सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 196, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 196

Adh. XVI. Sl. 17-20] षोडशोऽध्यायः 177
मथुरायाः पूर्वार्द्धं हिमवद्रोमन्तचित्रकूटस्थाः ।
सौराष्ट्रसेतुजलमार्गपण्यबिलपर्वताश्रयिणः ॥१७॥
उदपानयन्त्रगान्धर्वलेख्यमणिरागगन्धयुक्तिविदः ।
आलेख्यशब्दगणितप्रसाधकायुष्यशिल्पज्ञाः ॥१८॥
चरपुरुषकुहकजीवकशिशुकविशठसूचकाभिचाररताः ।
दूतनपुंसकहास्यज्ञभूततन्त्रेन्द्रजालज्ञाः ॥१९॥
आरक्षकनटनर्तकघृततैलस्नेहबीजतिक्तानि ।
व्रतचारिरसायनकुशलवेसराश्चन्द्रपुत्रस्य ॥२०॥
Slokas 16-20.—Mercury presides over the Lohitya,
Indus, Sarayu, Gambheerika, Ratha, Ganges, Kausikee
and other rivers, Videha, Kamboja, the eastern half of
Muttra, people living in the regions of the Himalaya,
Gomanta, Chitrakuta, Saurashtra, bridges, water-routes,
merchandise, inhabitants of caverns, hillmen, water-
reservoirs, mechanics, songsters, copyists, gem-dyeing-
perfumery experts, painters, grammarians, mathema-
ticians, outfitters, preparers of potions securing long-
evity, artisans, spies, jugglers, infants, poets, imposters,
tale-bearers, exorcisers, envoys, eunuchs, buffoons, people
versed in demonology and magic, policemen, actors,
dancers, ghee, oil, oil-seeds, bitter substances, observers
of vows, chemists and mules.
तथा च काश्यपः ।
चित्रकूटगिरी रम्यो हिमवान् कौशिकी तथा ।
मथुरायाश्च पूर्वार्द्धं लोहित्यः सिन्धुरेव च ॥
गाम्भीरीका च सरयू रथाख्या गण्डकी नदी ।
गान्धर्वा लेखहाराश्च तथोदाराश्च कृत्रिमाः ॥
वैदेहाः सर्वजलजाः काम्बोजाश्च सुराष्ट्रिकाः ।
गन्धयुक्तिविदो ये च सौगन्धिकपदलेपनाः ॥
बृ. सं. 23