भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः ।
त्रपुसस्य फलं रुच्यं मधुरं शिशिरं गुरु ।
भ्रमपित्तविदाहार्तिवान्तिहृद् बहुमूत्रदम् ॥
तौसीकाकडी, कोंकणे प्रसिद्ध ।
एर्वारुकं पित्तहरं सुशीतलं मूत्रामयघ्नं मधुरं रुचिप्रदम् ।
सन्तोषमूर्च्छापहरं च तृप्तिदं वातप्रकोपाय घनं सुसेवितम् ।
मलांचें वाळुक ।
वाळुकी मधुरा शीताश्माना हृद्या श्रमापहा ।
शारदचिर्भिट ।
बाल्ये तिक्ता चिर्भिटी किञ्चिदम्ला
गौड्योपेता दीपनी सा च पाके ।
शुक्लातिक्ता श्लेष्मवातारुचिघ्नी
जाड्यघ्नी सा रोचनी दीपनी च ॥
भेलसेद ।
मृगाक्षी कटुका तिक्ता पाकेऽम्ला वातनाशिनी ।
पित्तकृत्पीनसहरा दीपनी रुचिकृत्परा ॥
सेन्दणी ।
चीनकर्कटिका रुच्या शिशिरा पित्तनाशिनी ।
मधुरा तृप्तिदा हृद्या दाहशोफापहारिणी ॥
पटोलसदृश वाळुक ।
डिण्डिशोरुचिकृद्भेदी पित्तश्लेष्मापहः स्मृतः ।
सुशीतो वातलो रूक्षो मूत्रलश्वाश्मरीहरः ॥
दिंडसें³ ।
१. T२. Bh. add the expanation: शुक्ला अतिपक्वा । अतिक्ता
निःशेषगततिक्तरसा, अतिमधुरेत्यर्थः ।
२. P१ P २. पित्तहृत् ।
३. P1. दिंडसे P2. डिन्डसे , J1. दिण्डसे ।