतिताः ४३१
कलशेष्वेताः कृत्वा ५०२ । कुलपांसनहिंस्रकृतघ्न २८८
कलशोदकेषु शाखा ५०६ । कुवलयवैदूर्याम्बुज ४०१
कलिङ्गवङ्गान् मगधान् १३५ । कुसुमरसपानमत्त ५५९
कल्माषवभ्रुक

६२६ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
कूर्मवसासृक्क्षारो ५९२ | क्षुदनलमृत्युनराधिप ४३९
कृकलासकाककङ्क ५८५ | क्षुन्मारकृद्घटनिभः ७८
कृकवाकुजीवजीवक ५५९ | क्षेमारोग्यसुभिक्षविनाशी ९६
कृत्स्नाङ्गोपाङ्गकुशलं ६० | क्षौमं चतुःसूत्रकसन्निबद्धम् ३६९
कृष्णो गलेऽस्य बिन्दुः ५१० | क्ष्वेडास्फोटितवादितगीतो ४३२
केचिदनन्तकुलोरग ४४४ | खञ्जनको नामायं ५१०
केचिद्यथाभिवृष्टम् ३४५ | खण्डो वक्रः कृष्णो ह्रस्वः ५५५
केचिद्वदन्ति कार्तिक ३२७ | खदिरपलाशोदुम्बर ५०३
केतुकुजराहुशुक्राः २९७ | खलिनं हयाय दद्याद् ५०६
केत्वाद्युदयविमुक्तं ४५५ | खसमगधशिबिरगिरिमिति २५८
केशधरचिपिटनासिक २६३ | गतानि वर्षाणि शकेन्द्र १७०
कैकयवसातियामुन २६३ | गत्वा द्वितीयवेदीं ५७७
कोशभवनाग्निहोत्रि २८१ | गन्धर्वदेवदानव २५४
कोशलकलिङ्गवङ्गा ३०२ | गन्धर्वनगरमुत्थित ४५०
कोष्ठागारगते भृगुपुत्रे ५४८ | गर्भः पुष्टः प्रसवे ३३९
कौरवचित्रकराणाम् १९६ | गर्भयुता जठरे करगे स्याद् ६११
कौशेयपट्टकम्बलपत्रोर्णिकं २८५ | गर्भसमयेऽतिवृष्टिः ३३९
क्रव्यादकौशिककपोतक ४९५ | गर्भाणां पुष्टिकराः ३३१
क्रियमाणं यदि पत्रं ५८३ | गर्भेष्वपि निष्पन्ना ७३
क्रूरग्रहसंयुक्ते ३३९ | गर्भोपघातलिङ्गानि ३३४
क्वचित्त्ववृष्टिः पवनाग्निकोपः १७५ | गवि वस्त्रकुसुमगोधूम ४६६
क्वचिदसितसितैः सितैः ३५४ | गान्धारयशोवतिहे २६३
क्वणितं मरणाद्योक्तं ५८६ | गान्धारसौवीरकसिन्धुकीरान् ९४
क्षतजानलानुरूपाः २२३ | गार्गीयं शिखिचारम् २१५
क्षत्रं क्षितौ क्षपितभूरिबलारि ३१६ | गिरयोऽञ्जनचूर्णसन्निभा ३८३
क्षमया क्रोध इव जितः ५६२ | गिरिदुर्गपह्लवश्वेत २८९
क्षामा जुगुप्समानाः ७२ | गिरिभिः पुरा सपक्षैः ४११
क्षयमिति युगस्यान्त्य १८२ | गिरिशिखरकन्दरदरी २८८
क्षारे कदल्या कथितेन युक्ते ५९४ | गिरिसलिलदुर्गकोशल २७९
क्षितिकम्पमाहुरेके ४१० | गीतरवतूर्यशब्दा ५३५
क्षितितनयदिवसवारः ३ | गीतवादित्रनिर्घोषा ५४३
क्षितिरुत्तमसस्यवत्य ३१५ | गुडपूपपायसाद्यै ४८८
क्षुत्त्रम्लानशरीरा ७२ | गुरुणा जिते बुधे म्ले ३०१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६२७
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
गुरुणा जितेऽवनिसुते ३०० चत्वार्यैतानि चर्माणि ५७१
गुरुर्भृगुश्चापरपूर्वकाष्ठयोः २०० चन्दनकुष्ठसमङ्गा ५०२
गुरुसितशनैश्चरोत्थं ५२० चन्द्रमा यदि कुजस्य यात्युदक् ३०६
गृहचैत्यतोरणेषु द्वारेषु ५३७ चन्द्रोऽधःस्थः स्थगयति १०३
गृहतरुतोरणमथने ३९६ चम्पककुसुमैः कनकम् ३९३
गृहपटलेऽर्थभ्रंशो ५१२ चम्पोदुम्बरकौशा २७८
गोगोष्ठसत्समागम् ५११ चरपुरुषकुहकजीवक २८२
गोचरपीडायामपि ४६९ चलयति पवनः शतद्वयं ४२२
गोजिह्वासंस्थानो ५८७ चलिताचलवर्ष्मणो ४१६
गोधूमशालियवधान्यवरेक्षु ३११ चापं मघोनः कुरुते निशाया ४४७
गोपाः पशवोऽथ गोमिनो ११८ चापगते गृह्णीयात् ४७३
गोप्रवेशसमयेऽग्रतो वृषाः ३६३ चामीकराशोककुरण्ट ४८६
गोलाङ्गलयोः सङ्गे ५३५ चारोदयाः प्रशस्ताः १४८
गौरासितक्षितिभवं ४८१ चाषशिखिरजततैल ४३६
ग्रन्थतश्चार्थतश्चैतत् ६२ चित्रगर्भोद्भवाः स्त्रीषु ५४४
ग्रन्थोऽन्यथाऽन्यथार्थं ५१ चित्रासु कुरुक्षेत्रा २३८
ग्रसनमिति यदा त्र्यंशः १२३ चित्रास्थे प्रमदाजन २०९
ग्रस्तावुदितास्तमितौ ११४ चित्रोऽथवापि धूम्रो ७५
ग्रस्ते क्रमान्निमित्तैः १२८ चैत्रसितपक्षजाताः ३२९
ग्रहणोपगते जीवे १३० चैत्रे मन्दा वृष्टिः १६५
ग्रहसंवर्तसमागम ३२२ चैत्र्यां तु चित्रकरलेखक १३२
ग्रहांश्च सर्वानृक्षत्रे ५६५ छत्रध्वजादर्शफलार्द्ध ४९३
ग्रीष्मे रक्तो भयकृद् ७७ छत्रभङ्गपतने नृपमृत्यु ४९५
घ्राणागण्डे वसनहुतदा ६१६ छित्त्वाग्रे चतुरङ्गुल ४८२
घ्राणाया दक्षिणे द्वारे ६११ छिन्द्यात् प्रभातसमये ४८२
चक्रधनुःशृङ्गाटक ३२१ छिन्त्रभिन्नकृमिखातकण्टकि ५९६
चतुरङ्गुलविस्तारः ५८२ जगति प्रसारितमिव ५६
चतुर्णां च मानानां २१ जङ्घामध्ये गुल्फे ५९०
चतुर्दशीं पञ्चदशीं १९९ जम्बूभिस्तिलमाषाः ३९१
चतुष्पदाः स्वयूथेभ्यः ५३३ जयति जगतः प्रसूतिः १
चत्वारिंशत् त्रिंशद् १५४ जलकेतुरपि च पश्चात् २३४
चत्वारि मुख्यानि युगान्यथैषां १७४ जलमध्येऽनावृष्टि ४४६
चत्वार्यार्यम्णाद्या ४१३ जलमांसार्द्रज्वलने ५२२
