बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

भाषालक्षणम् । १२१
षाड्बौङ्घिता ज्ञेया प्रकृत्या षड्जमध्यमा ।
एषा भाषा तु कथिता किन्नरैरपि गीयते ॥
उदाहरणं — सापापाधामामापागामगापधाधापाग-
मागापापापाधापासासापाधापनगामामागामसासासागागामा-
गामामा । षड्ज + + + ।
मध्यमांशा तु षड्जान्ता दुर्बला पञ्चमेन तु ।
धैवतनिषाद्बाहुल्यं षड्जधैवतयोस्तथा ॥
भाषेयं षाडवा ज्ञेया प्रेक्षके मधुकरी भवेत् ।
उदाहरणं — मापापाधाधामाधानिनिपासानिधसासा-
मापाधनीसननिसासामापानिसासाररीगमगारीसासानिधापापा-
पाधनिधा सासाररीगमागरिसासा । मधु(क)री ॥
इति हिन्दोलके भाषा समाप्ता ।
अतःपरं प्रवक्ष्यामि पञ्चमषाडवे भाषाः ।
पञ्चमांशा तदन्ता च निषाद्बहुला सदा ॥
परस्परं तु दृश्येत षड्जधैवतसङ्गतिः ।
पूर्णपञ्चमजा ह्येषा आभीरीदेशसम्भवा ।
एषा भाषा तु विज्ञेया प्रथमा पञ्चमोद्भवा ॥
उदाहरणं — पाधामाधनिधापापापापधनिधामामा-
धानिसासासनिनिधानिसधानिसानिधासाधरिमामाधानिनिधापा-
पापममधनिसासासनिनिनिसासासनिगरिमसमागरिसमसाधनि-
पाधामाभासरिमाधारिमपापा । आभीरी ।
१६