ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

( ३२३ )
अथ ब्रह्मगुप्तकृतो ध्यानग्रहोपदेशाध्यायः
॥ ॐ नमः श्री सरस्वत्यै ॥
पंचाशत्संयुक्तै वर्षशतै¹ पंचभिर्विना शाकः ।
त्रिस्थोऽर्के²र्वसुवेदैर्नवचन्द्रैस्ताडितः क्रमशः ॥ १ ॥
समायक¹संयुक्तः खजिन २४० विभागो नितः सयमवेदैः ।
मध्यमराशिः शशिविश्वभाजिततोह्यधिक मासा स्युः ॥ २ ॥
तैरपरितनो युक्तो मासगणोभ्यधिक शेषके¹ शुद्धे² ।
घटिकादिक³ भचक्राद्रविरवशेषो⁴ भवद्भादि⁵ ॥ ३ ॥
रूपेण रूपरामैः खसायकैस्ताडितो गुणो¹ युक्तः ।
षड्भिः करैश्च² दिग्भिराघटिकां³ विघटिका स्युः ॥ ४ ॥
खखरसलब्धं घटिकासु नियोजये¹ तिथिध्र² ।
रव्यादिकस्तदुदये चैत्रदवेर्क³ चन्द्रो⁴ वा⁵ ॥ ५ ॥
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
१. (ङ) १. शतैः for (शतै) २. त्रिष्ठोऽर्के for (त्रिस्थोर्के)
२. (ङ) १. पंचाब्धियुतोऽधः षष्टिभाजितो लब्धियुक् सरसवेदः ।
for
समायक संयुक्तः खजिन २४० विभागो नितः सयमवेदैः ।
२. मध्यमराशि विश्वैर्विभाजितोऽभ्यधिकमासाः स्युः ॥ २ ॥
for
मध्यमराशिः शशिविश्वभाजिततोह्यधिक मासा स्युः ॥ २ ॥
३. (ङ) १. शेषकः for (शेषके) २. शुद्धः for (शुद्धे)
३. घटादिको for (घटिकादिक) ४. रविशेषो for (रवशेषो)
५. भवेद्भादिः ॥ ३ ॥ for (भवद्भादि) ॥ ३ ॥
४. (ङ) १. गणो for (गुणो) २. वेदैर्धृत्या for (करैश्च)
३. वासरघटिका for (दिग्भिराघटिकां)
५. (ङ) १. नियोजयेत् for (नियोजये) २. तिथिध्रुवकाः for (तिथिध्र)
३. चैत्रादावर्क for (चैत्रदवेर्क) ४. चन्द्रौ for (चन्द्रो)
५. च for (वा)