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmụ. Digitized by S3 Foundation USA

६२८ | बृहत्संहिता
श्लोकांशाः | पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः | पृष्ठाङ्काः
जातानि कुत्रचिदतोयतया | ३१८ | तरुशिखरोपगताः कृकलासाः | ३८३
जामित्रकेन्द्रसंस्थौ | ४६२ | तल्लक्षणानि मुनिभि | ३२६
जारद्रव्यां श्रवणात् | १८४ | तल्लक्षणोऽस्थिकेतुः | २२७
जिह्वा ग्रीवा पिण्डके पार्ष्णि | ५९९ | तस्करविलुप्तवित्ता | ७२
जिह्वोपलेढि परितः | १२३ | तस्माद् द्वितीयो विभवः | १७५
जीवितराज्यविनाशं | ५८३ | तस्माद्राज्ञाधिगन्तव्यो | ६१
जीवे शुक्रानिहते | ३०१ | तस्मिन् काले सन्निध्य | १०५
ज्ञेयो विशालमूर्तिः | ९३ | तस्मिन्निधिर्भवति मैथुनमेति | ५१३
ज्येष्ठाद्यं पञ्चर्कम् | १९२ | तस्मिन्नृक्षे कुर्युः | ३२२
ज्येष्ठासु नृपपुरोहित | २१० | तस्मिन् मण्डलमालिख्य | ५६५
ज्येष्ठे नरेन्द्रद्विजराजपत्न्यः | १३३ | तस्मिन् सन्ध्याकाले | ५५४
ज्यैष्ठसितेऽष्टम्याद्यश् | ३४१ | तस्य विधानं शुभकर | ४७९
ज्यैष्ठे जातिकुलधन | १६६ | तस्याः कोणेषु दृढान् | ५६९
ज्यैष्ठ्यां समतीतायां | ३४४ | तस्याः स गद्गदगिरं | ४११
ज्योतिःशास्त्रमनेकभेदविषयं | ८ | ताडयेद्यदि च योगतारकाम् | ३६२
ज्योतिष्मतीं त्रायमाणाम् | ५६९ | तानवलोक्य यथावत् | ३४८
ज्योतिषमागमशास्त्रं | १८८ | तापसे शौण्डिके दृष्टे | ६०४
ज्वालाधूमक्वाथा | ५३१ | तामसकीलकसंज्ञा | ७०
तं विष्णुतेजो भवमष्टचक्रे | ४७७ | ताम्रः कपिलो वार्कः | ७५
तक्षशिलमर्तिकावत | २८५ | ताम्रा बलपतिमृत्युं | ३९९
तडिद्धेमकक्ष्यैर्बलाकायदन्तैः | ३५५ | तारणं तदनु भूरिवारिदं | १७७
ततो वृषस्य योधस्य | ५७१ | ताराग्रहस्य कुर्यात् | ४४१
तत्र गुणाः—शुचिर्दक्षः (गद्यम्) | १७ | तारापुञ्जनिकाशा | २२५
तत्र ग्रहगणिते (गद्यम्) | १८ | तारा फलपादकरी | ४२५
तत्र पताकाः श्वेता | ४८४ | तारा हस्तं दीर्घा | ४२६
तत्र सांवत्सरोऽभिजातः (गद्यम्) | १६ | तारोल्कापातकलुषं | ५४२
तत्रार्द्धमासाः प्रहरैर्विकल्प्या | ३५१ | तारोल्कापातवृत | ४१५
तत्रैव स्वात्याद्ये | ३४१ | तालभूर्जपटदर्शनैर्ऽशुकम् | ६०१
तथैव फाल्गुने चैत्रे | ३६७ | तालीपत्रलतावितानतरुभिः | ३७५
तदलमतिविस्तरेण | ८ | तिमिसिताम्बुधरं मणितारकं | २४३
तदुपहतमिति प्रचक्षते | २७६ | तिस्रस्तिस्रस्तासां | १८४
तन्ने सुपरिज्ञाते | ५२ | तीक्ष्णं तप्त्यदितिजः शिशिरेऽपि | ३०९
तरुणतरुगुल्मवल्ली | ५५९ | तीव्रदिवाकरकिरणाभितापिताः | ३३४
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६२९
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
तुम्बवनकार्म्मणयकया २६० दन्तैर्नागा गोहयाद्याश्च ३७०
तुरगकरिणस्तृतीये ४५६ दर्पण इवैकदेशे १२४
तुरगतुरगोपचार २०६ दर्पणवृत्ताकारा विशिखाः २२०
तुलाधरेऽवन्त्यपरान्त्यसाधून् १२० दर्शनमस्तमयो वा न २१६
ते चार्कमण्डलंगताः ७१ दाहो दिशां राजभयाय ४०८
ते रक्तनीलपाण्डुर ४३५ दिनकरकराभितापाद् ८०
तेषामुदये रूपा ७१ दिनकरमुदयास्तसंस्थितम् ७९
तैः संस्तुतः सदैवः ४७६ दिनकररथमार्गविच्छित्तये २४३
तोयानि पद्मकमुदोत्पलवन्त्य ३११ दिनकरादीनां ग्रहाणां ५६
तोयैस्त्वामभिषिञ्चन्तु ५७५ दिनचतुष्टयमुत्थितमर्चितं ४९७
तौलिनि तान्तवभाण्डं ४७३ दिवसकृतः प्रतिसूर्यो ८१, ४५२
त्यजतोऽर्कतलं शशिनः ८४ दिवि भाति यदा तुहिनांशु ५५०
त्यागो विवासनं दानं ५३४ दिवि भुक्तशुभफलानां ४२४
त्रयोऽपि योगाः सदृशाः फलेन ३७२ दिव्यं ग्रहर्क्षवैकृतमुल्का ५१७
त्रस्यन्नेष्टो राज्ञः ५०५ दिव्यमपि शममुपैति ५१८
त्रिंशत्यधिकाराहोस्ते २२४ दिव्यस्त्रीभूतगन्धर्व ५४३
त्रिचतुर्थसप्तमदिने ४२२ दिव्यानन्तरिक्षाश्रयमुक्तमादौ ५४७
त्रिविधस्तस्योच्छ्रायो ५७१ दिशि पश्चिमोत्तरस्यां २६२
त्रिषु मेषादिषु सूर्यः ४६३ दिशो धूमान्धकाराश्च ५४३
त्रिष्वाद्यवर्षेषु निकामवर्षी १७६ दीप्तमृगविहङ्गमरुतः ४३७
त्रैगर्तपोरवाम्बष्ठपारता २८४ दीप्तमृगाण्डजविरुता ३९६
त्वाष्ट्रे भूषणमणिराग २७० दीप्तविहङ्गशिवामृगघुष्टा ४०४
त्वाष्ट्रे युगे सर्वजिदाद्य १७८ दीप्तौजसः प्रचण्डाः ४१५
दक्षिणकुक्षिविभेदो १३७ दुःखशत्रुनिचयस्य विनाशं ६१७
दक्षिणतो रोहिण्याः १४७ दुःस्वप्नदुर्विचिन्तित ६५
दक्षिणदिक्स्थः परुषो २९८ दुर्भिक्षमनावृष्टावतिवृष्टौ ५२८
दक्षिणपार्श्वेन गतः शशी ८५ दूरगो निकटगोऽथवा शशी ३६०
दक्षिणविषाणमर्द्धोन्नतं ८८ दूरस्थचिह्नवेधादुदये ६७
दक्षिणां ककुभमाश्रितस्तु ५४९ दूर्वाकाण्डश्यामे १२६
