बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

216 बृहत्संहितायाम् [Adh. XXI. Sl. 30-32.
नक्षत्रदशकं चैतद्यदि स्याद्ग्रहदूषितम् ।
न गर्भाः सम्पदं यान्ति योगक्षेमं न कल्पते ॥
उल्काभिहतं वापि केतुना वाप्यधिष्ठितम् ।
न गर्भाः सम्पदं यान्ति वासवश्च न वर्षति ॥
मृगमासादिष्वष्टौ षट् षोडश विंशतिश्चतुर्युक्ता ।
विंशतिरथ दिवसत्रयमेकतमर्क्षेण पञ्चभ्यः ॥३०॥
Sloka 30.—Foetuses coming into being when the
Moon is in conjunction with any of the aforesaid asterisms
during the month of Margasirsha, Pushya, Magha, Phal-
guna, Chaitra and Vaisakha will yield rain after 195
days for 8, 6, 16, 24, 20 and 3 days respectively.
ऋषिपुत्र आह
माघे षोडशसंख्यास्तु षोडशाष्टौ च फाल्गुने ।
विंशतिश्चैत्रमासे तु त्रयश्चन्द्राग्निवैवते ॥
अष्टौ सौम्येऽथ षट् पौषे संख्यास्तासु च वर्षति ।
पञ्चनिमित्तैः शतयोजनं तदर्द्धार्द्धमेकहान्यातः ।
वर्षति पञ्चनिमित्ताद्रूपेणैकेन यो गर्भः ॥३१॥
Sloka 31.—If an embryo be accompanied by the
five phenomena, viz., wind, water, lightning, thunder and
cloud, it will pour rain over an area of 100 Yojanas and
for every phenomenon less, over half the extent of the
previous one; but if it has only one phenomenon, over
five Yojanas around.
द्रोणः पञ्चनिमित्ते गर्भे त्रीण्याढकानि पवनेन ।
षड् विद्युता नवाभ्रैः स्तनित्रेन द्वादश प्रसवे ॥३२॥
Sloka 32.—The quantity of rainfall will at the season
amount to a Drona if the embryo has the five concomi-
tants; three Adhakas are the result of wind; six, of
ightning; nine, of clouds and twelve, of thunder.