भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
Bhusundi Ramayana: Purva Khanda with Commentary
महर्षि भुशुण्डि (सम्पादक: डॉ. भगवतीप्रसाद सिंह) द्वारा
DevanagariHindipublished423 पृष्ठ
पृष्ठ 383, कुल 423 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 383
- ३७० -
द्विचत्वारिंशोऽध्यायः
यम उवाच
नागान्तक खगाधीश कथं क्रुद्धोऽसि मत्कृते ।
महाकालानलज्वालाभिर्व्याप्तो हि समंततः ॥ १ ॥
संवेष्टिता संयमिनी ह्यकस्मात्केन हेतुना ।
तव पक्षानिलोद्भूता उड्डीयन्ते गृहा मम ॥ २ ॥
पृथिव्यां शेरते दूतास्तव तुण्डनखक्षताः ।
पीडिताङ्गा वमन्तस्ते शोणितानि भुवि स्थिताः ॥ ३ ॥
निःश्वसन्तो ह्यतीवार्ताः कदर्थीकृतविग्रहाः ।
केचित्पलायिता दिक्षु वेपमाना भयातुराः ॥ ४ ॥
कृतं संयमनीपुर्याः कदनं केन हेतुना ।
भवान् हि सर्वदेवानामतीव प्रियकारकः ॥ ५ ॥
अहं च स्थापितो दण्डाधिकारित्वेन विष्णुना ।
त्वं च तद्वाहनो नित्यं किमित्येवं चकार ह ॥ ६ ॥
एतत्तेऽनुचितं तार्क्ष्य यद्विष्णोरधिकारिणाम् ।
उज्जासनं बलवता त्वया यत् कृतमेव तत् ॥
एतस्य करणं ब्रूहि प्रच्छामि त्वां खगाधिप ॥ ७ ॥
तार्क्ष्य उवाच
शृणु वैवस्वत यतो हेतोस्ते कदनं मया ।
कृतं च तव दूतानमत्यर्थं परिपीडिनम् ॥ ८ ॥
पृथिव्यां भारते खण्डे भारते नामनिध्रुवम् ।
आर्यावर्त्ते पुण्यभूमौ नानातीर्थगुणाश्रये ॥ ९ ॥
अस्त्ययोध्यानाम पुरी विस्तीर्णा रवियोजनैः ।
सर्वर्तुगुणशोभाढ्या नानाकल्पद्रुमाकुला ॥ १० ॥
स्वर्णचिन्तामणिमयी यत्र भूमिविराजते ।
सुवर्णरत्नसोपानमण्डिता यत्र वापिकाः ॥ ११ ॥
शोभिताः परितः फुल्लसुवर्णसरसीरुहैः ।
मकरन्दरसस्त्रावाः स्वच्छशीतामृतोदकाः ॥ १२ ॥
गुञ्जद्भ्रमरपुञ्जाढ्याः कलहंसकलस्वनाः ।
सरस्यो यत्र राजन्ते रत्नसोपानशोभिताः ॥ १३ ॥