बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)
Brihat Samhita Vol 1 with Vimala Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा
पृष्ठ 409, कुल 728 में से
संदर्भ में पढ़ेंस्वातीयोगाध्यायः ३६७
यदि माघ कृष्ण सप्तमी में स्वाती नक्षत्रगत चन्द्र होने के समय हिम गिरे, भयङ्कर
वायु चले, जलयुत मेघ गर्जे, विद्युन्माला से व्याप्त आकाश रहे तथा मेघाच्छन्न होने के
कारण चन्द्र, सूर्य और तारा न दिखाई दे तो वर्षाकाल में आनन्दित और सब धान्यों से युक्त
जनपद जानना चाहिये।।५।।
माघमासस्यान्धकारे कृष्णपक्षे सप्तम्यां तिथौ स्वातिनक्षत्रयुक्ते चन्द्रे हिमं तुहिनं यदि
पतति, वायुर्मारुतो वा चण्डवेगः परुषो महास्वनो वहति अथवा सजलो जलेन पानीयेन
सहितो जलधरो मेघोऽजस्रमनवरतं वापि गर्जति शब्दं करोति। अथवा नभ आकाशं
विद्युन्मालाभिराकुलं सौदामिनीनां पंक्तिभिर्व्याप्तम्, नष्टचन्द्रार्कतारं नष्टा अदर्शनं गताश्चन्द्र-
तारकार्काः सोमतारकसूर्या यत्र मेघच्छन्नमित्यर्थः, तदैषा प्रावृड् वर्षा मुदितजनपदा प्रहृष्टलोका
सर्वैर्निःशेषैः सस्यैरुपैता संयुक्ता विज्ञेया विज्ञातव्या।।५।।
अन्यदपि शुभाशुभलक्षणमाह—
तथैव फाल्गुने चैत्रे वैशाखस्यासितेऽपि वा।
स्वातियोगं विजानीयादाषाढे च विशेषतः ॥६॥
इति श्रीवराहमिहिरकृतौ बृहत्संहितायां स्वाति-
योगाध्यायः पञ्चविंशः ॥२५॥
इसी तरह फाल्गुन, चैत्र और वैशाख के कृष्ण पक्ष में स्वाती योग का विचार करे;
किन्तु आषाढ मास में विशेष रूप से इसका विचार करना चाहिये।। ६।।
इति 'विमला'हिन्दीटीकायां स्वातियोगाध्यायः पञ्चविंशः ॥२५॥
यथा सप्तम्यां स्वातियोगे यदि पतति हिममित्याद्युक्तं तथैव फाल्गुने मासि स्वातौ
भवति। चैत्रे वैशाखमासस्यासिते कृष्णपक्षेऽपि स्वातियोगं विजानीयाद्विन्द्याद्विचारयेत्।
विशेषत आषाढस्य यः स्वातियोगस्तं विचारयेदिति। अनार्षोऽयं श्लोकः॥६॥
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतौ
स्वातियोगोनाम पञ्चविंशोऽध्यायः ॥२५॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA