बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

अव्यक्तवर्गादिसमीकरणम् । ६३
तमेव । आद्येन या १ युक्तो जातः या २ । नवोनितः=या २ रू ६ ।
वर्गितः याव ४ या ३६ रू ८१ । स्वपदेन या २ रू ६ युतो याव ४
या३४ रू ७२ । अयं शून्यगुणो नवतिसम इति शून्येन गुणिते प्राप्ते "शून्ये
गुणके जाते खं हारश्चेत्" इति पूर्वं शून्यो हर इदानीं गुणस्तस्मादु-
भयोर्गुणहरयोर्नाशः, एवं पक्षौ याव ४ या ३४ रू ७२ ।
याव ० या ० रू ९० ।
समशोधनात् पक्षशेषे याव ४ या ३४ रू ० ।
याव ० या ० रू १८ ।
एतौ पक्षौ षोडशभिः संगुण्य चतुरिंशद्वर्गतुल्यानि रूपाणि प्रक्षि-
प्य मूले गृहीत्वा पक्षयोः शोधनार्थे न्यासः
या ८ रू ३४ = या ० रू ३८ ।
उक्तवज्जातो राशि = ९ ।
अत्र "वाऽऽद्ययुक्तोऽथ खोनित" इति पाठे राशिः = या १ । खहृतः=
या १/० । आद्येन या १ युक्तोनीकरणाय खहरत्वात् समच्छेदीकरणेन
शून्येनैव युतोनितः स एव या १/० । वर्गितः याव १/० । स्वपदेनाढ्यः=
याव १ या १/० । अयं खगुणः पूर्वं खहरत्वादुगुणहरयोर्नाशे कृते
जातः = याव १ या १ । अयं नवतिसम इति समशोधनार्थे
न्यासः । याव १ या १ रू ० ।
याव ० या ० रू ९० ।
समशोधने कृते पक्षाविमौ चतुर्भिः संगुण्य एकं क्षिप्त्वा मूले
या २ रू १ ।
या ० रू १९ ।
अत्र समशोधनाज्जातः प्राग्वद्राशि = ९ ।
उदाहरणम् ।
कः स्वार्धसहितो राशिः खगुणो वर्गितो युतः ।
स्वपदाभ्यां खभक्तश्च जातः (ख)पञ्चदशोच्यताम् ॥ ५॥
अत्र राशिः = या १ । अयं स्वार्धयुतः = या ३/२ । खगुणः खं न कार्यः
१ (ख) वि० पु०-खजपदयुत् करणेन पञ्चदश जातः । यसौ राशिरुच्यतामिति ।