दण्डे नरेन्द्रमृत्युः ७३ दूर्वाकुशकुसुमाभ्या ३९४
दत्त्वाऽभयं प्रजानामा ५७९ दृश्यते न यदि रोहिणीयुतः ३६४
दधिकुनुदशराङ्कक.नितभृत २०४ दृश्यन्ते च यतस्ते ७५
दधिसदृशाग्रो नीलो ४०० दृश्योऽमावास्यायां २८
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammnu. Digitized by S3 Foundation USA

६३० बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
दृष्टे श्रुतेऽप्यशकुने ६०९ ध्रुवकेतुरनियतगति २३२
दृष्टेषु यातुधानेषु ५४० ध्रुवनायकोपदेशात् २५२
दृष्टेऽनस्तमितेऽर्के १९४ ध्रुवसौम्येषु नृपाणा ४३०
देवकुमारकुमारीवनिंता ५२० ध्वजकुम्भहयेभ ४८७
देवपत्न्यश्च या नोक्ता ५७४ ध्वजचापनिभे युद्धानि ७९
देवानुवाच भगवान् ४७७ ध्वजझषगिरिकरि ४२७
दैवज्ञेन शुभाशुभं दिगुदित ५९५ ध्वजपरिमाणत्र्यंशः ४९१
दैवतयात्रा शकटाक्ष ५१९ ध्वजशस्त्रभवनतरु २१६
दैवविदविहितचित्तो ३२६ ध्वजातपत्रपर्वत ४०४
द्रविडविदेहान्ध्राश्मक २८० ध्वनिरुच्चरितोऽध्वरेद्यु ३१५
द्रुमेभ्योऽन्नरसस्नेह ५४२ न कथञ्चिदपि निमित्तैः १०६
द्रोणः पञ्चनिमित्ते ३३८ नक्षत्रग्रहघातैस्तद् ४३०
द्वादशदशमैकादश १४३ नक्षत्रत्रयवर्गैः २५७
द्वादश्यामष्टम्यां ४९९ नक्षत्राणां तारकाः सग्रहाणां ५५०
द्वारि पुरस्य पुरक्षय ४३१ नक्षत्राणि मुहूर्ताश्च ५७४
द्वावपि मयूखयुक्तौ २९९ नक्षत्रेण सहोदयम् १६०
द्विजतृपतीनुदगयने ११७ नगरचतुष्पादण्डज ५२३
द्विजो यथालाभमुपाहतार्घः २४९ नगरद्वारलोष्ठस्य ६३
द्विरदमदमहीसरोज ४८७ नगरोत्तरपूर्वदिशि ४९९
द्वैपायनो यवक्रीतो ५७५ न तत्सहस्रं करिणां ६४
धनदः करोति मेचकम् ४३६ न तथेच्छति भूपतेः पिता ६५
धनाप्तिं सौभाग्यं शुचमपि ६१७ नन्दनोऽथ विजयो जयस्तथा १७८
धनुःस्थायी रूक्षो रुधिरसदृशः ५५२ नपुंसकाख्यं च शिरो ललाटं ५९९
धन्व्यमात्यवरवाजिविदेह १२० न पृथक् फलानि तेषां ७२
धात्री घना सुगन्धा ५६३ नभः प्रसन्नं विमलानि यानि ४०९
धान्यपरिपूर्णपात्रं कुम्भः ६०३ न मित्रभावे सुहृदो व्यवस्थिताः २०१
धान्यहिरण्यत्वक्फल ५२९ नम्रा यतः शिखिशिखाभिसृता २३९
धिष्ण्या कृशाल्पपुच्छा ४२६ नरपतिकुमारकुञ्जर २८१
धूप्याज्याहुतिमाल्यैर्विबुधान् ५६७ नरपतिदेशविनाशो ५४१
धूमाकुलीकृताशो ४१३ नरपतिपत्नीपीडां ४४१
धूमाभेऽनावृष्टिस्त्रिदशगुरौ १६९ नरपतिरिममर्घं श्रद्दधानः २४९
धूमावृते शिखिमयं ४९५ नष्टचन्द्रार्ककिरणम् ३७८
धूमोऽनग्निसमुत्थो ५२३ न सांवत्सरपाठी ६१

ाः पृष्ठाङ्काः There is a vertical dividing line between the two columns! A clear vertical line runs from the header down to the bottom: श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः In document layout analysis, a vertical separating line explicitly divides the page into two distinct columns! If a page has two columns separated by a vertical rule, transcribing horizontally row-by-row would mix: "नाकारणं विवृणुयान्न विघट्ट ५८६ नृपविपतिकरः परिघः ४०३" Wait! If you transcribe horizontally row by row, is that what's expected, or a table? Wait, why not: Can a table have line numbers? श्लोकानुक्रमणी ६३१ | श्लोकांशाः | पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः | पृष्ठाङ्काः | |---|---|---|---| | नाकारणं विवृणुयान्न विघट्ट | ५८६ | नृपविपतिकरः परिघः | ४०३ | Wait, if a line starts with| ... |, markdown does NOT render it as a table because the markdown table syntax requires the line to begin with |` (or at least no text before

६३२ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
पश्चात् शूद्राः कृषिजीविनश्च ४०८ पूजा तस्य नरेन्द्रै ४७९
पश्चात् सन्ध्याकाले २३५ पूजितवृक्षे ह्यनृतौ ५२६
पश्यन् ग्रस्तं सौम्यो १२८ पूर्वं चरति देशेषु ५४५
पांशुविलोहितरूपः १२६ पूर्वः पूर्वसमुद्रवीचिशिखरः ३७५
पाखण्डानां नास्तिकानां च ५३९ पूर्वत्रयं सानलमग्रजानाम् २७५
पाञ्चालकलिङ्गशूरसेनाः ११८ पूर्वाद्युक्षत्रितयादेकदमपीन्दोः १५२
पादाङ्गुष्ठेन विलिखेद् ६०१ पूर्वापरौ प्रीतिकरौ प्रजानां १७९
पापाख्या सावित्रं १५३ पूर्वाभिमुखः श्रीमान् ५०३
पायसेन मधुनापि भोजयेद् ५२६ पूर्वेण प्रग्रहणं कृत्वा १३८
पार्थिवस्त्वां वरयते ४८१ पूर्वेण सलिलपूर्णा करोति ११७
पार्श्वद्वयाधिष्ठितचक्रवाका २४५ पूर्वे भागे भगवान् मरीचिः २५४
