बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)
Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 300, कुल 1105 में से
संदर्भ में पढ़ेंAdh. XXXIII. Sl. 2-4.] त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः 281
तथा च गर्गः
स्वास्त्राणि संसृजन्त्येते शुभाशुभनिवेदिनः ।
लोकपाला महात्मानो लोकानां ज्वलितानि तु ॥
आचार्येण स्वल्पसंहितायामेवोक्तम्
अस्त्राणि लोकपाला लोकाभावाय सन्त्यजन्त्युल्काः ।
केषांचित्पुण्यकृतां तत्रोल्काविद्युतिः स्वर्गादिति ॥
उल्का पक्षेण फलं तद्वद्धिष्ण्याशनिस्त्रिभिः पक्षैः ।
विद्युदहोभिः षड्भिस्तद्वत्तारा विपाचयति ॥२॥
Sloka 2.—An Ulka and a Dhishnya cause their
effects to be felt in a fortnight; thunderbolt, in three
fortnights; and lightning and Tara in six days.
तथा च समाससंहितायाम्
उल्काथ पञ्चरूपा धिष्ण्योल्का विद्युतोऽशनिस्तारा ।
धिष्ण्योल्के पक्षफले तस्त्रिगुणाश्चाशनिः षडहिकेऽन्ये ॥
फलपादकरी तारा धिष्ण्यार्द्धं पुष्कलं शेषाः ।
तारा फलपादकरी फलार्द्धदात्री प्रकीर्त्तिता धिष्ण्या ।
तिस्रः सम्पूर्णफला विद्युदथोल्काशनिश्चेति ॥३॥
Sloka 3.—The Tara meteor produces only a quarter
of the effects:fixed; the Dhishnya, a half of it; while the
remaining three produce their full effects.
अशनिः स्वनेन महता नृगजाश्वमृगाश्मवेश्मतरुपशुषु ।
निपतति विदारयन्ती धरातलं चक्रसंस्थाना ॥४॥
Sloka 4.—The, Asani or thunderbolt falls with a
deafening sound upon men, elephants, horses, beasts,
rocks, houses, trees and domestic animals, revolving like
a discus and piercing the surface of the earth.