बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

अनेकवर्णसमीकरणम् । ९३
(१)अतोऽत्रान्यथा(२)यतितव्यम्। अत्र किल हरतुल्ये राशौ कल्पिते
१३ राशिफलयोरेनानेन १८ यदि इदं ५ फलं तदा त्रिंशता किमिति
लब्धं फलम् २५/३ । एतत्.त्रिंशतोऽपास्य शेषं जातो राशिः ६५/३ ।
(३)अथायोदाहरणम्
षट्शतकाः क्रीत्या समार्घेण फलानि ये ।
विक्रीय च पुनः शेषमेकैकं पञ्चभिः पणैः ।
जाताः समपणास्तेषां कः क्रयो विक्रयश्च कः ॥ १४ ॥
एष तृतीयो राशिः स्वीक्रियते तेन तां क्रियां न योजयेत् न विदध्यादिति । या पक्षा-
न्तरे क्षेपं योजयेत् तदा सा कथं प्रवर्तेत इति ।
(१) अत्र राशिः या १ पञ्चगुणितो या ५ विडरहतो लब्धं कालकस्ततो लब्धि-
गुणो हरो भाग्यसम इति जातौ पक्षौ
या ५ का ० }
या ० का १३ } ततो यावत्तावदुन्मितिः या = का १३/५ ,
कल्प्यौशेन युता त्रिंशत्समेति जातौ पक्षौ
या १ का १ रू ० }
या ० का ० रू ३० } ततो यावत्तावदुन्मितिःया = का १̇ रू ३०
पुनरेषयावत्तावदुन्मितिभ्यां लब्धं कालकमानम् का = २५/३ एवमत्र न निराधारा क्रिया
भवेत् ।
(२) वि० टो० —अन्यथाऽव्यक्तगणितमार्गमुपेक्ष्य व्यक्तगणितपक्षमाश्रित इत्यर्थो
भास्करगमये तादृशव्यक्तगणितस्याप्रकारोऽपि इहतोत्तरं कथमपि दातव्यमिति बुद्ध्या
अन्यथा कल्पितव्यं यत्नः कर्तव्य इति ।
(१) वि०—अत्र फलमानानि क्रमेण प्र, द्वि, तृ
क्रयविक्रयमाने क्रमेण क्र, वि,
प्रत्ययेन क्रमेण रू१, नी१, पी१, शेषविक्रयमानम् दे(क) १/शे
(३) वि०टो०—६५/३ फलानां समर्घेकं फलं हरैकेन पणेन विक्रीतेऽष्टादश-
शं लब्धं हरकैकस्य रूपं ३०-१/३ ।