पिचुमन्दनागकुसुमैः ३९३ पूर्वोत्तरेण वामो १३६
पिण्डमभिमन्त्र्य दद्यात् ५०६ पूर्वोद्भूताः पश्चादपरोत्थाः ३३०
पितृपूजापरिवृद्धिमार्घे १६४ पूर्वोद्भूतैः सस्यनिष्पत्तिः ३५८
पित्र्यमैत्रपुरुहूतविशाखा ५५३ पृच्छा वृद्धश्रावकसुपरिव्राड् ६०४
पित्र्याद्येऽवष्टब्धो १९१ पृथुबहुलस्निग्धघनं ३३१
पित्र्ये धनधान्याढ्याः २६९ पेपीयते मधु मधौ सह ३१६
पिप्पलीमरिचशुण्ठिवारिदै ६०२ पौरः पौरसमेतो यामी ३२३
पीडयन्ति यदि कृत्तिकां ५४८ पौरन्द्रेऽतिशुराः २७१
पीडाकरं फाल्गुनमासि १३२ पौरमहाधनशब्दार्थवेद २८४
पीतो व्याधिं जनयत्यशोक ४५२ पौरैतरघ्नमुल्कापसव्यकरणं ४२८
पुंस्त्रीनपुंसकाख्ये ६१० पौरै पौरेण हते पौराः २९८
पुण्याहशङ्खशब्दैराचान्तो ५७७ पौषाषाढश्रावणवैशाखेषु १५८
पुण्येष्वायतनेषु च ५६२ पौषे द्विजक्षत्रजनोपरोधः १३१
पुत्रमरणं धनाप्ति ५९० पौषे समार्गशीर्षे ३३२
पुरपक्षिणो वनचराः ५३६ पौष्णाप्याद्र्रार्श्लेषा ४१७
पुरादुद्गयत् पुरतोऽपि वा ३४९ पौष्णे सलिलजफल २७४
पुरोहितो यथास्थानं ५६५ प्रचलत्तिमिशुक्तिजशङ्खचितः २४३
पुलहः क्रतुरिति भगवान् २५४ प्रजापतिर्दितिश्चैव ५७५
पुष्यस्नानं नृपतेः कर्तव्यं ५५१ प्रतिदिनमर्कहिमाश्वो ४३८
पुष्यस्नानविमिश्रेण ५६९ प्रतिदिवसमहिमकिरणः ८०
पुष्याग्नेयविशिखा ४१५ प्रतिदिवसमेवमर्कात् ८४
पुष्ये यवगोधूमाः २६८ प्रतिबद्धं गमयति ५१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammnu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६३३
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
प्रतिसरया तुरगाणां ५०० प्रालेयकुन्दकुमुदस्फटिकाव ९७
प्रतिसूर्यकः प्रशस्तो ४५२ प्रावृषि शीतकरो ३८८
प्रत्यन्तान् कुनृपांश्च ९३ प्रासादभवनतोरण ५२२
प्रत्यर्कसंज्ञः परिधिस्तु तस्य ४०७ प्रीतैः कृतानि विबुधै ४८९
प्रत्येकग्रहभ्रमण ३८ प्रीतो महेन मघवा ४७८
प्रथममुनिकथितमवितथ ३ प्रेतप्रहरणखरकरभ ४२६
प्रथितनरेश्वरमरण ४२० प्रोक्तस्थानाभावाद् ९२
प्रपूरणे चोच्छ्रयणे प्रवेशो ४९३ प्रोत्प्लुतहंसक्षत्रे ५६०
प्रविशति यदि खद्योतो ३८९ प्रोत्फुल्लकमलवदनाः ५६१
प्रव्रजितनग्ननापितरिपु ५९७ फलकुसुमसमप्रवृद्धिं ३९१
प्रश्नप्रतिप्रश्नकथा ९ फलदधिघृतलाजाक्षौद्र ४९४
प्रसवविकारे स्त्रीणां ५३२ फाल्गुनमासे रूक्षश्चण्डः ३३३
प्रस्फुरत्तिमिजलेभजिह्मगः २४२ फाल्गुनवर्षे विन्द्यात् १६५
प्रहरणसदृशैर्जलदैः ८० फाल्गुनशुक्लसमुत्थ्या ३२९
प्रहर हर छिन्धि ५३९ फेणगिरियवनमार्ग २६१
प्राकृतगत्यामारोग्य १५५ बन्धूकपुष्पाञ्जन ३९९
प्राकृतविमिश्रसंक्षिप्त १५३ बर्हिपुच्छरूपिणी ४३३
प्राकृतसंज्ञा वायव्य १५३ बलदेवपट्टनं दण्डकावन २६०
प्राक् क्षत्रियाणां ४०८ बहुलास्ये पीड्यन्ते २०७
प्राक्प्रग्रहणं यस्मिन् १३८ बहुबिहगालयकोटर ४८०
प्राक्फल्गुनीषु नटयुवति २६९ बान्धनशकुनिक २८७
प्रागर्द्धरात्रदृश्यो याम्याग्रः २३० बुद्ध्वा देवविकारं शुचिः ५२१
प्रागुत्तरेणाश्व दिशः प्रशस्ताः ५९७ बृहस्पतेरुत्तरगे शशाङ्के ३०६
प्राग्द्वारेषु चरन् रविपुत्रो ५५१ बृहस्पतौ हन्ति पुरः स्थिते २०३
प्राग्वैश्वानरमार्गे २२८ ब्रह्मपुरदार्बडामर २६४
प्राङ्नर्मदार्द्धशोणोऽङ्ग २७८ ब्रह्मणो दुहितासि ३६९
प्राची तत्क्षणमेव नक्तमपरा ४०६ ब्रह्मसुत एक एव २२१
प्राच्यां चेद् ध्वजवदस्थिता ५४९ ब्रह्माणमूचुरमरा ४७७
प्राजापत्ये शकटे भिन्ने १९४ ब्राह्मणान् परमात्रेण ५३६
प्राजापत्ये श्रवणे मूले १४७ ब्रह्मीं क्षेमामजां चैव ५७०
प्राजेशमाषाढतमिस्रपक्षे ३४८ ब्राह्मे द्विजपशुवृद्धिः ११०
प्राप्तेऽष्टमेऽह्नि ५०१ ब्रूयादर्घविशेषान् ४७१
प्रायो ग्रहाणा ३८८ भक्ष्यैरन्नैश्च विविधैः ५६६
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

भानां यथासम्भवमुत्तरेण ३०५
Right: मध्ये तमःप्रविष्टं वितमस्कं १२५

Wait, let's check Line 20 Right:
Wait! In Line 19 Right:
Line 19 Right is: मध्याह्ने नरपतिमध्यदेशहा ११५
Line 20 Right is: मध्ये तमःप्रविष्टं वितमस्कं १२५
Line 21 Right is: मध्येन यदि मघानां १४६
Line 22 Right is: मध्ये पापग्रहयोः सूर्यः ४६१
Line 23 Right is: मध्ये यदि प्रकाशः १३९
Line 24 Right is: मनुजानामपचारादपरक्ता ५१६
Line 25 Right is: मन्त्रिस्थावरलेखक ४३९
Line 26 Right is: मन्त्रैराग्नेयैः क्षीरवृक्षात् ५२४
Line 27 Right is: मन्दपवनावघट्टित ३९७
Line 28 Right is: मन्दाकिनी पयोष्णी २८०
Line 29 Right is: मन्युं हरेन्द्र धात्र्याः ४११
