बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

३६ बृहत्संहितायाम् · [Adh. IV. Sl. 8-10]
षष्ठ्यंशाऽर्द्धसमक्षेत्राणां मध्यगतिलिप्तिकाः शशिनः ।
अभ्यर्द्धाच्चैकगुणा भभोगलिप्तास्तदैक्योनाः ॥
मण्डललिप्ताः शेषा भोगोऽभिजितः—इति
The author now describes certain unusual appearances of
the Moon-
उन्नतमीषच्छृङ्गं नौसंस्थाने विशालता चोक्ता ।
नाविकपीडा तस्मिन्भवति शिवं सर्वलोकस्य ॥८॥
Sloka 8.—When the horns of the Moon appear a bit
raised and far from each other while presenting the ap-
pearance of a boat, there will be trouble to the sailors,
but prosperity to the mankind at large.
अर्द्धोन्नते च लाङ्गलमिति पीडा तदुपजीविनां तस्मिन् ।
प्रीतिश्च निर्निमित्तं मनुजपतीनां सुभिक्षं च ॥९॥
Sloka 9.—If the northern horn of the Moon be
higher than the southern by a half thus presenting the
appearance of a plough, there will be trouble to the agri-
culturists, there will be cordiality without any apparent
cause among the kings and there will be prosperity in
the land.
तथा च वृद्धगर्गः ।
यदा सोमः प्रतिपदि नौस्थायी सम्प्रदृश्यते ।
उत्तरोज्ज्वलशृङ्गो वा लाङ्गली च मनोहरः ॥
क्षेमं सुभिक्षमारोग्यं सर्वभूतेषु निर्दिशेत् ।
राज्ञां च विजयं ब्रूयादर्द्धन्ते शृङ्गिणस्तथा - इति
दक्षिणविषाणमर्द्धोन्नतं यदा दुष्टलाङ्गलाख्यं तत् ।
पाण्ड्यनरेश्वरनिधनकृदुद्योगकरं बलानां च ॥१०॥
Sloka 10.—If the southern horn be raised by half, it
is termed Dushtalangala—inauspicious plough—and will
cause the demise of the Pandya king and the army will
be mobilised for war.