संक्षिप्त ब्रह्माण्ड पुराण (खण्ड १ व २)
Brahmanda Purana
महर्षि वेदव्यास द्वारा
पृष्ठ 892, कुल 893 में से
संदर्भ में पढ़ेंदिग्पालादि शिवलोकान्तर वर्णन ] [ ४८३
ककुभ—निषंग—स्तेनों के पति ओर निचेरु—छठवें आवरण के देवता हैं ॥१५॥ अद्य—परिवर—अरण्य—पति—सुकाविष—जिघांसंत—मुष्णतां पति—हे कुम्भसम्भव ! धन्वाविन्द्—आतन्वान—आतन्वान—असीमन्त—सुप्राज्ञनक्तंचर—प्रकृतियों के पति—उष्णीषी—गिरेश्चर—कुलंचों से पति—इषुमन्त—प्रतिपूर्वं दधानक—आयच्छत—ये षोडश सोलह आरों के निवासी हैं—विसृजन्त—आस्यन्त धावन्त—सभ्य—समाधिप—अश्व—अश्वपति—व्याधि—न्यस्त—विविध्यन्त—गणाध्यक्ष—बृहन्त और विंध्य-मर्दन हैं ॥१६-२१॥
गृत्संश्चाष्टादशविधा देवता अष्टमावृतौ ।
अथ गृत्साधिपतयो व्राता व्राताधिपास्तथा ॥२२॥
गणाश्च गणपाश्चैव विश्वरूपा विरूपकाः ।
महान्तः क्षुल्लकाश्चैव रथिनश्चारथाः परे ॥२३॥
रथाश्च रथपत्याख्याः सेनाः सेनान्य एव च ।
क्षत्तारः संग्रहीतारस्तक्षाणो रथकारकाः ॥२४॥
कुलालश्चेति रुद्रास्ते नवमावृत्तिदेवताः ।
कर्माराश्चैव पुञ्जिष्ठा निषादाश्चेषुकृद्गणाः ॥२५॥
धन्वकारा मृगयवः श्वनयः श्वान एव च ।
अश्वाश्चैवाश्वपतयो भवो रुद्रो घटोद्भव ॥२६॥
शर्वः पशुपतिर्नीलग्रीवश्च शितिकण्ठकः ।
कपर्दी व्युप्तकेशश्च सहस्राक्षस्तथापरः ॥२७॥
शतधन्वा च गिरिशः शिपिविष्टश्च कुम्भज ।
मीढुष्टम इति प्रोक्ता रुद्रादशमशालगा ॥२८॥
और गृत्स ये अष्टमावृत्ति में अष्टादश नामक देवता हैं । इसके अनन्तर गृत्साधिप तप—व्राता ता व्रातधिपा—गणा—गणपा विश्वरूपा विरुपका—महान्त—क्षुल्लका—रथित—आरथा—तथा—रथ पत्याख्या—सेना—सेनान्य—क्षत्तार—संग्रहीतार—तक्षाण---रथकारका—कुलाल—ये रुद्र नवमाकृति वे देवता है ।२२-२४। कुमार—पुंजिष्ठा—निषादा—इषुकृद्-गणा—धन्वकारा—मृगयव—श्वनय—श्वान—और अश्वा—अश्वय तप-हे