भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

३६ भोजनकुतूहले
माषाणां दालयस्तोयस्थापितास्त्यक्त कञ्चुकाः ।
आतपे शोषिता यन्त्रपिष्टांस्ता धूमसीस्स्मृताः ॥
धूमसीरचिता सैव प्रोक्ता झर्झरिका बुधैः ।
झर्झरी कफपित्तघ्नी किञ्चिद्वातकरी स्मृता ॥
झर्झरी, डांगर ।
चाणक्या रोटिका रूक्षा श्लेष्मपित्तास्रणुद्गुरुः ।
विष्टम्भिनी न चक्षुष्या तद्गुणा तिलशष्कुली ॥
चणकरोटी ।
दाळी संस्थापिता तोये ततोऽपहृतकञ्चुका ।
शिलायां साधु सम्पिटा पिष्टिका कथिता बुधैः ॥
माषपिष्टिकया पूर्णगर्भो गोधूमचूर्णतः ।
रचिता रोटिका सैव प्रोक्ता वेढणिका बुधैः ॥
तथा—
गोधूमचूर्णघनवेष्टितमाषमुद्ग-
पिष्टं सुपक्वमिति वेढणिकां वदन्ति ।
तां भक्षयेदतिबलं लभते मनुष्य-
स्तैलेन वाथ सुघृतेन सुगन्धिना वा ॥
भवेद्वेढाणिका बल्या वृष्या रुच्यानिलापहा ।
उष्णा सन्तर्पणी गुर्वी बृंहणी शुक्रला परम् ॥
भिन्नमूत्रमला स्तन्यमेदःपित्तकफप्रदा ।
गुदकीलादितश्वासपक्तिशूलानि नाशयेत् ॥
बेढणी ।
घृतेन तलिता सैव वडोरीति प्रकथ्यते ।
वडोरी तद्गुणा किञ्चिल्लघ्वी च रुचिकृत्परा ॥
वेडारी ।
धूमसीरचिता हिङ्गुहरिद्रालवणैर्युताः ।
जीरकस्तर्षिकाभ्यां च तनुकृत्य च वेल्लिताः ॥