Line 30 Right is: मयूरशुकचाषचातक ३८५
Line 31 Right is: महाशान्त्योऽथ बलयो ५४१
Line 32 Right is: महिषोष्ट्रगर्दभास्थि ५१२
Line 33 Right

श्लोकानुक्रमणी ६३५
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
माञ्जिष्ठाभाः शस्त्राग्नि ३९९ मेकलकिरातवटिका २७८
मातरं जठरे मूर्ध्नि ६०६ मेघाः स्निग्धाः संहताश्च ३४२
माथुरकोपज्योतिष २५७ मेरुग्रस्तमरीचिमण्डलतले ३७७
मायेन्द्रजालकुहकाकरनागराणां ३१३ मेषोपगते सूर्ये ४७१
मार्कण्डेयो दीर्घतपाः ५७४ मैत्रे कुलूततङ्गण २१०
मार्गशिरः सितपक्षप्रतिपत् ३२७ मैत्रे क्षत्रविरोधी १९७
मार्जारो भृशमवनिं ३८२ मैत्रे शौर्यसमेताः २७१
मासौदनमद्याद्यैः पिशाच ५६७ म्लेच्छान् विदिकिस्थितो ११७
मासत्रयेण विन्द्यात् ५३४ म्लेच्छा हि यवनास्तेषु ६२
मिथुनस्थे सर्वरसान् ४७२ यत्कालयुक्तं तदनेकदोषं १८१
मिथुने प्रवराङ्गना नृपा ११९ यत्रैते संहितापदार्थाः ५६
मीने कपालसम्भव ४६७ यत्सत्यं सर्ववेदेषु ३६९
मुक्तारजतनिकाशाः ३३४ यथा त्वमूर्जस्कररौकरूपैः ४९२
मुक्ते सप्ताहान्तः १४० यदशुभमवलोकनाभिरुक्तं १२८
मुखपुच्छविभक्ताङ्गं १०० यदा तु विद्युतः श्रेष्ठाः ३४२
मुख्यस्थाने जुहुयात् ५७८ यदा रेणूत्पातैः प्रविचलसटा ३७६
मुदिताः प्रजाश्च तेषां ४७८ यदा वह्नौ वायुर्वहति गगने ३७५
मुनिविरचितमिदं ३ यदा विशाखासु २१३
मुनिनभिजितं ध्रुवं मघवतश्च ५५१ यदा स्थिता गृहपटलेषु ३८४
मुहूर्ततिथिनक्षत्रं ६१ यदा स्थिता जीवबुधारसूर्याः २०१
मूर्धदलकेशहनुशङ्खकर्ण ६०९ यदि कुमुदमृणालहार ९८
मूलं मनुजाधिपतिः ५५८ यदि ताः स्युरेकरूपाः ३४२
मूलेऽन्ध्रमद्रकपती २३८ यदि तित्तिरपत्र ३८७
मूले भेषजभिषजो २७२ यदि न रिपुकृतं भयं २९१
मृगघटसंस्थे सवितरि ४७४ यदि मूर्तो भविचारी १००
मृगपक्षिविकारेषु ५३८ यद्यघेन विभूषणममरेण ४९०
मृगमासादिष्वष्टौ षट् ३३७ यद्यमलेऽर्के छाया न दृश्यते ५३०
मृगशकुनिपवनपरिवेशा ३९५ यद्यमोघकिरणा ३८७
मृगशिरसि वत्सयाजक २०७ यद्यानीतस्तिष्ठेद् ५०४
मृगशिरसि सुरभिवस्त्र २६७ यद्युदयर्क्षाद्विकं करोति १४३
मृगशीर्षाद्या गर्भा मन्दफला ३२९ यद्येकस्मिन् मासे ग्रहणं ११३
मृतविकलविभिन्नरोगितः ५१३ यद्येको यदि बहवः २१६
मृदङ्गशङ्खध्वनिहृष्ट ५०७ यद्रोहिणीयोगफलं तदेव ३६५
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६३६ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः । श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
यद्विस्तरेण कथितं मुनिभिः ५५६ । येन धरित्रीमुद्रा जनिता ३४५
यन्नक्षत्रमुपगते गर्भः ३२८ । येन सत्येन चन्द्रार्कौ ३६९
यष्टिं प्रवेशयन्तीं ४८४ । ये येषां द्रव्याणामधिपतयो ४६५
यस्तु सम्यग्विजानाति ६४ । ये शस्तास्तान् हित्वा २३६
यस्मिन् काले स्निग्ध ३९४ । येषां रथौघार्णवमेघदन्तिनां ४८७
यस्यां दिशि दृश्यन्ते ३२१ । येषामुद्गच्छति भग्रहाणां ३०७
यस्यां दिशि धूपचयः ४५४ । येषु च भेष्वभिवृष्टं ३४६
यस्याश्चिरं तिष्ठति ४३२ । योगान्तिकेति मूलं द्वे १५३
यस्मिन् खांशे दृश्याः ३२२ । योगो यथानागत एव वाच्यः ३४८
यस्मिन् यस्मिन् देशे ७२ । योऽतीव दीप्त्या कुरुते ४०८
यस्मिन् त्सरुप्रदेशे ५८८ । योऽसावसुरो राहुस्तस्य १०५
याति चतुर्षु नरेन्द्रः ४४० । यौधेयान् सचिवान् ९५
यात्रायां तु तिथिदिवस ५४ । रक्तः श्यामो रूक्षश्च ४४२
यात्रायां यदभिहितं ५०३ । रक्तपद्मारुणा सन्ध्या ५४२
यात्राविधाने हि शुभाशुभं ५९८ । रक्ताक्षमब्दं कथितं तृतीयं १८२
यानं वाहवियुक्तं यदि ५३५ । रक्ताशोकनिकाशं ४८९
यानत्रेरुत्पातान् गर्गः ५१६ । रक्षःपिशाचगुह्यकः ५२०
यानीह वृक्षे भूतानि ४८१ । रक्षःपिशाचदानवदैत्य २५५
यान्तु देवगणाः सर्वे ५७८ । रजनीद्वयं विसर्पति ४५४
याम्यं करोत्यवृष्टिं ११० । रज्जूत्सङ्गच्छेदने बालपीडा ४९६
याम्ये शिक्ये काञ्चनं ३७० । रत्नानि सर्वगन्धाश्च ५७०
याम्येऽसृक्पिशितभुजः २७५ । रविकिरणजलदमरुतां ४००
यावत एव मुहूर्तान् २३४, २३५ । रविचन्द्रपरीवेषाः ३४२
यावन्त्यहानि दृश्यो २१७ । रविजस्य शशी प्रदक्षिणं ३०७
या व्याख्याता शान्तिः ५५८ । रविजेन सिते विजिते ३०२
युगमेव याम्यकोट्यां ८९ । रविविसुतकेतुपीडिते भे ३४७
युद्धं यथा यदा वा २९३ । रविविसुतभोगमागतं २७६
युद्धं समागमे वा २९९ । रविराक्रन्दो मध्ये पौरः २९७
युद्धानि विजानीयात् ४४० । रविवरुणविश्वदेव ५००
युवराजस्याष्टम्यां ४४१ । राजोपकरणरूपैः ७४
ये च न दोषान् जनयन्ति ५४१ । राज्ञीविनाशं पतिता पताका ४९५
