बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

• मूर्छना । २५
पञ्चस्वरमौडुवितं पञ्चधा लक्षणं स्मृतम् ।
पञ्चत्रिंशच्च संख्यं हि आचार्यैर्यदुदाहृतम् ॥ १०५ ॥
षड्जऋषभौ पञ्चमनिषादैः षड्जग्रामिकाः षाडवाः ।
षड्जऋषभगान्धारैर्हीना मध्यमग्रामे षाडवाः 'संवादिलोपा-
दौडुवितत्वमिं'ति वचनात् संवादिस्वराभ्यामौडुवितत्वं प्राप्त-
मिति प्रायिकं । कदाचिदनुवादिस्वराभ्यामौडुवितत्वं प्राप्तमिति
प्रायिकं । (कदाचिदनुवादिस्वराभ्यामौडुवितत्वं प्राप्तमिति प्रा-
यिकं ?) कदाचिदनुवादिस्वराभ्यामौडुवितत्वं भवत्येव । यथा
पञ्चमऋषभयोः षड्जग्रामे मध्यमग्रामे धैवतऋषभयोरिति
पञ्चमषड्जविहीनो द्विश्रुतिकाम्यां तथा त्रिहीनाश्च¹ पञ्चम-
ऋषभंविहीनं चौडुवितौ भवति । षड्जग्रामे धैवतऋषभत्रिहीनो
द्विश्रुतिकाम्यां त्रिहीने ता ज्ञेया पञ्चमस्वरकर्ता स्याना (?)
भवन्ति खलु मध्यमग्रामे । इदानीमे(व ? त)त्रैव प्रस्तारेण
दर्शयति । तद्यथा — षड्जहीनाः षाडवाः निधैपमगरि ।
धैपमगरिनि । पमगरिनिध । मगरिनिधप । गरिनिधपम ।
रिनिधपमग । निधैपमगरि । ऋषभहीनाः — निधपमगस ।
धपमगसनि । पमगसंनिध । मगसंनिधप । गसंनिधपम ।
संनिधपमग । निधपमगस । सगमपधनि । निरिगमध ।
धनेरिगम । मधनिरिग । गमधनिरि । रिगमधनि । (स्वर ? सप)-
हीनाः । सरिमपध । धसरिमप । पधसरिम । मपधसरि । रि-
मपधस । निगहीनाः । सगमधनि । निसगमध । धनिसगम ।
मधनिसग । गमधनिस । परिहीना योगाः । मध्यमग्रामे
१. 'पि' क. पाठः. २. 'नयोः षड्जग्रामे', ३., ४., ५.
'धा' ख. पाठः.
४,