भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)
Bhusundi Ramayana: Purva Khanda with Commentary
महर्षि भुशुण्डि (सम्पादक: डॉ. भगवतीप्रसाद सिंह) द्वारा
DevanagariHindipublished423 पृष्ठ
पृष्ठ 131, कुल 423 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 131
- ११७ -
एकचत्वारिंशोऽध्यायः
श्रीशुक उवाच
शिवस्तु दुःसहं मत्वा प्रजासर्गमनारतम् ।
वैवस्वताय यनवे ज्ञानं वक्तुमुपागतः ॥ १ ॥
ब्रह्मचारी यथा भूत्वा धृताषाढो मृगाजिनी ।
धौतोज्ज्वलाम्बरधरः सुपूतः सुदृढव्रतः ॥ २ ॥
महार्हराज्यासनगं देवं वैवस्वतं मनुम् ।
अभ्यगच्छन्नभोदेशादवतीर्य लसद्द्युतिः ॥ ३ ॥
तं सूर्यप्रतिमं दृष्ट्वावतरन्तं नभस्तलात् ।
उत्तस्थौ स्वासनं हित्वा भक्त्या वैवस्वतो मनुः ॥ ४ ॥
सर्वदाभ्यागतः पार्श्वे ब्रह्मचर्यनिधिर्द्विजः ।
वैवस्वतो विस्मितोऽभूद्दृष्ट्वा तद्ब्रह्मवर्चसम् ॥
प्रत्युत्थाय ननामास्मै मूर्ध्ना नम्रेण धार्मिकः ॥ ५ ॥
स त प्रयुज्याशिषमद्भुतां मुनिर्विमुक्तिमार्गं सहसा व्रजेति भोः ।
निशम्य तस्याशिषमेष निर्वृतः संसारचक्रभ्रमणात्ह्लानचित्तः ॥ ६ ॥
पाद्यादिभिः प्रपूज्यैनं कृत्वा च बहुलादरम् ।
महार्हमासनं दत्त्वा शिरश्चरणयोर्न्यधात् ॥ ७ ॥
स तस्य शिर उत्सार्य महामुकुटमण्डितम् ।
प्रसन्नहृदयो भूत्वा प्रोवाच मनुजेश्वरम् ॥ ८ ॥
ब्राह्मण उवाच
धन्योऽसि धारणीपाल प्रजापालनतत्परः ।
विविधाश्च प्रजाः कृत्वा कृतकृत्योऽसि साम्प्रतम् ॥ ९ ॥
पारं प्राप्तोऽसि वेदानां समस्तानां महामते ।
साङ्गानां सरहस्यानां सोत्तराम्नायभूयसाम् ॥ १० ॥
अधीत्य साङ्गमाम्नायं पितुर्देवाद्दिवस्वतः ।
किमेतत्कृतवान् यत्त्वं भूयः समसृजः प्रजाः ॥ ११ ॥
न हि प्रवृत्तिरुदिता वेदेषु निखिलेष्वपि ।
निवृत्त्येकपरा वेदा ब्रह्मैकं ज्ञापयन्तिहि ॥ १२ ॥
समासतो व्यासतःच वेदैरेकोऽर्थ ईर्यते ।
बह्वर्थत्वे वाक्यभेदः सर्वाम्नाये प्रसज्यते ॥ १३ ॥
पूर्वकाण्डे यज्ञमात्रं परत्र ब्रह्म केवलम् ।
आम्नायेन च सर्वेण तस्य ज्ञानमुदीर्यते ॥ १४ ॥