भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
Bhusundi Ramayana: Purva Khanda with Commentary
महर्षि भुशुण्डि (सम्पादक: डॉ. भगवतीप्रसाद सिंह) द्वारा
DevanagariHindipublished423 पृष्ठ
पृष्ठ 230, कुल 423 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 230
- २१६ -
ततो मुनीनामाज्ञातो देवेन्द्रस्य च धीमतः।
रामराज्याभिषेकाय मति चक्रे महिपतिः ॥ १६४॥
शुभे मुहूर्ते त्रिदशैः सकलै सुमोदितः।
श्वोभाविनोऽभिषेकस्य पूर्वं चक्रेऽधिवासनम् ॥
यदा सा केकयसुता सख्या मन्त्रं चकार ह ॥ १६५॥
केकय्युवाच
सखि जानामि रामोऽयं सर्वलोकैकरञ्जनः।
प्रियो ममात्यन्तमेव मत्पुत्राद्भरतादपि ॥ १६६ ॥
प्रजाश्चानुरताः सर्वाअस्मिन्नेव गुणालये।
माधुर्यं चापि सौन्दर्यं गाम्भीर्यं वीर्यमेव च ॥ १६७॥
औदार्यं सौकुमार्यं च सौशील्यं कान्तिरेव च।
रामे लोकोत्तरं सर्व पश्यामि जनरञ्जनम् ॥ १६८॥
मत्सुतो भरतोऽप्यस्य नित्याज्ञापरिपालकः।
अस्य भक्तिरसेनासौ किङ्करीकृतविग्रहः ॥ १६९॥
तृणवन्मन्यते सर्वं राज्यं स्वात्मानमेव वा।
तथापि चानुतप्येऽहं रामराज्याभिषेचने ॥ १७०॥
विना मत्तनयं कुर्यात् कौसल्यातनयः कथम्।
राज्यं सर्वस्य लोकस्य सपत्नीवृद्धिदुःखतः ॥ १७१॥
तत्प्रतीकारमसकृच्चिन्त्य चित्ते विचारये।
रामस्वभावमाधुर्यात्कि नु नोपलभे सखि ॥ १७२॥
इत्युक्ता केकयाधीशकन्यया सा प्रिया सखी।
स्मारयामास वै चित्ते वरं कालान्तरे वृतम् ॥ १७३॥
सख्युवाच
किं न स्मरसि वै राज्ञि यद्राज्ञाऽङ्गुलिपर्वणि।
वेदना महती जाता सद्यस्त्वं तामुपाचरः ॥ १७४॥
तदा राज्ञा वरो दत्तस्तुभ्यं केकयि दुर्लभः।
इदानीं सखि याचस्व समयोऽयमुपस्थितः ॥ १७५॥
राज्याभिषेकं भरते वने निर्वासनं तथा।
रामस्येति वचोबद्धं याचस्व नृपतिं हठात् ॥ १७६॥
इति संस्मारिता सख्या केकयी भरतप्रसूः।
तथैवायाचत नृपं वरं कालान्तरे वृतम् ॥ १७७॥