बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

भाषालक्षणम् । १३५
गान्धारांशा तु षड्जान्ता षाडवा धैवतवर्जिता ।
हिन्दोले भिन्नवलिता गीयते विद्रुमैर्जनैः ॥
उदाहरणं—गागारीसनिनिध्रासनीपापापनीसासागा-
सानि । सासापानीसागामापापानीपामासारीसानिनिनिनी-
नीमागागासानीनीनीनीसामागासानिसामा । भिन्नवलितका ।
निषादांशा तु + + + षट्स्वरा धैवतान्विता ।
रविचन्द्रा तु + + + + + + + + क्रमात् ॥
उदाहरणं—निनिपासामागारी । सागारीसामासामामा-
गानिनिनिसासानिसासानिपापापनीसनिसासानिगागा । पम-
ममारीमापाधापापापममपारीमपानिसारिनिसासा । रविचन्द्रा ।
मध्यमांशां तु षड्जान्ता संपूर्णा श्रोत्रकैः स्मृता ।
भाषा सा भिन्नपौराली गीयते सुस्वरा सदा ॥
उदाहरणं — मामामध्यमामामामायामापानिसासाग-
मगानिसाधाधागामामपरिसानिनिसामागरिसामागरिसानिसा ।
भिन्नपौराली ।
पञ्चमांशा तु षड्जान्ता पूर्णा द्राविडडे(शा ? शजा) ।
गीयते नित्यमेवैषा परिटस्य + गीयते(?) ॥
उदाहरणं — पानिनिधासासागारिमागारिसासानिरि-
निपापानिसागरिमामरि । सासासानि रिमधापापानिनिनि-
धासासा । द्राविडी ।
गान्धारांशा तु षड्जान्ता पूर्णा द्राविडदेशजा ।
गीयते नित्यमेवैषा विभाषा(बिजरा ? पिञ्जरी) शुभा ॥