ये च पिबन्ति वितस्ता २८५ । राशेर्यस्य क्रूराः ४६९
येन चाम्बुहरणेऽपि २४२ । राशेश्चतुर्दशार्थाय ४६८
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६३७
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
राशौ राशौ यस्मिन् ४७४ वज्राशनिमहीकम्प ५४१
राष्ट्रविभेदस्त्वनितौ ५२५ वडवोष्ट्रकरेणुदुग्धपानं ५९३
राष्ट्रे यस्यानग्निः ५२२ वडवोष्ट्रमहिषगोहस्तिनीषु ५३२
राष्ट्रोत्पातोपसर्गेषु ५८० वनं समाश्रिता येऽपि ६०
राहुद्वयं यदि स्यात् १०१ वन्दिजनपौरविप्रैः ५७२
रुचिरपताकातोरण ४८३ वरुणेशे पाशिकमत्स्य २७३
रुद्धानि सौम्येऽस्तगते १५८ वर्गैराग्नेयाद्यैः क्रूरग्रह २६६
रुधिरनिभो वियतयवनि ८१ वर्णकैर्विविधैः कृत्वा ५६६
रुधिरादिवृष्टिवैकृत ३३५ वर्णेनैकेन यदा बहुलः ४३७
रुधिराननमिति वक्त्रं १४५ वर्षत्यपि रटति ३९०
रूक्षः श्वेतो विप्रान् ७६ वर्षाकाले वृष्टिं करोति ७७
रूक्षैरल्पैर्मारुताक्षिप्तदेहैः ३५७ वर्षाणि कार्तिकादीनि १६२
रूपायुधभृद्वैद्यास्त्रीकवि ४१३ वर्षप्रश्ने सलिलनिलयं ३८१
रेवत्यां राजभृताः २१२ वल्लीनां गगनतलो ३८५
रोगान् करोति परुषः कपिल २५० वसुभे मानोन्मुक्ताः २७३
रोहिणीशकटमध्यस्थिते ३६१ वस्त्राविककुतुपानां ४६५
रोहिणीशकटमर्कनन्दनो ५५२ वातोद्धतश्चरति वह्निरति ३१२
रोहिण्यां सुव्रतपण्य २६७ वातोद्धताम्बुधरवर्जितम ३१८
रोहिण्योऽनलभं च १६९ वामस्तु कुक्षिभेदो १३७
रौद्रादीनि मघान्तान्यु १५१ वायव्ये भूकम्पे ४१३
रौद्रे वधवन्धानृत २६८ वायव्येष्वेषु नृपतिर्वायुं ५३६
लक्षणयुक्तं तुरगं ५०४ वायव्योत्थैर्वातवृष्टिः क्वचि ३५८
लब्धवराः क्षीरोदं ४७६ वारुणपौरन्दरयोः ४२०
लब्धिर्हानिः स्त्रीलब्धयो ५९१ वारुणमर्णवसरिदाश्रित ४१८
लब्धेन युक्तं शकभूपकालं १७० वारुणमवनीशाशुभ ११०
ललाटस्पर्शानाच्छूक ६०८ वार्ता जगत्यवितथाविकला ३१३
लाजाक्षतदधिकुसुमैः ५६३ वाहिनीं समुपयाति पृष्ठतो ५५५
लाजाज्याक्षतदधिमधु ५६८ विंशत्यधिकमन्यच्छतं २२४
लाभाहिबुकार्थयुक्तैः ४६१ विकचा नाम गुरुसुताः २२२
लूतापटाङ्गशबलं ५४० विकसितकमलोदरावदातैः ३५४
लोहित्यः सिन्धुनदः २८२ विकृतकुसुमं फलं वा ५२८
वक्रशिखा मृत्युसुता २२० विक्रमः सकललोकनन्दो १८०
वक्रानुवक्रास्तमयो ९ विगतघने वा वियति ३५८
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

६३८ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
विचरन् भद्वयमिष्टः १६८ वृषस्य वृषदंशस्य ५७७
विचरन् मघादिपञ्चकं १९१ वृष्टिं करोत्यवृष्ट्यां ४४६
विचरन् श्रवणधनिष्ठा १५० वृष्टिः समाद्ये प्रमुखे १७३
विच्छिन्नविषमविध्वस्त ३९७ वृष्टिश्च्यहेण मासेन ४३९
वित्ताप्तिरनिर्वाणं ५९१ वृष्टेऽह्निभागे प्रथमे सुवृष्टिः ३६६
विदिगुद्भूतं दिक्स्वामिनाशनं ४४६ वेणीमूले त्रीन् सुतान् ६१२
विद्युत् सत्त्वत्रासं ४२५ वेणुमती फल्गुलुका २६३
विधिनानेनैव ४६३ वेदव्यासे मन्त्रिणि ५२०
विनोपघातेन पिपीलिकानां ३८३ वेलाहीने पर्वणि १११
विन्ध्याच्च सिन्धुवारेण ३९३ वैदूर्यकान्तिविमलः २१३
विपुलविमलमूर्तिः १४८ वैदूर्यशङ्खमुक्ता २६०
विपुलाः प्रदक्षिणचराः ३३१ वैदूर्यसदृशमिन्द्रो ४८९
विप्रक्षत्रियविट्शूद्रहा ४४१ वैशाखमासे ग्रहणे विनाश १३३
विप्रयोगमुरसि स्वगात्रः ६०० वैशाखे धर्मरता १६५
विमलकमणिपीताभो १२६ वैश्वे युगे शोकहृदित्यथाद्यः १७९
वियति चरतां ग्रहाणां २९३ व्यभ्रे नभसीन्द्रधनुर्दिवा ५३०
विरसमुदकं गोनेत्राभं ३८२ व्याप्तं नभः प्रचलिताचलं ३१०
विलम्बिनो द्रुमोपमाः ४०४ व्यालं त्रयोदशर्क्षाच्चतुर्दशाद् १४४
विविधैर्विद्युद्गतैः पयोदैः ३१५ व्यालसूकरोपमा ४३३
विश्वेश्वरे महामात्र २७२ शकटानलोपजीवक १६३
विश्वेश्वरेऽर्कपुत्रश्चरन् २११ शकयवनदरदपारत २५५
विष्णुः सुरेज्यो बलभित् १७३ शक्रकुमार्यः कार्याः ४८८
विसुक्के स्फोटयेज्जिह्वा ६०८ शक्रचापपरिघप्रतिसूर्या ३८६
विस्तरशो निर्दिष्टं ५८२ शक्रध्वजेन्द्रकीलस्तम्भ ५३९
वीथीमार्गानपरे कथयन्ति १८७ शक्रायुधपरीवेष ५४२
वृक्षस्य स्वच्छाया १०२ शतभिषगाश्लेषार्द्रा ३३६
वृत्तायामाषाढ्यां ३७८ शतभिषजि शौण्डिकानां १९८
वृत्ते ग्रहे यदि तमस्तत् १२४ शतमभिहितमेक २२१
वृत्ते तु योगेऽङ्कुरितानि ३५३ शतमेकाधिकमेके २१६
वृश्चिकवृषप्रवेशे ४५९ शनैश्चरे म्लेच्छविडाल २०२
वृश्चिकसंस्थादर्कान् ४६३ शरदि कमलोदराभो ७६
वृश्चिकसंस्थे सवितरि ४७३ शशरुधिरनिभे भानौ ७८
वृषनालिकेरचर्मद्वीपाः २५९ शशिकिरणरजतहिम २२१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६३९
