सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

Bhojanakutuhala of Raghunatha Navahasta

रघुनाथ नवहस्त (सम्पादक: सूरनाड कुंजन पिल्लै) द्वारा

DevanagariSanskritpublished358 पृष्ठ

पृष्ठ 38, कुल 358 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 38

प्रथमपरिच्छेदः ।
उष्णोदनो भ्रममदात्ययरक्तपित्त-
मेहप्रदः क्रिमिहरः कसनार्त्तिनिघ्नः ।
आध्मानगुल्मपवनक्षयकासहिक्का-
श्वासापहश्च कफकृल्लघुदीपनश्च ॥
शीतोदनं शीतलमनिसप्रद-
श्वासप्रसेकानिलविद्विबन्धान् ।
कुर्यादसृक् पित्तहरं च मोह-
मूर्च्छाभ्रमच्छर्दिमदामयघ्नम् ॥
१केचित्तु --
जले चतुर्दशगुणे तण्डुलानां चतुष्पलम् ।
विपचेत्स्रावयेन्मण्डं स भक्तो मधुरो लघुः ॥ इति ॥
मांसस्य ।
रसोदनो ज्वरहरो बल्यो वातनिबर्हणः ।
रसोदनम् ।
घोलभक्तं हिमं स्वादु हृद्यं पाचनदीपनम् ।
आमशूलग्रहण्यर्थोहरं पुष्टि२रुचिप्रदम् ॥
मुद्गौदनम् ।
तण्डुला दाळिसंयुक्ता लवणाईकहिङ्गुभिः ।
युक्ताश्च सलिले सिद्धाः कृसराः कथिता बुधैः ॥
कृसरा शुक्रला बल्या गुरुपित्तकफप्रदा ।
दुर्जरा बहुविष्टम्भमलमूत्रकरी स्मृता ॥
खिचडी, मिश्रौदनम्³ ।
'मिश्रैश्शूकशिम्बीधान्यैरोदनो मिश्रको मतः।' इत्यभिधानात् ।
घृते हरिद्रासंयुक्तमाषाणां भर्जयेद्रुटीः ।
तण्डुलांश्चापि निर्धौतान् सहैव परिवर्तयेत् ॥
१. J₁ omits केचित्तु—जले ... मांसस्य ।
२. Bh. बलप्रदम्.
३. Bh. चित्रोदनम्; J₁ omits: मिश्रौदनम् ... इत्यभिधानात् ।