भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

महाचञ्चुः कटूष्णा च कषाया मलशोधिनी ।
गुल्मशूलोदराशोऽर्तिविषघ्नी च रसायनी ॥
क्षुद्रचञ्चुश्च मधुरा कटूष्णा च कषायका ।
दीपनी शूलगुल्मार्शश्शमनी च विबन्धकृत् ॥
चञ्चुद्वय ।
कासमर्दश्च तिक्तोष्णो मधुरः कफवातनुत् ।
अजीर्णकासपित्तघ्नः पाचनः कण्ठशोधनः ॥
कासवदा ।
अजगन्धा कटूष्णा च वातगुल्मोदरापहा ।
कर्णव्रणार्तिशूलघ्नी पीता चेदञ्जने हिता ॥
तिलवणी ।
चक्रमर्दः कटुस्तीव्रमदो वातकफापहः ।
व्रणकण्डूतिकुष्ठार्तिदद्रुपामादिदोषनुत् ॥
तरवटा ।
१दीपान्तरसमुत्पन्नस्समहान् दद्रुहा परम् ।
काष्ठेतरवटा ।
प्रसारिणी गुरुष्णा च तिक्ता वातविनाशिनी ।
अर्शःश्वयथुहन्त्री च मलविष्टम्भहारिणी ॥
चान्दवेलि । हीलमोचिकेति नामान्तरम् ।
ब्राह्मी हिमा कषाया च तिक्ता वातास्रपित्तजित् ।
बुद्धिं प्रज्ञां च मेधां च कुर्यादायुःप्रवर्द्धिनी २॥
ब्राह्मी ।
ब्राह्मी तु सूक्ष्मपत्रान्या स्निग्धपत्रा जलोद्भवा ।
ब्राह्मी तिक्ता च सोष्णा च बलवातामदोषजित् ३॥
बांबि ।

१. J₁. omits दीपा......परम् । काष्ठे तरवटा ।
२. T₂. adds the explanation : बुद्धिर्लोकव्यवहारदाक्षिण्यम् ।
प्रज्ञा शास्त्रीयव्यवहारे । मेधा धारणा ।
३. J₁. ब्रव ।