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
शशितनयेनापि जिते ३०१ | शैलेयकुष्ठमांसीतगर २८४
शशिनि फलमुदक्स्थे यद् ३०७ | शोणस्य नर्मदाया २८०
शस्ता शान्तद्विजमृगघुष्टा ५५६ | श्मशानशून्यायतनं चतुष्पथं ५९७
शस्त्रभयातङ्करो दृष्टः ४०० | श्यामारुणा विताराश् २२५
शाक्योपाध्यायार्हन्त्रिग्रन्थि ६०४ | श्यामेऽर्के कीटभयं ७८
शाक्रे युगे पूर्वमथेश्वराख्यं १७६ | श्यावरुणीलासृग् ४२९
शाखाभङ्गेऽकस्माद्वृक्षाणां ५२५ | श्येनाः प्ररुदन्त इव द्वारे ५३७
शातकुम्भसदृशः स्फटिकाभः २५० | श्रवणानिलहस्तार्द्रा २०६
शान्तपक्षिमृगराविता दिशो ३५४ | श्रवणे मघानुराधा ३४६
शान्तिं राष्ट्रविवृद्धयै ५०६ | श्रवणे मायापटवो २७३
शालीक्षुमत्यपि चराधरणीधराभ ३१६ | श्रवणे राजाधिकृतान् २११
शालेन कलमशाली ३९१ | श्रवणोदितस्य वक्रं १४६
शिखिगलसमेऽतिवर्षं ४३७ | श्रावणवर्षे क्षेमं सम्यक् १६६
शिखिभयमनलाभे शस्त्रकोपश्च २०३ | श्रीपतिमचिन्त्यमसमं ४७६
शिरःसन्धिग्रीवा ६१६ | श्रीवृक्षवर्धमाना ५८६
शिरसि स्पृष्टे प्रथमेऽङ्गुले ५८८ | श्रेष्ठं चतुर्थस्य युगस्य पूर्वं १७७
शिरोललाटभ्रूकर्णगण्डं ६१३ | श्रेष्ठिनः प्रतीपगा ४३२
शिशिरादिषु वर्णाः ४०२ | श्रेष्ठी सुवर्णपुष्पात् ३९३
शीतानिलतुषारत्वं ५४३ | श्रेष्ठोऽर्जुनोऽजकर्णः ४८१
शीतोष्णविपर्यासो ५२८ | श्लक्ष्णां पताकामसितां ३५०
शुककपोतविलोचनसन्निभो ३८४ | श्लेष्मत्यागे शुष्कतिक्तं ६०९
शुकदहनबन्धुजीव २१९ | श्लेष्मातकाक्षकण्टकिकटु ५५९
शुकः सस्यविमर्द १२८ | श्वभिरस्थिशवावयव ५३८
शुक्रे बृहस्पतेर्जिते ३०२ | श्वेत इति जटाकारो २३१
शुक्लविपुलैकतारा २२६ | श्वेतां संपूर्णकोशां ५०२
शुक्लाः करा दिनकृतो ३९८ | श्वेते क्षेमसुभिक्षं १२६
शुक्ला रक्ता पीता कृष्णा ४२९ | श्वेते रजोधनौघे पीडा ४५४
शुक्ले पक्षे सम्प्रवृद्धे प्रवृद्धिं ९७ | षट्सप्तमगो हानिं ४६८
शुभकृज्जगतः पौषो १६४ | षडनागतानि पौषाद् ८६
शुभमध्येऽलिनी सूर्याद् ४६० | षड्भिर्मासैः कम्पो ४१८
शुष्कविरोहे वीर्यान्निसंक्षयः ५२५ | षण्णवतिः कालसुताः २२६
शृङ्गेणैकेनेन्दुर्विल्रीन ९२ | षण्मासोत्तरवृद्ध्या १०९
शेषांस्तु सार्ववर्णिकबलिभिः ५६७ | षष्ट्यब्दयुगवर्ष २५
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६४० बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः | श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
षष्ठं षण्णक्षत्रं १९२ | सरोनद्युदपानानां ५४३
षष्ठेऽतसीकलायाः ४६६ | सर्जोदुम्बरककुभ ५००
षोडशभागाभ्यधिके ४८८ | सर्पत्सु तरुषु जल्पत्सु ५२६
संक्षिप्तायां पुष्यः पुनर्वसुः १५३ | सर्वत्र भूर्विरलसस्ययुता ३१०
संख्याविधानात् प्रतिदेश २४८ | सर्वदिगुत्थं सततोत्थितं ४४९
संवत्सरोऽग्निः परिवत्सरो १७३ | सर्वे त्वामभिषिञ्चन्तु ५७४
संस्थानविधिः कथितो ९२ | सर्वे द्विगुणायामा ५८२
संस्पृशती चन्द्रार्कौ ४२८ | सलिलममरपाज्ञयोज्झितं २४७
संहितापारगश्च ५६ | सलिलमये शशिनि ८४
सकलगगनानुचारी ४३६ | सलिलविकारे कुर्यात् ५३२
स किङ्किणीजालपरिष्कृतेन ४७७ | सलिलोत्पत्तिरखाते ५३१
सकृदेकयामदृश्यः २३३ | सवज्रमुक्ताफलभूषणोऽथवा ५०८
सघृतस्य पायसस्य ५६८ | सवितरि झषमुपयाते ४७४
सतमस्कं पर्व विना ७० | सवितृसहितः सम्पूर्णो वा ४७५
सन्तक्ष्य पुनस्तक्षा ४८४ | सविद्युतः सपृषतः ३४२
सन्ध्याकाले स्निग्धा ३९७ | सव्यगते तमसि जगत् १२२
सन्ध्याद्वयस्य दीप्तिर् ५३९ | सव्यापसव्यलेहग्रसन १२२
सन्ध्याद्वयेऽपि मण्डल ५३६ | सव्यासव्योरुसंस्पर्शे ६१२
सन्ध्यानुरक्ते नभसि ३५६ | सशिखिचातकदर्दुरनिःस्व ३५६
सपांशुवर्षाः सापश्व ३४२ | सशिष्यास्तेऽभिषिञ्चन्तु ५७४
सप्तमुनीन् संस्पृश्य २२९ | सस्ये च दृष्ट्वा विकृतिं ५२८
सप्तम्यां स्वातियोगे ३६६ | सहां च सहदेवीं च ५७०
सप्तर्षयः सदाराश्च ५७४ | साकेतकङ्ककुरुकलककोटि २५७
सममुत्तरेण तारा ३६६ | साजे शतभिषजि भिषक् २११
समशशिनि सुभिक्षक्षेम ८८ | सामयजुर्भिर्मुनयस् ५६७
समागमे पतति जलं ३८९ | साम्प्रतमयनं सवितुः ६७
समुद्रोऽन्तःशैलैर्मकर २४२ | सार्पे जलरुहसर्पाः २०८
समौ तु संवर्तसमागमाख्यौ ३२४ | सिंहे पुलिन्दगणमेकल १११
सम्पत्त्या योजितादेशस् ६४ | सिंहे सुवर्णमणिचर्म ४२७
सम्प्रहृष्टनरवाजिकुञ्जरं ५०८ | सितपक्षभवाः कृष्णो ३२८
सम्मूर्च्छिता रवीन्द्वोः ४३५ | सितरक्तपीतकृष्णा ६१५
सरत्नतोयौषधिभिश्चतुर्दिशं ३४९ | सितवस्त्रोष्णीषधरः ४८४
सरितश्च महाभागा ५७४ | सितसितान्तघनावरणं ४०३
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmmu. Digitized by S3 Foundation USA

श्लोकानुक्रमणी ६४१
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
सितसुभगतुरंगरतिकर २७९ स्तनितं निशि ३८५
सिद्धान्तभेदेऽप्ययन ३३ स्तोतव्या मन्त्रयोगेन सत्या ३६९
सिन्धुनदपूर्वभागो २८४ स्त्रीपुरुषदोषपीडित ६०२
सुतलाभः कलहो ५९० स्त्रीशूद्रान् षष्ठेंऽशे ११५
सुदेवा इति चैकेन देया ५३८ स्थानं पुष्पसुहासिभूरिफल ५९६
सुरचापाटिततनु ७७ स्थालीपाकेन धातारं ५३४
सुरचापमन्द्रगर्जित ३३१ स्थूलोऽभ्युन्नतकण्ठः ५१०
सुरनिलयशेखरिशिखरे ३४८ स्निग्धः स्थूलः समशृङ्गो ५५३
सुरपतिचापप्रतिमा ४३३ स्निग्धाः प्रभासमेता २२२
सुरभिकुसुमानुलेपन २८५ स्निग्धौ सुभिक्षशिवदा २३०
सुरास्त्वामभिषिञ्चन्तु ५७४ स्नेहासृङ्मांसवहाः ५३१
सुस्निग्धव्यक्तशोभाः शिरसि ६१५ स्पृशन्नुद्गयति यदा शशाङ्क- ३६०
सूक्ष्मैलालवलीलवङ्गनिचयान् ३७६ स्पृष्टे वा चालिते वापि ६००
सूर्याचन्द्रमसोश्च ग्रहणे ३७ स्फिक्पाष्णिपादजाता ६१८
सूर्यस्य विविधवर्णाः ४४४ स्फुटितो ह्रस्वः कुण्ठो ५८६
सूर्यात् सप्तमराशौ १०३ स्मरणादपि पापमपाकुरुते २४७
सूर्यादीनां च ग्रहाणां ३५ स्रग्गन्धधूपाम्बरपूजितस्य ५२६
सूर्येन्दुपर्जन्यसमीरणानां ५३० स्वरूपमेव तस्य तत् ५४७
सेनाङ्गेषु नृपाणां २३२ स्वर्तुस्वभावजनितैः ३३५
सेनापतेर्भयकरो ४३८ स्वातावषाढास्थ रोहिणीषु ३७२
सैकावलीव राजति २५२ स्वातौ खगमृगतुरगा २७१
सोमग्रहे निवृत्ते पक्षान्ते १४१ स्वातौ निशांशे प्रथमेऽभिवृष्टे ३६६
सौम्येन पराभूते ३०३ स्वातौ प्रभूतवृष्टिर् १९७
सौम्येन्द्रचित्रावसुदैवतानि २७५ स्वात्याद्यं भत्रितयं १९१
सौम्येऽब्देऽनावृष्टि १६४ स्वाहावसानसमये ४८६
सौम्येशान्योरुदयं २२२ हंसपंक्तिभिरितस्ततो ५०७
सौम्योपगतो रससस्य १९५ हनुकुक्षिपायुभेदा द्विर्द्भिः १३६
सौम्योऽस्तोदययोः पुरो २०३ हन्ति मण्डला पुरं ४३३
सौरादीनां च मानाना २९ हन्त्यैन्द्रो वायव्यं ४२०
सौरेणारे विजिते जयन्ति ३०० हन्यात् कैकयनाथं २३८
सौरे मरुभवपुष्कर १३० हन्यात् प्रयागकूलाद्या २२९
स्कन्दः स्वयं केयूरं ४८९ हरार्कवैवस्वतशक्रसोमैः ४९२
स्तनहृदयोदरकुक्षिनाभौ ५८९ हरिते रोगोल्बणता १२६
बृ० सं० पृ०-४४ JK Sanskrit Academy, Jammu. Digitized by S3 Foundation USA

६४२ बृहत्संहिता
श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः श्लोकांशाः पृष्ठाङ्काः
हस्तविशालं कुण्डक ३४४ हीनस्य नाशोऽभ्यधिकस्य ३७१
हस्तादीनि चरन् १५१ हीनातिरिक्तकाले ११२
हस्ताप्यसौम्यचित्रा ३४६ हेमकान्तिरथवा शुकवर्णः १५९
हस्ते तस्करकुञ्जरथिक २७० हेमगिरिसिन्धुकालक २६१
हस्ते नापितचाक्रिक २०९ हेमलम्ब इति सप्तमे युगे १७८
हस्ते नापितचाक्रिक २०९ हेमसमीपसिताम्बर ५११
हस्त्यश्वपत्तिमदसह्यबलै ३०९ हैमी प्रधाना रजतेन मध्या ३७१
हस्त्यश्वपुरोहित २८४ होराशास्त्रेऽपि च राशि ५३
हारमणिहेमरूपाः २१९ ह्रदिनीविलासिनीनां ५६०
हास्यज्ञदूतकविबालनपुंसकानां ३१३ ह्रस्वस्तनुः प्रसन्नः २१८
हिमपातानिलोत्पाता ५४४ ह्लादिमृदूदक्शवशक्र ३३१
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA

वस्तुनिष्ठप्रश्नाः

१. सूर्यादिग्रहाः कतिसङ्ख्याकाः?
(अ) नवसङ्ख्याकाः (स) अष्टौ सङ्ख्याकाः
(ब) द्वादशसङ्ख्याकाः (द) दशसङ्ख्याकाः
२. बृहत्संहितायाः रचयिता क आसीत्?
(अ) आर्यभट्टः (स) वराहमिहिरः
(ब) भट्टोत्पलः (द) लल्लः
३. प्रथममुनिः कः?
(अ) वाल्मीकिः (स) नारदः
(ब) वसिष्ठः (द) ब्रह्मा
४. ग्रहेषु आत्मा कः?
(अ) गुरुः (स) बुधः
(ब) सूर्यः (द) भौमः
५. जगदुत्पत्तेः कारणं किम्?
(अ) मूलप्रकृतिः (स) विष्णुः
(ब) कपिलः (द) ब्रह्मा
६. कति स्कन्धाः ज्यौतिषशास्त्रस्य?
(अ) त्रयः (स) पञ्च
(ब) चत्वारः (द) सप्त
७. दुःस्वप्नदुर्विचिन्तितदुश्चेक्षितदुष्कृतानि कर्माणि किं श्रवणेन नाशं प्रयान्ति?
(अ) शशिनः भसंवादम् (स) गुरोः भसंवादम्
(ब) भास्करस्य भसंवादम् (द) भृगोः भसंवादम्
८. बृहत्संहितायाः पूर्वभागे कतिसङ्ख्याकाः अध्यायाः सन्ति?
(अ) द्विपञ्चाशत्तमाः (स) पञ्चाशत्तमाः
(ब) त्रिपञ्चाशत्तमाः (द) एकपञ्चाशत्तमाः
९. बृहत्संहितायाः पूर्वभागस्य चरमाध्यायस्य किन्नाम?
(अ) पिटकलक्षणाध्यायः (स) ग्रहचाराध्यायः
(ब) वास्तुविद्याध्यायः (द) अङ्गविद्याध्यायः
१०. बृहत्संहितायाः पूर्वभागे द्वितीयाध्यायस्य नाम किमस्ति?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA